III CZP 54/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki (sprawozdawca). Sędziowie: S. Gross, F. Wesely.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Elżbiety G. przeciwko Franciszkowi S., Janowi K., Janowi Ka., Janowi N., Franciszkowi S. i Urszuli K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy, postanowieniem z dnia 28 marca 1968 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy sąd jest upoważniony do określenia wysokości przypadających na osoby przyłączające się do wspólnej sieci elektroenergetycznej udziałów na rzecz pierwszych odbiorców (§ 18 ust. 2 zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 24.VIII.1964 r. w sprawie zasad przyłączenia do wspólnej sieci (...) - M.P. Nr 62, poz. 286)?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Wysokość udziałów następnych odbiorców energii elektrycznej w kosztach budowy odcinka sieci energetycznej poniesionych przez poprzednich odbiorców określa jednostka zarządzająca wspólną siecią (§ 18 ust. 2 pkt 2 zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 24 sierpnia 1964 r. w sprawie zasad przyłączenia do wspólnej sieci urządzeń do wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, rozdzielania i odbioru sieci elektrycznej i cieplnej oraz paliw gazowych - M.P. Nr 62, poz. 286). Uzasadnienie faktycznePowódka dochodzi zasądzenia od pozwanych kwot po 2.434 zł. Żądanie pozwu oparte jest na twierdzeniu, że w 1963 r., wskutek wybudowania odcinka sieci elektrycznej kosztem m.in. powódki, nastąpiło przyłączanie budynków powódki do wspólnej sieci, a w 1965 r. budynki pozwanych zostały przyłączone do tego wybudowanego odcinka sieci. Stąd powódka domaga się od pozwanych zwrotu poniesionych przez nią kosztów budowy odcinka sieci.Sąd Powiatowy orzekł merytorycznie o żądaniu powódki na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, przy czym żądanie uwzględnił w części. Wyrok zaskarżyły obydwie strony.Uzasadnienie prawneRozstrzygając przedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jeżeli wieś, w której doszło do przyłączenia budynków następnych odbiorców energii elektrycznej do wybudowanego odcinka sieci elektrycznej, nie została objęta zarządzeniem o powszechnej elektryfikacji, wydanym na mocy szczególnych przepisów ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli (Dz. U. z 1954 r. Nr 32, poz. 135), to wspomniane przyłączenie nastąpiło według przepisów ustawy z dnia 30 maja 1962 r. o gospodarce paliwowo-energetycznej (Dz. U. Nr 32, poz. 150) oraz wydanego - na mocy upoważnienia zawartego w art. 7 ust. 1 tej ustawy zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 24 sierpnia 1964 r. w sprawie zasad przyłączania do wspólnej sieci urządzeń do wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, rozdzielania i odbioru energii elektrycznej i cieplnej oraz paliw gazowych (M.P. Nr 62, poz. 286).Według art. 49 k.c. urządzenia służące do doprowadzenia prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku. Oznacza to, że urządzenia, o których mowa, mogą być odrębnymi przedmiotami własności i innych praw rzeczowych (art. 47 § 1 k.c.). Zgodnie z tym artykuł 7 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. w związku z § 18 ust. 1 zarządzenia z dnia 24 sierpnia 1964 r. głosi, że urządzenia przyłącza i odcinki sieci - bez względu na to, czyim kosztem zostały wykonane - stanowią własność Państwa i przechodzą w zarząd i użytkowanie zarządzającego wspólną siecią, tj. przedsiębiorstwa energetyki. Skoro odcinek sieci wybudowany kosztem pierwszych odbiorców staje się własnością Państwa, to następni odbiorcy, którzy nie zwracają kosztów budowy tego odcinka sieci, uzyskują korzyść majątkową kosztem Państwa, a nie kosztem pierwszych odbiorców. W konsekwencji roszczenie pierwszego odbiorcy w stosunku do następnych odbiorców o zwrot kosztów budowy odcinka sieci nie znajdowałoby oparcia w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu.Dlatego właśnie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. w związku z § 18 ust. 2 zarządzenia z dnia 24 sierpnia 1964 r. przewiduje, że przedsiębiorstwo energetyki może przyłączyć następnych odbiorców do wybudowanego kosztem pierwszych odbiorców odcinka sieci pod warunkiem, że następni odbiorcy zwrócą pierwszym odbiorcom przypadające na nich udziały w poniesionych przez nich kosztach budowy odcinka sieci, przy czym przedsiębiorstwo energetyki określa wysokość tych udziałów. Powołany przepis, tłumaczony na tle art. 7 ust. 1 ustawy w związku z § 7 13-17 zarządzenia, ma tę treść, że przedsiębiorstwo energetyki przed przystąpieniem do budowy ustala warunki przyłączenia, w tym także warunki dotyczące kosztów. Jednakże ani z brzmienia, ani z celu art. 7 ust. 1 ustawy w związku z § 18 ust. 2 zarządzenia nie wynika, żeby w wypadku, gdy przedsiębiorstwo energetyki przed przystąpieniem do budowy nie dokonało ustalenia warunków przyłączenia, nie mogło ono już po przyłączeniu określić wysokości udziałów w poniesionych kosztach budowy odcinka sieci, zwracanych pierwszym odbiorcom przez następnych odbiorców. Określenie to stanowi rozstrzygnięcie sprawy co do wysokości udziałów, jest więc decyzją w rozumieniu art. 97 § 2 k.p.c.Na tle przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151) a ponadto ze względu na brak przepisu szczególnego - do decyzji przedsiębiorstwa energetyki określającej wysokość udziałów w kosztach budowy odcinka sieci nie stosuje się przepisów o egzekucji administracyjnej.Roszczenie zatem pierwszego odbiorcy w stosunku do następnych odbiorców o zwrot kosztów budowy odcinka sieci ulega rozpoznaniu w postępowaniu sądowym, ale może ono być oparte tylko na decyzji przedsiębiorstwa energetyki, która stanowi przesłankę prejudycjalną rozstrzygnięcia.