III K 179/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kubec.Sędziowie: W. Ostrowski, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: C. Marysz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Andrzeja K. oskarżonego z art. 1 § 3 u.k.d. z dnia 28 marca 1952 r., po rozpoznaniu założonej przez prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 5 stycznia 1961 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i uznał Andrzeja K. za winnego tego, że w dniu 29 maja 1960 r. w K. bez zezwolenia sprzedał nie ustalonej osobie cztery dolary USA, i za to na mocy art. 45 § 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123) skazał go na 1.000 zł grzywny z zamianą na 10 dni aresztu zastępczego; na poczet kary zastępczej zaliczył okres tymczasowego aresztowania od dnia 24 czerwca 1960 r. do dnia 4 lipca 1960 r. (...).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 5 stycznia 1961 r. Andrzej K. uznany został za winnego tego, że w maju 1960 r. dokonał obrotu czterema dolarami USA bez zezwolenia, sprzedając je nieznanemu osobnikowi, i na mocy art. 1 § 3 ustawy karnej dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 134) skazany został na sześć miesięcy więzienia i 500 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na więzienie zastępcze, licząc po 50 zł za jeden dzień więzienia, z zaliczeniem na poczet kary pozbawienia wolności okresu tymczasowego aresztowania.Od tego wyroku rewizje założyli Prokurator Wojewódzki i oskarżony.Obie rewizje, zarzucając obrazę art. 2 § 1 k.k. przez zastosowanie przepisów surowszej ustawy karnej dewizowej z dnia 28 marca 1952 r., mimo że w czasie wyrokowania obowiązywała względniejsza dla sprawcy ustawa karna skarbowa, stosownie zaś do jej przepisów czyn zarzucony oskarżonemu Andrzejowi K. nie podlegał orzecznictwu sądowemu, na zasadzie art. 11 i 377 lit. a) k.p.k. wnosiły:a) rewizja prokuratora - o uznanie powyższego wyroku za nieważny i przekazanie sprawy właściwemu organowi finansowemu,b) rewizja oskarżonego - o uchylenie wyroku w całości i umorzenie postępowania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Zarzuty obu rewizji uznać należało za słuszne jedynie w części dotyczącej popełnionej przez Sąd Wojewódzki obrazy przepisu art. 2 § 1 k.k., natomiast wniosek o uznanie tegoż wyroku za nieważny z mocy art. 11 k.p.k. jest niesłuszny.W sprawie jest niesporne, że już w chwili zakończenia postępowania przygotowawczego (tj. 31 sierpnia 1960 r.) obowiązywała ustawa karna skarbowa z dnia 13 kwietnia 1960 r., która weszła w życie z dniem 30 czerwca 1960 r. i że stosownie do treści art. 114 § 2 lit. b) tejże ustawy czyn zarzucony oskarżonemu Andrzejowi K. wyczerpywał znamiona występku z art. 45 § 2, zagrożonego karą grzywny w wysokości do 50.000 zł, i podlegał orzecznictwu organów finansowych. Jednakże fakt, że zarówno w toku postępowania przygotowawczego, jak i w chwili wyrokowania przez Sąd Wojewódzki czyn zarzucany oskarżonemu Andrzejowi K. podlegał orzecznictwu organów finansowych, nie daje podstaw do uznania wyroku za nieważny, albowiem stosownie do treści art. 113 § 1 ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123) postępowanie w sprawach o przestępstwa skarbowe odbywa się według wskazanych w niej przepisów. Ustawa ta wprowadza odrębny system prawa procesowego, który w sposób bezpośredni określa organy powołane do orzekania w sprawach o przestępstwa skarbowe. Postępowanie zaś przed sądem toczy się według przepisów kodeksu postępowania karnego, jednakże ze zmianami wynikającymi z przepisów tej ustawy (art. 216). Kwestię nieważności orzeczeń normuje przepis art. 118 § 1 cytowanej ustawy, który stanowi:"Orzeczenie wydane przez finansowy organ orzekający w sprawie o występek skarbowy należący do właściwości sądów jest nieważne".Z normy tej a contrario wynika, że orzeczenie wydane przez sąd w sprawie o występek skarbowy należący do właściwości finansowego organu nie jest z tego powodu nieważne. Sąd działa w tym wypadku jako organ wyższego rzędu w rozumieniu procesowym.W świetle zatem treści cytowanych przepisów wyrok Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie nie mógł być uznany za nieważny, a tylko podlegał uchyleniu (art. 383 pkt 2 k.p.k. w związku z art. 2 § 1 k.k.).Ze względu na to, że materiał dowodowy w sprawie zezwalał Sądowi Najwyższemu na wydanie orzeczenia co do istoty sprawy (art. 388 § 1 zdanie pierwsze k.p.k.), gdyż z nie budzących wątpliwości wyjaśnień oskarżonego Andrzeja K. wynika sprzedaż przez niego w dniu 29 maja 1960 r. 4 dolarów USA w K. bez zezwolenia nie ustalonej osobie. Czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 45 cytowanej ustawy, wobec zaś tego, że wartość wymienionych dolarów nie przekraczała 2.500 złotych, należało zastosować § 2 tegoż przepisu i wymierzyć oskarżonemu karę grzywny.Przy wymiarze tej kary Sąd Najwyższy miał na uwadze niewielką ilość dolarów, które sprzedał oskarżony, stan majątkowy oskarżonego i jego szczere przyznanie się do winy i z tego względu karę 1.000 zł grzywny uznał za współmierną do stopnia winy oskarżonego oraz stopnia szkodliwości społecznej jego czynu.W myśl art. 15 § 1 cytowanej ustawy na poczet orzeczonej kary zaliczono tymczasowy areszt od 24 czerwca do 4 lipca 1960 r.Z wyżej przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji.