III CSK 61/20

Sygn. akt III CSK 61/20 POSTANOWIENIE Dnia 19 lutego 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie z wniosku Gminy W. przy uczestnictwie F. M. o wpis w Dziale I-O księgi wieczystej oraz odłączenie części nieruchomości do innej księgi wieczystej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 lutego 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 października 2019 r., sygn. akt II Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania wobec wykazania przez skarżącego, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ustawodawca zmierza w ten sposób do zagwarantowania, że skarga kasacyjna (nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń) będzie pełnić przypisanie jej funkcje publicznoprawne. 2 Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. W skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 października 2019 r. uczestniczka postępowania F. M.-D. oparła wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje się zagadnienie nowe i dotychczas niewyjaśnione. Zagadnienie to musi mieć charakter istotny i być zagadnieniem ściśle jurydycznym, tj. dającym się przedstawić w sposób syntetyczny i oderwany od kontrowersji dotyczących ustaleń faktycznych lub oceny dowodów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2008 r., III CSK 285/08, ICBSN 2009, nr 4, s. 48). Chodzi przy tym o zagadnienie o charakterze abstrakcyjnym, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji, a jego rozstrzygnięcie będzie miało znaczenie nie tylko dla oceny konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw. Z tej przyczyny przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej z powołaniem się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga wykazania przez skarżącego, że w sprawie występuje zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Tych wymogów nie spełniła skarżąca. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołuje się ona na problem dopuszczalności powołania się przez sąd wieczystoksięgowy, w zakresie rozpoznania wniosku o wpis, na fakty znane mu z urzędu. Problem ten został już dostrzeżony w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2016 r., III CZP 86/15 (OSNC 2016, nr 7-8, poz. 81), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepis art. 6288 § 2 k.p.c. nie wyłącza możliwości brania przez sąd pod uwagę przy rozstrzyganiu wniosku o wpis do księgi wieczystej okoliczności znanych mu urzędowo (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2010 r., II CSK 661/09, OSNC 2011, nr 1, poz. 12). 3 Przepis art. 6288 § 2 k.p.c. należy łączyć jedynie z ograniczeniem środków dowodowych, z jakich można korzystać w postępowaniu o wpis (zob. też postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2004 r., III CK 331/02 nie publ.; z dnia 15 grudnia 2005 r., V CK 54/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 138; z dnia 11 czerwca 2008 r., V CSK 17/08, nie publ.; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2004 r., II CK 265/04, nie publ.; z dnia 12 kwietnia 2013 r., IV CSK 515/12, nie publ.). Zatem - jak wyjaśniono w powołanej wyżej uchwale z dnia 25 lutego 2016 r., III CZP 86/15, sąd może oddalić wpis do księgi wieczystej, jeżeli istnieje znana mu urzędowo przeszkoda do jego dokonania. W okolicznościach rozpoznanej sprawy nie można przyjąć, aby Sąd drugiej instancji zaniechał uwzględnienia z urzędu znanej mu urzędowo przeszkody do dokonania wpisu. Decyzja - stanowiąca podstawę wpisu - dotyczyła zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, o której mowa w art. 11f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1363 ze zm.). O wydaniu stosownej decyzji - adekwatnie do brzmienia art. 11f ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. - zawiadamia się strony w drodze obwieszczeń, odpowiednio w urzędzie wojewódzkim lub starostwie powiatowym oraz w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi, w urzędowych publikatorach teleinformatycznych - Biuletynie Informacji Publicznej tych urzędów, a także w prasie lokalnej. Ponadto wysyła się zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu na adres wskazany w katastrze nieruchomości. W odniesieniu do decyzji z dnia 5 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że doszło do jej obwieszczenia, a także doręczenia uczestniczce, zaś okoliczność tą potwierdziła ona w apelacji wniesionej w sprawie. Nie doszło do zaskarżenia stosownej decyzji. Stała się ona więc ostateczna, a sąd wieczystoksięgowy w zakresie swojej kognicji nie jest władny podważać skutków prawnych wynikających z tej decyzji administracyjnej. Nie można także przyjąć, aby skarga kasacyjna - kwestionująca tę ocenę - była w tym zakresie oczywiście uzasadniona. Wyróżniona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zachodzi wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze 4 kasacyjnej wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżąca upatruje w naruszeniu jej praw konstytucyjnych w związku z dostrzeganymi przez nią wadliwościami w zakresie doręczenia skarżącej decyzji Starosty […] z dnia 5 kwietnia 2017 r. Zarzuty te nie znalazły jednak odzwierciedlenia w konkretnie sformułowanych zarzutach naruszenia odpowiednich przepisów Konstytucji, lecz sprowadzają się do pytania, czy zastosowane przepisy ustawowe „mieszczą się w ramach konstytucyjnego standardu”. Należy także dodać, że powiązany z tą częścią uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zarzut naruszenia art. 228 k.p.c. podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. został sformułowany wadliwie, bez powiązania go z art. 391 § 1 k.p.c. Przedmiotem kontroli w ramach postępowania kasacyjnego nie są bowiem orzeczenia sądów wydane w obu instancjach, lecz orzeczenie sądu drugiej instancji. W konsekwencji wymagane jest powiązanie przepisu mającego zastosowanie do sądu pierwszej instancji z odpowiednim przepisem regulującym postępowanie apelacyjne. W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). jw [aw]