III CZ 9/25
PostanowienieIzba Cywilna2025-06-03
Skład orzekający: Mariusz Załucki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, polegające na braku sprecyzowania rozpoznawanego roszczenia, uzasadnia uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. zachodzi, gdy sąd nie odniesie się do meritum sprawy, nie rozstrzygając wskazanego żądania, wynikających z niego okoliczności faktycznych oraz podstaw prawnych. Brak identyfikacji rozpoznawanego roszczenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji.Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty od pozwanych. Sąd pierwszej instancji wydał wyrok, który został następnie uchylony przez Sąd Okręgowy. Sąd Okręgowy stwierdził, że nie doszło do rozpoznania istoty sprawy, ponieważ sąd pierwszej instancji nie doprowadził do sprecyzowania rozpoznawanego roszczenia. Pozwani zaskarżyli wyrok Sądu Okręgowego zażaleniem do Sądu Najwyższego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanych na wyrok Sądu Okręgowego uchylający wyrok Sądu Rejonowego.Pełny tekst orzeczenia
III CZ 9/25 POSTANOWIENIE 3 czerwca 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 3 czerwca 2025 r. w Warszawie zażalenia K. B. i M. B. na wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z 23 października 2024 r., IV Ca 304/23, w sprawie z powództwa J. N. przeciwko K. B. i M. B. o zapłatę, oddala zażalenie i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 23 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Katowicach uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Bytomiu z 2 lutego 2023 r., wydany w sprawie z powództwa J. N. przeciwko K. B. i M. B. o zapłatę. Sąd odwoławczy zauważył, że nie doszło do rozpoznannia istoty sprawy (art. 386 § 4 k.p.c.), ponieważ Sąd I instancji nie doprowadził do sprecyzowania rozpoznawanego przed nim roszczenia. Od wyroku Sądu Okręgowego zażalenie wywiedli pozwani, powołujac zarzut naruszenia art. 386 § 4 oraz art. 2053 § 2 k.p.c.
III CZ 9/25 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W postępowaniu przed Sądem Rejonowym doszło do nierozpoznania istoty sprawy. Lektura uzasadnienia wyroku tego Sądu nie pozwala na przesądzenie, czy rozpoznał on roszczenie o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości, czy też roszczenie odszkodowawcze związane z korzystaniem z rzeczy bez zgody powoda. Zważywszy, że do rozpoznania każdego z tych rodzajów roszczeń niezbędne jest ustalenie szeregu odmiennych przesłanek, tak skonstruowane orzeczenie nie nadawało się do kontroli odwoławczej, do przeprowadzenia której niezbędne jest sprecyzowanie badanego przez sąd roszczenia. Sama ta okoliczność sprawia, że wyrok kasatoryjny Sądu Okręgowego odpowiada prawu, zatem rozpoznanie dalszych zarzutów jest pozbawione znaczenia. W utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nierozpoznanie istoty roszczenia w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. zachodzi wówczas, gdy sąd nie odniesie się do meritum sprawy, czyli nie rozstrzygnie w zakresie wskazanego żądania, wynikających z niego okoliczności faktycznych oraz podstaw prawnych (zob. postanowienia SN z 31 stycznia 2025 r., III CZ 278/24 oraz z 14 stycznia 2025 r., III CZ 98/24). Brak identyfikacji rozpoznawanego roszczenia niewątpliwie odpowiada tym okolicznościom. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie, orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawiając, zgodnie z art. 108 § 2 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c., sądowi który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. [a.ł] Mariusz Załucki
III CZ 9/25 3
Powiązane orzeczenia
- I CZ 33/16 2016-06-02Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, skutkujące uchyleniem wyroku przez sąd drugiej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., może nastąpić w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie zbadał…
- II CZ 172/12 2012-12-19Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy, uzasadnia uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancj…
- I CZ 47/15 2015-06-17Czy nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. występuje, gdy sąd odwoławczy uchyla wyrok sądu pierwszej instancji z powodu odmiennego poglądu prawnego, mimo że sąd pierwszej instancji zbadał materialn…
- I CZ 83/19 2019-10-16Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, uzasadniające uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., zachodzi, gdy sąd pierwszej instancji dokonał analizy stosunku…
- III CZ 2/17 2017-02-09Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, uzasadniające uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., zachodzi w sytuacji, gdy sąd ten rozpoznał żą…
Powołane przepisy
art. 386 § 4 KPCart. 386 § 4art. 2053 § 2 KPCart. 39814art. 3941 § 3 KPCart. 108 § 2art. 39821§ 4§ 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy