III CZP 38/25
UchwałaIzba Cywilna2026-02-24
Skład orzekający: Jacek Grela, Agnieszka Jurkowska-Chocyk, Dariusz Pawłyszcze
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 96 Prawa upadłościowego i art. 2031 § 1 k.p.c. są przepisami konkurencyjnymi w kontekście zarzutu potrącenia w postępowaniu upadłościowym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy w uchwale stwierdził, że art. 96 Prawa upadłościowego i art. 2031 § 1 k.p.c. nie są przepisami konkurencyjnymi. Podkreślono, że skutkiem podniesienia zarzutu potrącenia po terminie określonym w art. 2031 § 2 k.p.c. jest bezskuteczność czynności procesowej, natomiast niezachowanie terminu z art. 96 Prawa upadłościowego skutkuje utratą prawa potrącenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła powództwa syndyka masy upadłości Banku S.A. o zapłatę oraz powództwa wzajemnego o ustalenie. Sąd Apelacyjny przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące konkurencyjności art. 96 Prawa upadłościowego i art. 2031 § 2 k.p.c. oraz kwestii skuteczności potrącenia w upadłości i zawieszenia postępowania cywilnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy podjął uchwałę rozstrzygającą przedstawione zagadnienie prawne, w tym kwestię konkurencyjności przepisów i warunków zawieszenia postępowania.Pełny tekst orzeczenia
III CZP 38/25 UCHWAŁA 24 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Jacek Grela (przewodniczący) SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk SSN Dariusz Pawłyszcze (sprawozdawca) na posiedzeniu niejawnym 24 lutego 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa syndyka masy upadłości Bank S.A. w W. przeciwko M. F. o zapłatę oraz powództwa wzajemnego M. F. przeciwko syndykowi masy upadłości Bank S.A. w W. o ustalenie, na skutek przedstawienia przez Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z 8 lipca 2025 r., V ACa 2661/24, zagadnienia prawnego: „1. czy art. 96 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 614) w sprawie z powództwa syndyka masy upadłości o zapłatę może zostać uznany za lex specialis w stosunku do art. 2031 § 2 k.p.c., 2. czy potrącenie w upadłości staje się skuteczne dopiero z chwilą prawomocnego ustalenia i zatwierdzenia listy wierzytelności i czy sąd w procesie cywilnym powinien zawiesić zainicjowane przez syndyka postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do momentu rozstrzygnięcia w postępowaniu upadłościowym o skuteczności kompensaty”. podjął uchwałę: 1. Artykuł 96 pr.upadł. i art. 2031 § 1 k.p.c. nie są przepisami konkurencyjnymi. Skutkiem podniesienia zarzutu potrącenia po terminie określonym w art. 2031 § 2 k.p.c. jest bezskuteczność tej
III CZP 38/25 2 czynności procesowej (art. 167 k.p.c.). Skutkiem niezachowania terminu określonego w art. 96 pr.upadł. jest utrata prawa potrącenia. 2. Jeżeli nie nastąpiła utrata prawa potrącenia i zarzut potrącenia został podniesiony bez naruszenia ograniczeń z art. 2031 k.p.c., sąd rozpoznający powództwo syndyka o wierzytelność upadłego powinien zawiesić postępowanie (art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.) do czasu rozstrzygnięcia w postępowaniu upadłościowym o skuteczności zaliczenia wierzytelności pozwanego na poczet wierzytelności upadłego. Agnieszka Jurkowska-Chocyk Jacek Grela Dariusz Pawłyszcze r.g.’ [a.ł]
Powiązane orzeczenia
- I CSK 749/17 2019-01-23Czy wierzyciel upadłego, który nie złożył oświadczenia o potrąceniu swojej wierzytelności w terminie określonym w art. 96 Prawa upadłościowego, może skutecznie podnieść zarzut potrącenia tej wierzytelności z wierzytelnoś…
- V CSK 96/19 2019-10-18Czy zarzut potrącenia wierzytelności jest skuteczny, gdy jednocześnie prowadzone jest postępowanie upadłościowe, a wierzytelność przedstawiona do potrącenia została zgłoszona do masy upadłości po złożeniu oświadczenia o…
- V CSK 95/11 2012-03-22Czy zarzut potrącenia wierzytelności zgłoszony w procesie przez pozwaną Gminę K. przeciwko syndykowi masy upadłości spółki C. był dopuszczalny, mimo że oświadczenie o potrąceniu nie zostało złożone w terminie określonym…
- II CSK 35/06 2006-03-23Czy zobowiązanie niepieniężne upadłego z tytułu gwarancji jakości, które na mocy art. 32 § 2 prawa upadłościowego przekształciło się w zobowiązanie pieniężne, może być przedmiotem potrącenia przez wierzyciela upadłego w…
- II CK 263/04 2004-12-14Czy zarzut potrącenia zgłoszony przez pozwanego przed ogłoszeniem upadłości powoda, a następnie podniesiony w procesie, mógł być uwzględniony pomimo przepisów prawa upadłościowego dotyczących zgłaszania wierzytelności?
Powołane przepisy
art. 96art. 2031 § 2 KPCart. 177 § 1 pkt 1 KPCart. 2031 § 1 KPCart. 167 KPCart. 2031 KPC§ 2§ 1 pkt 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026. · PDF źródłowy