III KKO 1/02

Postanowienie z dnia 6 lutego 2002 r. III KKO 1/02 Odszkodowanie należne właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) nie-ruchomości gruntowej ustala właściwy organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli inwestycja liniowa była realizowana na terenie tej nieruchomości na podstawie opatrzonej rygorem natychmiastowej wyko-nalności decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji, zezwalającej na czasowe jej zajęcie w celu realizacji inwestycji (art. 74 ust. 1 i 2 w związku z art. 70 ust. 1, art. 73 i art. 75 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce grunta-mi i wywłaszczaniu nieruchomości, jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm. oraz art. 233 w związku z art. 128 ust. 4 i art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543). Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), przedstawiciel Ministra Sprawie-dliwości Janina Dąbrowiecka, przedstawiciel Ministra Infrastruktury Elżbieta Robaszkiewicz. Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2002 r sprawy z wniosku Anny M.-S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Starostwem Powiatowym w S. a Sądem Rejonowym w S. o odszkodowanie. u z n a ł o, że właściwym do rozpoznania sprawy jest Starosta S. U z a s a d n i e n i e Anna M.-S. pismem z dnia 28 grudnia 2001 r., które do Sądu Najwyższego wpłynęło w dniu 2 stycznia 2002 r., wystąpiła z wnioskiem o rozpoznanie przez Kole-gium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym negatywnego sporu kompetencyjne-go o właściwość pomiędzy sądem powszechnym a organami administracji publicznej w sprawie „o ustalenie odszkodowania za szkody wyrządzone podczas przeprowa- 2 dzania kolektora miejskiego sieci wodno-kanalizacyjnej przez (...) posesję w roku 1994 - przez głównego inwestora, tj. Urząd Miasta S.”. W uzasadnieniu przedstawio-nego wniosku wnioskodawczyni podniosła, co następuje: po pierwsze - Sąd Rejono-wy w S. postanowieniem z dnia 20 kwietnia 1999 r. [...] odrzucił pozew Anny M.-S. przeciwko Gminie Miejskiej S. o odszkodowanie z tytułu czasowego zajęcia działki, pozostającej w wieczystym użytkowaniu powódki, a będącej własnością strony po-zwanej, oraz z tytułu demontażu umiejscowionego na tej działce szamba. W uzasad-nieniu tego postanowienia Sąd Rejonowy stwierdził, że przedmiotowy spór, który powstał w związku z pracami realizowanymi w wykonaniu decyzji z dnia 27 września 1994 r. wydanej przez Urząd Rejonowy w S. na podstawie art. 70 ust. 1 i art. 73 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nierucho-mości (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), która już po wykonaniu przedmiotowych prac (ułożeniu odcinka podziemnego kolektora sanitarnego przebie-gającego przez wskazane nieruchomości gruntowe) została uchylona decyzją Urzędu Wojewódzkiego w S. z dnia 29 października 1994 r., nie należy do drogi sądowej, lecz do właściwości organów administracji publicznej. Po drugie - następnie, w związku ze skierowanym do Starostwa Powiatowego w S. żądaniem Anny M.-S. o ustalenie odszkodowania za szkody wyrządzone w cza-sie budowy kolektora na nieruchomości pozostającej w jej użytkowaniu wieczystym, Starosta Powiatowy w S. decyzją z dnia 26 października 1999 r. odmówił ustalenia należnego odszkodowania, stwierdzając równocześnie w uzasadnieniu tego roz-strzygnięcia, że sprawa ta podlega rozpoznaniu w drodze sądowej. Decyzja ta zo-stała jednak następnie uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 listopada 1999 r., które sprawę tę przekazało do ponownego rozpo-znania przez Starostę Powiatowego, przy czym w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło między innymi, że: „W wyniku przeprowadzonego postępowania winna być wydana decyzja administracyjna kom-pleksowo załatwiająca sprawę”. Po trzecie - pomimo to, Starosta S. kolejną decyzją z dnia 10 lutego 2000 r. odmówił ustalenia odszkodowania za szkody wyrządzone w trakcie prowadzenia prac przy budowie kolektora na nieruchomości pozostającej w wieczystym użytkowa-niu Anny M.-S., stwierdzając w uzasadnieniu tej decyzji, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a nadto, że: „w omawianej sprawie nie została wydana decyzja właściwego organu na zajęcie nieruchomości, w związku z 3 tym nie może być wydana decyzja o ustaleniu odszkodowania”. Po rozpoznaniu od-wołania Anny M.-S. od powyższej decyzji, została ona utrzymana w mocy decyzją Z. Urzędu Wojewódzkiego w S. z dnia 23 marca 2000 r. W uzasadnieniu tej decyzji Z. Urząd Wojewódzki w S. podzielił pogląd, wedle którego: „o ile faktycznie zezwolenie na zajęcie nieruchomości nie zostało wydane, odszkodowanie za zajęcie nierucho-mości może być dochodzone przed sądem powszechnym, a droga administracyjna jest wyłączona”. Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym zważyło, co następuje: Art. 70 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami (w brzmieniu obowiązującym w 1994 r.) stanowił, że w wypadku braku zgody właściciela lub użytkownika wieczyste-go nieruchomości na wykonanie na niej prac mających na celu „zakładanie i prze-prowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także in-nych podziemnych lub naziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzysta-nia z tych przewodów i urządzeń” - dla wykonywania tego rodzaju prac „wymaga ze-zwolenia rejonowego organu rządowej administracji ogólnej”. Równocześnie, wła-ścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości przysługiwało w takim wy-padku odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań określo-nych w art. 70 ust. 1, które - w braku porozumienia stron - ustalał rejonowy organ rządowej administracji ogólnej, z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wy-właszczaniu nieruchomości (art. 74 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 75 ustawy o go-spodarce nieruchomościami). Nota bene, także na gruncie aktualnie obowiązującej regulacji prawnej art. 128 ust. 4 w związku z art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) stanowi, że odszkodowanie dla właściciela lub użytkownika wieczystego nieru-chomości z tytułu jej czasowego zajęcia, które nastąpiło na podstawie decyzji admi-nistracyjnej wydanej w związku z realizacją tego typu inwestycji liniowych (art. 124 w związku z art. 122 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami), ustala w drodze decyzji starosta. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Urząd Rejonowy w S. wydał - „na wniosek Burmistrza Miasta S. z dnia 27 września 1994 r. (...) w sprawie wydania 4 zezwolenia na ułożenie odcinka podziemnego kolektora sanitarnego, przebiegające-go przez działki komunalne (...) będące w wieczystym użytkowaniu Pani Anny M.-S. (...)” - decyzję z dnia 27 września 1994 r., mocą której zezwolił na czasowe zajęcie wskazanej nieruchomości gruntowej celem wykonania określonych prac inwestycyj-nych, nadając równocześnie tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, co sprawiło, że prace te zostały zakończone jeszcze przed rozpoznaniem odwołania wieczystego użytkowania przez Wojewodę S., co nastąpiło w dniu 29 października 1994 r. Oznacza to, że skoro powyższa nieruchomość gruntowa, pozostająca w wie-czystym użytkowaniu Anny M.-S., począwszy od dnia 27 września 1994 r. była już zajmowana przez inwestora, w związku z realizacją planowanej inwestycji, na pod-stawie wydanej w tym samym dniu i opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonal-ności decyzji Urzędu Rejonowego w S., to właściwym do ustalenia należnego z tego tytułu wieczystemu użytkownikowi odszkodowania jest Starosta S. (art. 74 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 75 ustawy o gospodarce gruntami oraz art. 233 w związku z art. 128 ust. 4 i art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 190 § 1 KPA orzekł jak w sentencji. ========================================