III CZ 80/12
PostanowienieIzba Cywilna2012-11-28
Skład orzekający: Jacek Gudowski, Iwona Koper, Władysław Pawlak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka jawna, która została prawomocnie wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego przed datą orzekania przez Sąd Okręgowy, powinna być traktowana jako podmiot, którego postępowanie powinno zostać umorzone?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wykreślenie spółki jawnej z rejestru przedsiębiorców nie skutkuje automatycznym umorzeniem postępowania, jeśli w momencie orzekania przez sąd odwoławczy wpis o wykreśleniu nie był jeszcze prawomocny. Prawomocność orzeczenia o wykreśleniu jest kluczowa dla stwierdzenia ustania bytu prawnego spółki i tym samym dla umorzenia postępowania.Stan faktyczny
Strona pozwana, spółka jawna, wniosła zażalenie na wyrok Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Pozwana argumentowała, że w dacie orzekania przez Sąd Okręgowy była już wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, co powinno skutkować umorzeniem postępowania. Sąd Najwyższy rozpatrywał kwestię prawomocności wpisu o wykreśleniu spółki z rejestru.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony pozwanej, uznając je za nieuzasadnione.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CZ 80/12 POSTANOWIENIE Dnia 28 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSA Władysław Pawlak w sprawie z powództwa A. K. i A. P.-K. przeciwko D. & . Projekt sp. j. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 listopada 2012 r., zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 1 czerwca 2012 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie
2 Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2011 r. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej strony pozwanej, uznał za uzasadniony podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 386 § 2 k.p.c. przez oddalenie apelacji w sytuacji, gdy strona pozwana przed Sądem pierwszej instancji została pozbawiona możności obrony swych praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.) i uchylił wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 października 2010 r., przekazując sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że Sąd Okręgowy rozpoznając apelacje pozwanej powinien był uchylić wyrok Sądu Rejonowego i przekazać sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy w K. po ponownym rozpoznaniu sprawy, z powołaniem się na wiążący charakter dokonanej przez Sąd Najwyższy wykładni przepisów, wyrokiem z dnia 1 czerwca 2012 r. uchylił wyrok Sądu Rejonowego, zniósł postępowanie przed tym Sądem od dnia 21 czerwca 2010 r. i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Powyższy wyrok Sądu Okręgowego pozwana - „D. & K. - Projekt” spółka jawna zaskarżyła w całości zażaleniem na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., zarzucając naruszenie art. 386 § 3 w związku z art. 64, art. 355, art. 378 § 1 oraz art. 379 pkt 2 k.p.c. Skarżąca podniosła, że w dacie orzekania przez Sąd Okręgowy w K. była prawomocnie wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, co powinno skutkować uchyleniem wyroku Sądu Rejonowego oraz umorzeniem postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Prawomocność orzeczenia, zgodnie z art. 364 k.p.c., stwierdza sąd. Jest ono konieczne w stosunku do orzeczeń, z których prawomocnością wiążą się określone skutki prawne. W myśl zasady wynikającej z art. 6945 § 2 k.p.c. postanowienia sądu rejestrowego co do istoty sprawy są skuteczne i wykonalne z chwilą ich wydania, z wyjątkiem jednak wykreślenia podmiotu z Krajowego Rejestru Sadowego (KRS). Wpisowi do KRS zgodnie z art. 20 ust.1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r., nr 168, poz. 1186 – dalej jako ustawa o KRS) podlega każde postanowienie sądu rejestrowego niezwłocznie po jego wydaniu, niezależnie od tego czy jest skuteczne i wykonalne.
3 W sprawach, w których postanowienia sądu rejestrowego stają się skuteczne i wykonalne z chwilą uprawomocnienia, wraz z wpisem zamieszcza się wzmiankę o jego nieprawomocności a następnie, kiedy stają się prawomocne, z urzędu wpisuje się kolejną wzmianką o prawomocności (art. 20 ust. 2 i 3 ustawy o KRS). Prawomocne wykreślenie spółki jawnej z rejestru powoduje jej rozwiązanie, a tym samym ustanie jej bytu prawnego (art. 84 § 2 k.s.h.). Upływ terminu do zaskarżenia orzeczenia warunkuje jego prawomocność (art. 363 k.p.c.), natomiast podstawą mocy wiążącej orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) jest stwierdzona przez sąd jego prawomocność. Moc wiążąca orzeczenia odnosi się zarówno do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia, jaki i mocy określonego waloru prawnego zawartego w nim rozstrzygnięcia. W świetle powyższego chybione jest wywodzenie przez pozwaną spółkę w zażaleniu , że postanowienie o wykreśleniu jej z rejestru przedsiębiorców z dnia 10 maja 2012 r. którego odpis ze wzmianką o nieprawomocności wpisu przedłożony został przez pozwaną na rozprawie apelacyjnej (protokół k. 394), jest prawomocne, ze skutkiem wynikającym z art. 84 § 2 k.s.h., na tej podstawie, iż mimo upływu terminu do jego zaskarżenia, nie została od niego wniesiona apelacja. Nieuzasadnione z tych względów zażalenie podlegało oddaleniu stosownie do art. 39814 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. jw
Powiązane orzeczenia
- II CSK 595/16 2017-06-27Czy spółka jawna, w której doszło do przeniesienia ogółu praw i obowiązków na jednego nowego wspólnika, traci byt prawny i tym samym legitymację materialnoprawną do dochodzenia roszczeń, jeśli nie została wykreślona z re…
- IV CSK 182/17 2018-04-27Czy wpis o wykreśleniu spółki z rejestru przedsiębiorców, dokonany po zakończeniu postępowania likwidacyjnego, które nie objęło całości majątku spółki, może zostać usunięty na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o Krajowym R…
- II USK 14/21 2021-01-12Czy utrata bytu prawnego przez spółkę z powodu jej rozwiązania i wykreślenia z rejestru, w sytuacji gdy nie posiada ona następcy prawnego, uzasadnia umorzenie postępowania, a nie jego zawieszenie?
- II CK 320/05 2005-11-10Czy po wykreśleniu spółki jawnej z rejestru przedsiębiorców, postępowanie sądowe powinno być zawieszone z uwagi na utratę zdolności sądowej przez spółkę?
- I CSK 360/13 2014-06-25Czy spółka, która została prawomocnie wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego po zakończeniu postępowania upadłościowego, nadal istnieje i czy istnieje stosunek prawny łączący ją z akcjonariuszami?
Powołane przepisy
art. 386 § 2 KPCart. 379 pkt 5 KPCart. 3941 § 11 KPCart. 386 § 3art. 64art. 355art. 378 § 1art. 379 pkt 2 KPCart. 364 KPCart. 6945 § 2 KPCart. 20 ust.1art. 20 ust. 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy