III CSK 373/15
WyrokIzba Cywilna2016-01-20
Skład orzekający: Jacek Gudowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba głucha, która jest w stanie kontaktować się z otoczeniem, jest uważana za osobę głuchą w rozumieniu art. 87 § 1 pkt 2 Prawa o notariacie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pojęcie „osoba głucha” w rozumieniu art. 87 Prawa o notariacie odnosi się do osoby niezdolnej do odbierania jakichkolwiek bodźców akustycznych, zgodnie z naukową i językową definicją głuchoty. Nie ma podstaw do stosowania innych kryteriów, a niedosłuch lub głuchota częściowa nie są kwalifikowane jako ustawowa przeszkoda do sporządzenia testamentu w formie przewidzianej w tym przepisie.Stan faktyczny
Uczestnik L. M. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w K., które oddaliło jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w W. w sprawie o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Skarżący podniósł istotne zagadnienie prawne dotyczące interpretacji pojęcia „osoba głucha” w kontekście Prawa o notariacie oraz wskazał na naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie spełnia ona wymogów formalnych i merytorycznych.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CSK 373/15 POSTANOWIENIE Dnia 20 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Gudowski w sprawie z wniosku K. S. przy uczestnictwie […] o zmianę postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po S. M. wydanego w sprawie o sygn. akt I Ns […] na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 stycznia 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika L. M. od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Uczestnik L. M. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 marca 2015 r., oddalającego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 5 czerwca 2014 r. w sprawie o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Skarżący wskazał na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na pytanie, „czy w świetle art. 87 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie za osobę głuchą uważa się osobę głuchą z medycznego punktu widzenia, ale mogącą kontaktować się z otoczeniem, czy też osobę która poprzez głuchotę pozbawiona jest możliwości nawiązywania kontaktów werbalnych ze światem zewnętrznym”. Powołał też przyczynę kasacyjną ustanowioną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jedną z przesłanek umożliwiających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy jest występowanie w sprawie istotnego
2 zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Jeżeli skarżący wskazuje go jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, to powinien sformułować to zagadnienie, przytoczyć argumenty prowadzące do niejednolitych wniosków oraz uzasadnić jego istotny charakter. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zagadnienie prawne jest istotne, gdy ma znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia podobnych spraw. Pojęcie istotności oznacza jego doniosłość, która wyraża się rangą zawierającego się w nim problemu prawnego oraz jego znaczeniem wykraczającym poza potrzeby rozstrzygnięcia jednostkowej sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2002 r., II CK 12/02, nie publ., z dnia 10 grudnia 2003 r., V CZ 123/03, nie publ., z dnia 7 stycznia 2005 r., I CZ 183/04, nie publ., z dnia 13 stycznia 2007 r., III CSK 180/07, nie publ., z dnia 23 marca 2012 r., I CSK 496/11, nie publ., z dnia 31 stycznia 2013 r., II CSK 479/12, nie publ.). Skarga nie spełnia tego kryterium. Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (jedn. tekst: Dz.U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.) chodzi o osoby „głuche” lub „głuchonieme”. Głuchota – zgodnie z niebudzącą żadnych wątpliwości definicją naukową (lekarską) oraz językową – to niezdolność do odbierania jakichkolwiek bodźców akustycznych i nie ma powodów do stosowania do pojęcia „osoba głucha” w znaczeniu wymienionego przepisu innych kryteriów. Należy przy tym uwzględniać, że czym innym niż „głuchota” jest „niedosłuch” lub tzw. głuchota częściowa, polegające na zaburzeniu odczuwania lub rozróżniania dźwięków; te przejawy ograniczenia słyszenia nie zostały zakwalifikowane jako ustawowa przeszkoda testowania w formie przewidzianej w art. 87 Prawa o notariacie. Dla oceny trafności przyczyn kasacyjnych nie mają znaczenia ewentualne błędy popełnione w testamencie, zdarzają się bowiem wszystkim, nawet osobom o pełnej sprawności. Znaczenie prawne dla ważności testamentu, niezależne jednak od sprawności słuchowej testatora, mógłby mieć błąd istotny tj. taki, który uzasadnia przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu nie złożyłby oświadczenia tej treści (art. 84 § 2 k.c.; por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2003 r., III CK
3 325/02, nie publ.). O takim błędzie w rozpoznawanej sprawie nie może być jednak mowy. Skarga nie jest też oczywiście uzasadniona. Skarżący powołał co prawda art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jednakże nie zawarł w skardze wywodu prawnego pokazującego, że zaskarżone orzeczenie jest w sposób oczywisty, widoczny dla każdego na pierwszy rzut oka, błędne. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). l.n
Powiązane orzeczenia
- I CSK 126/14 2014-07-16Czy zarzut nieważności testamentu z powodu braku wzmianki o upewnieniu się notariusza, że treść czynności jest znana i zrozumiała dla spadkodawczyni, stanowi istotne zagadnienie prawne lub oczywistą zasadność skargi kasa…
- III CZP 36/01 2001-07-19Czy brak w treści testamentu sporządzonego przez notariusza wzmianki o dopełnieniu przez niego obowiązku przekonania się, że treść dokonanej czynności jest dokładnie znana i zrozumiała dla testatora, będącego osobą głuch…
- III CSK 67/10 2011-01-21Czy osoba z zaawansowaną zaćmą, uniemożliwiającą rozpoznawanie otoczenia, może być traktowana jako osoba niewidoma w rozumieniu art. 87 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie, a jeśli tak, czy uchybienie temu przepisowi prowadzi d…
- V CSK 298/18 2019-01-15Czy osoba przywołana do czynności notarialnej jako osoba zaufana na podstawie art. 87 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie jest świadkiem tej czynności w rozumieniu § 3 tego przepisu, a co za tym idzie, czy stosuje się do niej w…
- V CSK 529/15 2016-03-03Czy skarga kasacyjna w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, dotycząca wykładni zwrotu „osoby obecnej przy sporządzeniu aktu notarialnego” w kontekście testamentu notarialnego, spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoz…
Powołane przepisy
art. 87 § 1 pkt 2art. 3989 § 1 pkt 4 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 87art. 84 § 2 KCart. 3989 § 2 KPC§ 1 pkt 2§ 1 pkt 4§ 1 pkt 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy