III CZ 10/18

Sygn. akt III CZ 10/18 POSTANOWIENIE Dnia 12 lipca 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Władysław Pawlak SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku Gminy P. przy uczestnictwie M.W. i L.I. o rozgraniczenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 lipca 2018 r., zażalenia uczestnika L.I. na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 4 grudnia 2017 r., sygn. akt II Ca […]/17, oddala zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2017 r. Sąd Rejonowy w P. dokonał rozgraniczenia bliżej opisanej nieruchomości uczestnika postępowania L.I. (działki nr 643) z bliżej opisaną nieruchomością (działką nr 21) wnioskodawcy- Gminy P. oraz rozgraniczenia tej ostatniej nieruchomości z bliżej opisaną nieruchomością (działką nr 28) uczestnika M.W. według linii uwidocznionych na bliżej opisanej w tym postanowieniu mapie sytuacyjnej sporządzonej przez biegłego. W apelacji wniesionej od tego postanowienia uczestnik L.I., zarzucając naruszenie art. 153 k.c. i art. 233 k.p.c., zakwestionował tylko rozgraniczenie między działką nr 21 stanowiącą własność Gminy P. oraz działką nr 28 stanowiącą własność uczestnika 2 M.W., wskazując, że powyższe rozgraniczenie ma istotny wpływ na szerokość działki nr 21 stanowiącej drogę gminną, z której faktycznie korzysta. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez dokonanie innego, proponowanego przez niego w apelacji, rozgraniczenia wskazanych nieruchomości. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r., Sąd Okręgowy w K. odrzucił apelację L.I. jako niedopuszczalną, wskazując na brak interesu prawnego (gravamen) w zaskarżeniu tego orzeczenia. W zażaleniu uczestnik L.I., zarzucając naruszenie art. 370 zd. 1 w związku z art. 373 i art. 13 § 2 k.p.c., domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 518 k.p.c. od postanowień sądu pierwszej instancji orzekających co do istoty sprawy przysługuje apelacja. Na inne postanowienia sądu pierwszej instancji, w wypadkach wskazanych w ustawie, przysługuje zażalenie. Wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie i nauce prawa dotyczące zagadnienia pokrzywdzenia strony lub uczestnika postępowania jako przesłanki zaskarżania orzeczeń rozstrzygnęła uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2014 r., III CZP 88/13 (OSNC 2014, nr 11, poz. 108), mająca moc zasady prawnej, w której stwierdzono, że pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) jest przesłanką dopuszczalności - a nie zasadności - środka zaskarżenia, chyba że interes publiczny wymaga jego merytorycznego rozpoznania. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano na konieczność uwzględnienia istotnych różnic między trybem postępowania procesowego i nieprocesowego oraz odróżnienia w postępowaniu nieprocesowym kwestii, czy dany podmiot jest zainteresowany wyrokiem sprawy i stąd może być uczestnikiem postępowania (art. 510 § 1 k.p.c.), od kwestii, czy podmiot ten, jako pokrzywdzony, może wnieść środek zaskarżenia. W nauce prawa wskazuje się także, że zasada gravaminis w postępowaniu nieprocesowym doznaje istotnych ograniczeń ze względu na rządzącą tym postępowaniem zasadę oficjalności i z reguły niepodzielny charakter postanowień rozstrzygających istotę sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1997 r., I CKN 57/97, OSNC 1997, nr 11, poz. 166 i z dnia 14 czerwca 2013 r., V CZ 115/12, OSNC-ZD 2014, nr B, poz. 29). 3 Uczestnik L.I. zaskarżył postanowienie Sądu Rejonowego wyłącznie w zakresie dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości Gminy P. i M.W., argumentując, że powstały w wyniku tego rozgraniczenia obszar działki gminnej nr 21 utrudnia mu dojazd do jego nieruchomości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się jednak, że osoba korzystająca faktycznie z cudzej nieruchomości w zakresie przejazdu i przechodu, ale nie posiadająca żadnego własnego tytułu prawnego do tej nieruchomości (np. w postaci ograniczonego prawa rzeczowego - służebności), nie jest zainteresowanym w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. w sprawie o rozgraniczenie tej nieruchomości z nieruchomością sąsiednią i stąd nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu rozgraniczenia nieruchomości stanowiących własność innych podmiotów (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1988 r., III CZP 23/88, OSNC 1989 r., nr 9, poz. 137). Jak wynika z ustaleń faktycznych taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, stąd zażalenie uczestnika podlegało oddaleniu (art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). jw ał