III CZP 12/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN H. Ciepła. Sędziowie SN: G. Bieniek, J. Niejadlik (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mirosławy J. i Edwarda J. przeciwko Kazimierzowi U. o odszkodowanie po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Kielcach postanowieniem z dnia 6 listopada 1987 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy za poniesioną przez klienta szkodę w wyniku braku należytej staranności adwokata - członka zespołu adwokackiego odpowiedzialny cywilnie względem niego jest ten zespół, czy też wymieniony adwokat?"podjął następującą uchwałę:Za szkodę spowodowaną klientowi uchybieniem adwokata - członka zespołu adwokackiego powinności starannego działania przy wykonywaniu zlecenia udzielenia pomocy prawnej ponosi odpowiedzialność tylko zespół adwokacki.Uzasadnienie faktycznePrzytoczone zagadnienie prawne porusza problematykę legitymacji biernej w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z nienależytego wykonania zobowiązania umownego. Następstwa niezachowania należytej staranności przy wykonywaniu umowy o udzielenie pomocy prawnej, obciążają stronę (dłużnika) tego stosunku prawnego. Odpowiedź na pytanie, kto jest kontrahentem klienta, wymaga zatem rozważenia - w świetle przepisów ustawy - prawo o adwokaturze z dnia 26 maja 1982 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 124) - charakteru zespołu i stosunku prawnego łączącego adwokata z zespołem adwokackim.Zespół adwokacki tworzy zrzeszona w nim grupa adwokatów. Zrzeszenie to jest podstawową jednostką organizacyjną adwokatury (art. 2, 17 powołanej ustawy), wyposażoną przez prawo o adwokaturze w osobowość prawną (art. 10 powołanej ustawy). Kierownik zespołu adwokackiego jest organem tej osoby prawnej (art. 30 pkt 2 powołanej ustawy). Zadaniem zespołu adwokackiego jest udzielanie - w ramach umowy zlecenia - jego klientom pomocy prawnej. Taką umowę zaś kierownik zawiera z klientem w imieniu zespołu adwokackiego (art. 25 ust. 1 zd. 1 tej ustawy). To wskazuje, że stroną umowy o udzielenie pomocy prawnej jest zespół adwokacki.Poglądu tego nie zdyskwalifikuje okoliczność, że - jak to stanowi zd. 2 ust. 1 art. 25 prawa o adwokaturze - klient udziela pełnomocnictwa nie zespołowi, lecz adwokatowi - członkowi zespołu adwokackiego. Swoje zadania realizuje zespół - jak inne osoby prawne - poprzez osoby fizyczne. Więź adwokata z zespołem nie wyczerpuje się w stosunku członkostwa (art. 18 ustawy). Przystępując do zespołu adwokat przyjmuje na siebie powinność wykonywania czynności, do spełnienia których - zawierając z klientem umowę zlecenia - zobowiązał się zespół adwokacki, jak też poddaje się kontroli organizacyjnej kierownika zespołu adwokackiego. Świadczy on zatem - udzielając pomocy prawnej klientowi, który go wybrał - jako osoba fizyczna usługi dla zespołu adwokackiego. Okoliczność, że uzyskał pełnomocnictwo od klienta, doprowadziła bowiem tylko do powstania pomiędzy nimi stosunku pełnomocnictwa, nie wywołując jednocześnie zmian treści stosunku prawnego stanowiącego podstawę do tego umocowania, a więc w umowie zlecenia, którą klient zawarł z zespołem adwokackim. Dlatego - co też przemawia przeciwko traktowaniu adwokata jako osoby trzeciej (art. 391 k.c.) albo zastępcy (art. 738 k.c.) - adwokat nie może bez zgody kierownika zespołu wypowiedzieć klientowi pełnomocnictwa (art. 27 powołanej ustawy), a na kliencie spoczywa obowiązek świadczenia wzajemnego (zapłaty wynagrodzenia za usługę) na rzecz zespołu adwokackiego. Adwokat - członek zespołu adwokackiego więc nie jest stroną umowy zlecenia, w wykonaniu której klient uzyskuje od niego pomoc prawną.Mając na względzie, że stronami zlecenia udzielenia pomocy prawnej są z jednej strony klient, a z drugiej - zespół adwokacki, przedstawione zagadnienie prawne Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak w sentencji niniejszej uchwały (art. 391 § 1 k.p.c.).