III CZ 14/16

PostanowienieIzba Cywilna2016-04-07

Skład orzekający: Krzysztof Strzelczyk, Marian Kocon, Agnieszka Piotrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., jeśli sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy lub wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości?
Ratio decidendi
Sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w ściśle określonych przypadkach, wymienionych w art. 386 § 4 k.p.c. Nierozpoznanie istoty sprawy występuje, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych. Uzupełnienie postępowania dowodowego przez sąd drugiej instancji, nawet w przeważającym zakresie, nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego i nie stanowi podstawy do uchylenia wyroku.
Stan faktyczny
Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uczestnik postępowania zaskarżył to postanowienie, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy nie miał podstaw do uchylenia wyroku, ponieważ sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy i przeprowadził postępowanie dowodowe w znacznej części.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III CZ 14/16 POSTANOWIENIE Dnia 7 kwietnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska w sprawie z wniosku A. sp. z o.o. sp.k. w C. przy uczestnictwie B. K. o orzeczenie zakazu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 kwietnia 2016 r., zażalenia uczestnika na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt XII Ga […], uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w K. uchylił wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 30 stycznia 2015 r., w sprawie z wniosku A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w C., z udziałem B. K. , o orzeczenie zakazu. Orzeczenie zaskarżył uczestnik zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., poza wypadkami określonymi w § 2 i 3, sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Treść omawianych przepisów wskazuje, że możliwość uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji została ograniczona wyłącznie do sytuacji wyczerpująco w tych przepisach wymienionych. Oznacza to, że nie ma podstawy do dokonywania wykładni rozszerzającej przesłanki „nierozpoznania istoty sprawy" (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2012 r., II CZ 141/12, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2013 r., II CZ 193/12, niepubl.). Orzecznictwo Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje, że nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. występuje wtedy, gdy sąd pierwszej instancji w zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych przeciwstawionych zgłoszonemu roszczeniu. W rozważanej sprawie taka sytuacja nie występuje. Sąd Okręgowy wskazał jedynie na konieczność przeprowadzenia dowodów z akt postępowań egzekucyjnych oraz z akt postępowania karnego. Podkreślił również, że z uwagi na represyjny charakter postępowania nie jest uzasadnione jego uzupełnienie przez sąd odwoławczy, skoro skutkuje pozbawieniem uczestników postępowania możliwości przeprowadzenia kontroli instancyjnej. Tymczasem Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe w znacznej części, w szczególności dopuścił dowody z dokumentów z akt postępowania upadłościowego, jak też z dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę. Dokonał również oceny prawnej przesłanek z art. 373 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. „prawo upadłościowe i naprawcze" (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 233 ze zm.). Z uwagi na treść art. 386 § 4 in fine k.p.c. wskazane wyżej braki nie mogą stanowić przyczyny uchylenia i mogły zostać samodzielnie uzupełnione przez Sąd Okręgowy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że uzupełnienie postępowania dowodowego przez sąd drugiej instancji, nawet w przeważającym zakresie, nie prowadzi do osądzenia sprawy w jednej instancji - odwoławczej, lecz do 3 zrealizowania zasady apelacji pełnej, która bez wątpienia nie narusza konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2015 r., V CZ 17/15, niepubl.). Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił jak wyżej. jw

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 386 § 4 KPCart. 373 ust. 1art. 386 § 4§ 4§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy