III CZ 167/24

PostanowienieIzba Cywilna2024-12-10

Skład orzekający: Mariusz Załucki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zbycie w toku procesu nieruchomości obciążonej hipoteką powoduje utratę legitymacji biernej przez dłużnika rzeczowego, co skutkuje nierozpoznaniem istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zbycie w toku procesu nieruchomości obciążonej hipoteką nie powoduje utraty legitymacji biernej przez dłużnika rzeczowego, a przyjęcie takiego stanowiska przez sąd pierwszej instancji i w konsekwencji nierozpoznanie meritum sprawy stanowi nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy potwierdził, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi, gdy sąd zaniecha zbadania materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując istnienie przesłanki unicestwiającej roszczenie, w tym brak legitymacji procesowej.
Stan faktyczny
Powództwo Banku S.A. o zapłatę zostało oddalone przez Sąd Okręgowy z uwagi na przyjęcie braku legitymacji biernej pozwanego, wynikającego ze zbycia w toku procesu nieruchomości obciążonej hipoteką. Sąd Apelacyjny uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy. Bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego zażaleniem, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie Banku spółki akcyjnej na wyrok Sądu Apelacyjnego, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.

Pełny tekst orzeczenia

III CZ 167/24 POSTANOWIENIE 10 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 10 grudnia 2024 r. w Warszawie zażalenia Bank spółki akcyjnej w W. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2023 r., I ACa 2544/23, w sprawie z powództwa Bank spółki akcyjnej w W. przeciwko R.N. o zapłatę, oddala zażalenie pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 1 grudnia 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 26 września 2019 r. i przekazał sprawę z powództwa Banku S.A. z siedzibą w W. przeciwko R. N. o zapłatę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uzasadnił swe rozstrzygnięcie nierozpoznaniem istoty sprawy przez Sąd I instancji (art. 386 § 4 k.p.c.), polegającym na niezasadnym – w opinii Sądu II instancji – przyjęciu braku legitymacji biernej po stronie pozwanej, a w konsekwencji nierozpoznaniu żądania pozwu. III CZ 167/24 2 Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego zażaleniem, w którym zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez nieuzasadnione zastosowanie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z powtarzającym się orzecznictwem Sądu Najwyższego do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie, w szczególności w razie oddalenia powództwa z uwagi na przyjęcie braku legitymacji procesowej po którejś ze stron (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 9 listopada 2012 r., IV CZ 156/12; z 6 grudnia 2013 r., I CZ 90/13). W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny wykazał, że Sąd I instancji nie zbadał materialnej podstawy żądania, ponieważ przyjął, że zbycie w toku procesu nieruchomości obciążonej hipoteką sprawia, że dłużnik rzeczowy traci legitymację bierną. Ze względu na stwierdzenie braku legitymacji Sąd I instancji nie przystąpił do badania meritum roszczenia, co spełnia przesłankę nierozpoznania istoty sprawy z art. 386 § 4 k.p.c. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie, orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawiając, zgodnie z art. 108 § 2 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c., sądowi, który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. ł.n [a.ł] III CZ 167/24 3

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 386 § 4 KPCart. 39814art. 3941 § 3 KPCart. 108 § 2art. 39821§ 4§ 3§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy