III CZ 65/11
PostanowienieIzba Cywilna2011-11-25
Skład orzekający: Grzegorz Misiurek, Mirosław Bączyk, Marta Romańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy powódka została zwolniona od kosztów sądowych w pierwszej instancji z uwagi na trudną sytuację majątkową, a następnie przegrała sprawę w postępowaniu apelacyjnym, zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasądzenia od niej kosztów postępowania apelacyjnego na rzecz przeciwnika procesowego na podstawie art. 102 k.p.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego, uznając je za nieuzasadnione. Wskazał, że choć powódka była zwolniona od kosztów sądowych w pierwszej instancji z uwagi na trudną sytuację majątkową, to jednak, wszczynając postępowanie apelacyjne i nadal popierając swoje żądanie, powinna liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci konieczności zwrotu kosztów przeciwnikowi procesowemu w przypadku przegranej. W tej sytuacji nie można było uznać, że nastąpiły szczególne powody do zastosowania art. 102 k.p.c.Stan faktyczny
Powódka wniosła powództwo o zobowiązanie, które zostało oddalone przez Sąd Okręgowy. Sąd Okręgowy nie obciążył powódki kosztami procesu, uwzględniając jej trudną sytuację majątkową. Powódka została zwolniona od kosztów sądowych. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki i zasądził od niej zwrot kosztów postępowania apelacyjnego. Powódka wniosła zażalenie na postanowienie o kosztach, zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki jako nieuzasadnione i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CZ 65/11 POSTANOWIENIE Dnia 25 listopada 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Marta Romańska w sprawie z powództwa D. S. przeciwko A. C. o zobowiązanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 listopada 2011 r., zażalenia powódki na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie
2 Oddalając apelację powódki, wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 2 grudnia 2010 r., Sąd Apelacyjny zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 270 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. W zażaleniu powódki na rozstrzygnięcie o kosztach podniesiono zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której zachodzą przewidziane w tym przepisie okoliczności uzasadniające odstąpienie przez sąd od zasądzenia kosztów postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik powódki szczegółowo eksponuje te okoliczności. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sad pierwszej instancji nie obciążył powódki kosztami procesu (pkt II wyroku Sądu Okręgowego z dnia 2 grudnia 2010 r., k. 67 akt), uzasadniając to trudną sytuacją tej strony. Powódka została zwolniona w całości od kosztów sądowych na podstawie postanowienia z dnia 1 lutego 2011 r., wydanego po wniesieniu przez nią apelacji (s. 85 akt). Jednocześnie trudno podważyć okoliczności podane przez pełnomocnika powódki w uzasadnieniu zażalenia, a dotyczące aktualnego jej stanu majątkowego. Przy stosowaniu art. 102 k.p.c. trzeba mieć także na uwadze charakter sprawy, a przede wszystkim - określenie jej przedmiotu przez stronę. Analizując pisma procesowe powódki w rozpoznawanej sprawie, Sąd pierwszej instancji ostatecznie przyjął, że powódka wskazuje na deliktową odpowiedzialność pozwanego pracownika szpitala (art. 415 k.c., art. 23-24 k.c.), przy czym „powołane przepisy nie dają (...) podstawy do formułowania żądania o treści, w jakiej zgłoszone zostało ono przez powódkę” (k. 69 akt sprawy). Sąd Apelacyjny, podzielając taką kwalifikację prawną roszczenia powódki, wyjaśnił, że powódka nie wykazała istnienia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej (uzasadniającej zadośćuczynienie) i odpowiedzialności wynikającej z naruszenia dóbr osobistych. Popierając nadal sformułowane w pozwie żądanie, które nie znalazło odpowiedniej ochrony w świetle orzeczenia Sądu Okręgowego, powódka powinna liczyć się jednak - wszczynając postępowanie apelacyjne - z możliwymi,
3 negatywnymi dla niej konsekwencjami w postaci konieczności zwrotu kosztów postępowania przeciwnikowi procesowemu. W tej sytuacji nie można twierdzić, że nastąpiły szczególne powody do zastosowania art. 102 k.p.c., także w postępowaniu apelacyjnym, a więc po raz wtóry. Należało zatem oddalić zażalenie powódki jako nieuzasadnione (art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.) i orzec o kosztach postępowania apelacyjnego (art. 98 § 1 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c.). jw
Powiązane orzeczenia
- II CZ 103/12 2012-09-26Czy trudna sytuacja majątkowa i osobista powódki, która przegrała apelację, uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. w celu zwolnienia jej od kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, mimo uzyskania znaczą…
- II CZ 108/10 2010-10-28Czy trudna sytuacja majątkowa i życiowa powódki oraz jej stan zdrowia stanowią okoliczności szczególne uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c. i odstąpienie od obciążenia jej kosztami postępowania apelacyjnego?
- V CZ 107/10 2011-03-10Czy w przypadku przegrania procesu przez stronę, która była zwolniona od kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację materialną, można zastosować art. 102 k.p.c. do kosztów postępowania apelacyjnego, biorąc pod uwagę jej…
- II CZ 68/11 2011-10-19Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c., zasądzając od powoda na rzecz pozwanego jedynie część kosztów postępowania apelacyjnego, zamiast całkowicie zwolnić powoda od ich ponoszenia?
- V CZ 120/10 2011-03-23Czy sąd drugiej instancji prawidłowo obciążył powódkę kosztami postępowania apelacyjnego, mimo jej wniosku o zastosowanie art. 102 k.p.c. z uwagi na szczególnie uzasadniony wypadek?
Powołane przepisy
art. 102 KPCart. 415 KCart. 23art. 3941 § 3 KPCart. 39814 KPCart. 98 § 1 KPCart. 108 § 1 KPC§ 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy