III CZP 16/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Niejadlik.Sędziowie SN: G. Bieniek, W. Łysakowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zofii O. przeciwko Annie i Krzysztofowi małż. K. z udziałem interwenta ubocznego po stronie pozwanej Zygmunta O. o złożenie oświadczenie woli po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 2 maja 1990 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Kielcach, postanowieniem z dnia 12 grudnia 1988 r., sygn. I Cr 1155/88, do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"czy roszczenie z art. 231 § 1 k.c. przysługuje osobie, która w chwili jego realizacji zabudowaną działkę współposiada z właścicielem nieruchomości?"podjął następującą uchwałę:Roszczenie z art. 231 § 1 k.c. przysługuje również osobie, która w chwili jego realizacji współposiada zabudowaną działkę z właścicielem nieruchomości.Uzasadnienie faktyczneWspółposiadanie, w tym współposiadanie samoistne, nie stanowi - w obowiązującym systemie prawnym - odrębnej jurydycznej kategorii posiadanie. Do współposiadania zatem stosuje się kryteria określone w art. 336 k.c.Różni się ono od posiadania jedynie tym, że posiadanie tej samej rzeczy jest wykonywane przez kilka osób, przy czym istotne władztwo każdej osoby jest identyczne. Nie zmienia tej istoty fakt, że osobą współposiadającą rzecz jest właściciel tej rzeczy.Przy wspólnym posiadaniu rzeczy odróżnić można sytuacje różne. Możliwe jest m.in. takie współposiadanie nieruchomości, że każdy z współposiadaczy korzysta wyłącznie z fizycznie wydzielonej części nieruchomości, godząc się jednocześnie z tym, że z pozostałej części tej nieruchomości korzysta drugi współposiadacz. W rozważanym przypadku zakres współposiadania działki siedliskowej jest tego rodzaju, że powódka korzysta jedynie z tej jej części, na której wzniesiony został przez nią i jej męża, interwenta ubocznego Z.O., dom mieszkalny, a z pozostałej części działki, w tym wzniesionych na tej części przez wymienione wyżej osoby budynku gospodarczego i szklarni korzystają pozwani.W judykaturze Sądu Najwyższego za utrwalony należy przyjąć pogląd, że roszczenie przewidziane w art. 231 § 1 k.c. wygasa w zasadzie z chwilą definitywnej utraty posiadania przez samoistnego posiadacza działki gruntu, na której wzniósł on budynek lub inne urządzenie (zob. przykładowo uchwałę SN z dnia 16 marca 1968 r. III CZP 15/68 - OSNCP z. 8-9/1968, poz. 138, na zasadność sformułowania "w zasadzie" wskazał S. Beryer w glosie do cyt. uchwały SN - OSPiKA z. 4/1969, poz. 90, sytuacje tam przytoczone nie mają miejsca w niniejszej sprawie).W rozważonym stanie faktycznym powódka posiadanie działki, na której wraz z b. mężem wzniosła budynek mieszkalny i budynki gospodarcze, nadal zachowała. O utracie posiadanie działki, skutkującej wygaśnięcie roszczenia z art. 231 § 1 k.c., nie może być zatem mowy.Z przedstawionych względów na postawione Sądowi Najwyższemu pytanie prawne należało odpowiedzieć jak w sentencji uchwały.