III CZP 1/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN S. Dmowski.Sędziowie SN: F. Wesely (spr.), A. Wielgus.Protokolant: G. Banaszewska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Henryka W. przeciwko Adamowi C. o 2.807 zł po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 16 lutego 1982 roku zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Sieradzupostanowieniem z dnia 18 listopada 1981 r. sygn. akt I Cr 204/81 do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy dopuszczalne jest dochodzenie w procesie cywilnym zwrotu kosztów nie uzyskanych w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym ugodą zawartą przed mierniczym?"podjął następującą uchwałę:Nie można w obrębnym procesie cywilnym dochodzić zwrotu kosztów postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego - na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 53, poz. 298 ze zm. Dz. U. z 1946 r. Nr 70, poz. 382) - ugodą zawartą przed mierniczym.Uzasadnienie faktyczneStrony w roku 1978 r. prowadziły postępowanie rozgraniczeniowe, które zakończyły ugodą zawartą w dniu 16 lutego 1978 roku. Zgodnie z treścią ugody nastąpiły zmiany w granicy rozdzielającej nieruchomości stron. W ugodzie strony w ogóle nie wypowiedziały się w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.Powód przed przystąpieniem do rozgraniczenia otrzymał wezwanie z Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych do uiszczenia zaliczki w kwocie 11.486 złotych, które uiścił 17 XI 1978 roku. Po wykonaniu rozgraniczenia i sporządzeniu ostatecznego kosztorysu zwrócono powodowi kwotę 5.872 złotych. W marcu 1981 roku powód wezwał pozwanego do zapłacenia kwoty 2.807 złotych, tj. połowy poniesionych przez siebie kosztów rozgraniczenia. Pozwany nie zapłacił dochodzonej kwoty.Wobec powyższego powód wystąpił przeciw niemu z pozwem.Sąd Wojewódzki oddalił powyższe powództwo, wychodząc z założenia, że sprawa tych kosztów powinna była być załatwiona w ugodzie w postępowaniu rozgraniczeniowym.W toku rozpoznawania rewizji powoda, Sąd Wojewódzki powziął wątpliwość objętą pytaniem prawnym, przedstawionym w trybie art. 391 § 1 kpc.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z uzasadnienia przedstawionego zagadnienia, Sąd Wojewódzki, podzielając pogląd, że nie można w odrębnym procesie dochodzić kosztów innego postępowania sądowego, powziął wątpliwość, czy teza ta może się odnosić do kosztów postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie rozgraniczeniowe przed władzami administracyjnymi. Jednakże nie można zapominać, że w postępowaniu administracyjnym jest uregulowana problematyka kosztów postępowania i że na rozstrzygnięcie o tych kosztach służy zażalenie (art. 264 kpa w brzmieniu jednolitego tekstu z 1980 r. w związku z art. 9 i 13 ust. 2 dekretu z 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości). Jeżeli więc w postępowaniu rozgraniczeniowym przed mierniczym doszło do ugody, to strony sprawę kosztów powinny były w niej uregulować, a jeżeli tego nie uczyniły, to obowiązkiem organu do spraw geodezji było w decyzji o umorzeniu postępowania wobec tego, że dalsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 kpa), o kosztach tych rozstrzygnąć. W sytuacji gdy uczestnik postępowania administracyjnego w postępowaniu tym roszczeń w przedmiocie kosztów postępowania nie zgłaszał i dopuścił do prawomocnego zakończenia rozgraniczenia, nie może on dochodzić tych roszczeń na drodze procesu cywilnego, gdyż sprawa ta do kognicji sądowej nie należy. Ugoda zawarta przed mierniczym w trybie art. 7 ust. 2 dekretu o rozgraniczeniu nieruchomości jest bowiem ugodą administracyjną, aczkolwiek na podstawie cyt. przepisu posiada moc ugody sądowej, podobnie zresztą jak i prawomocne orzeczenie władzy mierniczej o rozgraniczeniu jest decyzję administracyjną, mimo że na podstawie art. 11 cyt. dekretu o rozgraniczeniu nieruchomości ma moc wyroku sądowego.Nie można również - wbrew sugestiom zawartym w uzasadnieniu Sądu Wojewódzkiego - szukać podstawy prawnej dochodzenia kosztów administracyjnego postępowania o rozgraniczenie w dyspozycjach art. 152 kc. Koszty rozgraniczenia, o których mowa w tym artykule, a które obciążają po połowie właścicieli gruntów sąsiadujących, jak to przekonywająco wyjaśnia doktryna, dotyczą wytyczenia takiej granicy, która między stronami nie jest sporna w przeciwstawieniu do sytuacji objętych dyspozycjami art. 1153 kc, a więc granicy spornej, tak jak było w tej sprawie. W tej ostatniej sytuacji, jak to wyżej wywiedziono, koszty rozgraniczenia stanowią koszty postępowania rozgraniczeniowego, określonego cyt. dekretem o rozgraniczeniu i o ich wysokości i obowiązku poniesienia decydują w zależności, gdzie sprawa zostanie zakończona, organ administracyjny wzgl. sąd (po przekazaniu mu sprawy w trybie art. 7 ust. 3 dekretu o rozgraniczeniu nieruchomości), przyczym wówczas wchodzi w grę art. 520 kpc.Z tych wszystkich względów udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały.