III CSK 340/18
WyrokIzba Cywilna2019-05-22
Skład orzekający: Jacek Gudowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy bezdzietni małżonkowie pozostawiający testamenty powołujące do całego spadku drugiego małżonka, oboje umierają, a nie można ustalić, który z nich zmarł pierwszy, dochodzi do dziedziczenia testamentowego, czy też następuje dziedziczenie ustawowe?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie występuje w niej istotne zagadnienie prawne. Skarga kasacyjna była skierowana przeciwko ustaleniom i ocenie dowodów, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Testament powołujący do spadku osobę, która w chwili otwarcia spadku nie żyła, jest nieskuteczny, co w konsekwencji prowadzi do dziedziczenia ustawowego.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego, które oddaliło jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której bezdzietni małżonkowie, którzy sporządzili testamenty powołujące się nawzajem do spadku, zmarli, a nie można było ustalić kolejności ich zgonów. Wnioskodawca podniósł zagadnienie prawne dotyczące dziedziczenia w takim przypadku.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CSK 340/18 POSTANOWIENIE Dnia 22 maja 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Gudowski w sprawie z wniosku S. K. przy uczestnictwie Z. K., J. K. i H. R. o stwierdzenie nabycia spadku po R. K. i M. K., dział spadku, zniesienie współwłasności oraz o podział majątku wspólnego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 maja 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 18 maja 2018 r., sygn. akt II Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 maja 2018 r. Sąd Okręgowy w K. w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku oddalił apelację wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 7 grudnia 2017 r. Wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną, wskazując, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące sytuacji, w której bezdzietni małżonkowie pozostawiający testamenty powołujące do całego spadku drugiego małżonka i oboje ci małżonkowie umierają, a nie można ustalić, który z nich zmarł pierwszy. Skarżący podniósł kwestię, czy wtedy można przyjąć, że nie dochodzi do dziedziczenia testamentowego i stwierdzić, że następuje dziedziczenie ustawowe. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
2 Skarga kasacyjna - wynika to z jej podstaw i ich uzasadnienia - została skierowana przeciwko ustaleniom oraz ocenie dowodów, co jest w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne (art. 3983 § 3 k.p.c.). W tej sytuacji przyczyna kasacyjna ujęta w zagadnieniu prawnym nie występuje, gdyż w ramach ustaleń dokonanych przez Sądy inna interpretacja art. 926 w związku z art. 32 k.c. nie jest w ogóle możliwa. Jest przy tym oczywiste, że testament powołujący do spadku osobę, która w chwili otwarcia spadku nie żyła, jest nieskuteczny i w grę wchodzi dziedziczenie ustawowe. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). jw
Powiązane orzeczenia
- II CSK 153/21 2021-07-09Czy umowa zrzeczenia się dziedziczenia przez spadkobiercę ustawowego z przyszłym spadkodawcą ogranicza możliwość dziedziczenia przez tego spadkobiercę na podstawie testamentu sporządzonego po zawarciu umowy?
- IV CSK 553/13 2014-03-13Czy brak składnika majątkowego w spadku w chwili sporządzania testamentu powoduje jego automatyczną bezskuteczność, czy też spadkodawca jest uprawniony do całego pozostałego spadku w rozumieniu art. 961 k.c.?
- II CSK 407/19 2019-11-05Czy spadkobierca ustawowy zobowiązany do wykonania rozrządzeń testamentowych może w sporze o wykonanie testamentu powoływać się na jego nieważność wynikającą z art. 58 § 3 k.c. w sytuacji, gdy przyczyną nieważności całeg…
- I CSK 3574/24 2025-05-16Czy wydziedziczony spadkobierca ustawowy, w przypadku pozostawienia przez spadkodawcę jedynie testamentu negatywnego lub testamentu, który nie wywołał skutków prawnych z powodu odrzucenia spadku przez spadkobiercę testam…
- IV CSK 67/18 2018-06-27Czy skarga kasacyjna w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku jest oczywiście uzasadniona, gdy sąd drugiej instancji oparł się na ustawowym porządku dziedziczenia, mimo istnienia testamentu własnoręcznego?
Powołane przepisy
art. 3983 § 3 KPCart. 926art. 32 KCart. 3989 § 2 KPC§ 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy