III CSK 83/15
WyrokIzba Cywilna2015-06-24
Skład orzekający: Jacek Gudowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu nieprocesowym, w sprawie o ustanowienie służebności, sąd drugiej instancji może zmienić orzeczenie na niekorzyść strony wnoszącej apelację, gdy strona przeciwna wniosła apelację, ale uznaje roszczenie co do zasady, kwestionując jedynie jego zakres?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zasada zakazu reformationis in peius (art. 384 k.p.c.) podlega w postępowaniu nieprocesowym istotnym ograniczeniom i modyfikacjom. W szczególności w sprawach o ustanowienie drogi koniecznej, sąd drugiej instancji, zważywszy na możliwość oddalenia wniosku i dużą swobodę jurysdykcyjną wynikającą z art. 145 k.c. i art. 626 § 1 k.p.c., nie jest co do zasady związany zakazem reformationis in peius, gdy apelację wniosła strona przeciwna, niezależnie od jej zakresu i zarzutów, a prawidłowe zastosowanie prawa materialnego uzasadnia wydanie orzeczenia reformatoryjnego.Stan faktyczny
Wnioskodawca (Wspólnota Mieszkaniowa) złożył wniosek o ustanowienie służebności. Sąd pierwszej instancji uwzględnił wniosek. Sąd drugiej instancji zmienił postanowienie sądu pierwszej instancji, oddalając wniosek o ustanowienie służebności. Wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną, podnosząc zarzut naruszenia zasady zakazu reformationis in peius.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że wskazana w niej przyczyna kasacyjna nie występuje.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CSK 83/15 POSTANOWIENIE Dnia 24 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Gudowski w sprawie z wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej w K. przy uczestnictwie "N." w K. o ustanowienie służebności, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 czerwca 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt II Ca 927/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE
2 Postanowieniem z dnia 15 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zmienił zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie z dnia 2 grudnia 2013 r. w ten sposób, że oddalił wniosek w sprawie o ustanowienie służebności. Na postanowienie Sądu drugiej instancji wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną, wskazując na występowanie w sprawie potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i odpowiedzi na pytanie, czy sąd drugiej instancji, rozpoznając sprawę, może zmienić orzeczenie na niekorzyść strony wnoszącej apelację, gdy strona przeciwna wniosła apelację, jednakże uznaje roszczenie co do zasady, kwestionując wyłącznie jego zakres. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zasada zakazu reformationis in peius (art. 384 k.p.c.) podlega w postępowaniu nieprocesowym istotnym ograniczeniom i modyfikacjom, w szczególności w sprawach, w których przeważa interes publicznoprawny, w sprawach, w których sąd nie jest związany żądaniem, oraz w sprawach, w których poszczególne rozstrzygnięcia sądu są nierozerwalnie związane i od siebie zależne, czyli przy tzw. integralności orzeczenia. W związku z tym w sprawie o ustanowienie drogi koniecznej sąd drugiej instancji, zważywszy na możliwość oddalenia wniosku oraz dużą swobodę jurysdykcyjną wynikającą z art. 145 k.c. i pośrednio z art. 626 § 1 k.p.c., nie jest co do zasady związany zakazem reformationis in peius, zwłaszcza wtedy gdy apelację wniosła „strona przeciwna”, niezależnie od jej zakresu i zarzutów, oraz gdy prawidłowe zastosowanie prawa materialnego uzasadnia wydanie orzeczenia reformatoryjnego. W tej sytuacji wskazana w skardze przyczyna kasacyjna nie występuje, zatem Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). l.n
Powiązane orzeczenia
- I CSK 131/18 2018-10-05Czy sąd drugiej instancji, rozpoznając apelację od postanowienia sądu pierwszej instancji oddalającego skargę o wznowienie postępowania, może uchylić postanowienie sądu pierwszej instancji i odrzucić skargę o wznowienie…
- V CNP 50/16 2017-02-10Czy wyrok sądu drugiej instancji, który zmienia wyrok sądu pierwszej instancji na niekorzyść strony wnoszącej apelację, mimo że strona przeciwna nie wniosła apelacji, może zostać uznany za niezgodny z prawem w rozumieniu…
- V CSK 217/15 2015-12-17Czy w postępowaniu nieprocesowym, w którym interesy uczestników są rozbieżne, dopuszczalne jest odpowiednie stosowanie zasady zakazu reformationis in peius (art. 384 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.)?
- II CZ 20/17 2017-06-02Czy sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy, naruszając tym samym zakaz reformationis in peius?
- IV KK 135/23 2023-11-22Czy sąd odwoławczy, rozpoznając apelację wniesioną wyłącznie na korzyść oskarżonego, może zmienić ustalenia faktyczne dotyczące znamion czynu przypisanego oskarżonemu na jego niekorzyść, w szczególności poprzez zastąpien…
Powołane przepisy
art. 384 KPCart. 145 KCart. 626 § 1 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy