III KR 102/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Dziowgo. Sędziowie: K. Grzebuła, K. Czajkowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Ramos.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy 1) Kazimierza S., oskarżonego z art. 23 § 1 d.k.k. w związku z art. 225 § 1 d.k.k., oraz 2) Bronisława H., oskarżonego z art. 240 § 1 d.k.k. w związku z art. 60 § 1 d.k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora co do oskarżonego Kazimierza S. oraz rewizyj oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 6 lutego 1970 r.1) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok co do oskarżonych Kazimierza S. i Bronisława H., przy czym za podstawę orzeczenia kary łącznej w stosunku do oskarżonego Kazimierza S. przyjął art. 31 § 1 i 2 d.k.k., a za podstawę zaliczenia aresztu tymczasowego przepis art. 58 d.k.k. i art. 224 k.p.k. (...).Uzasadnienie faktyczneProkuratura oskarżyła między innymi:1) Kazimierza S. o to, że:I. w dniu 15 marca 1969 r. w K., przewidując i godząc się na pozbawienie życia Władysława B., uderzył go obuchem siekiery w przednią część głowy, w następstwie czego Władysław B. doznał obrażenia ciała w postaci rany tłuczonej głowy w okolicy czołowej, które wywołało u niego rozstrój zdrowia na okres poniżej dni 20, tj. o czyn przewidziany w art. 23 § 1 d.k.k. w związku z art. 225 § 1 d.k.k.;II. w tym samym czasie i miejscu jak w pkt I, przewidując i godząc się na pozbawienie życia Kazimiery B., uderzył ją obuchem siekiery w przednią część głowym w następstwie czego Kazimiera B. doznała obrażeń ciała w postaci rany tłuczonej głowy w okolicy czołowej oraz wstrząśnięcia mózgu z utrzymującym się aktualnie zespołem powstrząsieniowym, które wywołały u niej rozstrój zdrowia na okres powyżej dni 20, tj. o czyn przewidziany w art. 23 § 1 d.k.k. w związku z art. 225 § 1 d.k.k.;2) Bronisława H. o to, że:III. w dniu 15 marca 1969 r. w K., działając wspólnie z Feliksem H., wziął udział w pobiciu Kazimiery B., Władysława B. i Tadeusza A., tak że Kazimiera B. na skutek pobicia doznała obrażeń ciała w postaci rany tłuczonej w okolicy czołowej i wstrząśnięcia mózgu, wywołujących u niej rozstrój zdrowia na okres powyżej dni 20, a Władysław B. i Tadeusz A. doznali lekkich obrażeń ciała, przy czym opisanego wyżej czynu dopuścił się przed upływem 5 lat od odbycia kary za przestępstwo tego samego rodzaju, tj. o czyn przewidziany w art. 240 § 1 d.k.k. w związku z art. 60 § 1 d.k.k.Sąd Wojewódzki w Koszalinie:I. uznał oskarżonego Kazimierza S. za winnego popełnienia wyżej opisanych czynów i na podstawie art. 2 § 1 k.k., art. XIII pkt 1 przepisów wprowadzających k.k. i art. 23 § 1 d.k.k. w związku z art. 225 § 1 d.k.k. skazał go za każdy z tych czynów na kary po 5 lat pozbawienia wolności;II. uznał oskarżonego Bronisława H. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia i za to na zasadzie art. 2 § 1 k.k., art. XIII pkt 1 przepisów wprowadzających k.k., art. 240 § 1 d.k.k. w związku z art. 60 § 1 d.k.k. skazał go na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;III. na zasadzie art. 66 k.k. wymierzył oskarżonemu Kazimierzowi S. karę łączną 5 lat pozbawienia wolności;IV. na zasadzie art. 83 § 1 k.k. w związku z art. 224 k.p.k. zaliczył oskarżonym na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okresy tymczasowego aresztowania:a) Kazimierzowi S. - od dnia 18 marca 1969 r. do dnia 2 sierpnia 1969 r. i od dnia 26 września 1969 r. do dnia 6 lutego 1970 r.,b) Bronisławowi H. - od dnia 17 marca 1969 r. do dnia 16 sierpnia 1969 r.Wyrok ten zaskarżyli: prokurator - w części dotyczącej Kazimierza S. - oraz oskarżeni Kazimierz S. i Bronisław H.Rewizja prokuratora, wnosząc o zmianę wyroku co do oskarżonego Kazimierza S. przez wymierzenie mu znacznie surowszej kary łącznej pozbawienia wolności, zarzuca niewspółmiernie niski wymiar kary pozbawienia wolności w stosunku do stopnia jego zawinienia i szkodliwości społecznej zarzuconych mu czynów, a w szczególności wskutek zastosowania pełnej absorpcji i nieuwzględnienia skutków urazu zadanego Kazimierze B.Rewizja oskarżonego Kazimierza S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie od "zarzucanego mu czynu", a ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, zarzuca:1) obrazę przepisów art. 372 k.p.k. przez:a) pominięcie sprzeczności w zeznaniach świadków Kazimiery i Władysława B. co do przebiegu zajścia, a szczególnie utraty przytomności przez świadka Kazimierę B.,b) oparcie stanu faktycznego co do utraty przytomności przez pokrzywdzoną Kazimierę B. na wypowiedziach biegłego Eugeniusza W., mimo że nie był on na miejscu wydarzenia;2) obrazę przepisu art. 178 k.p.k. polegającą na wydaniu opinii o stanie zdrowia psychicznego przez lekarza medycyny Eugeniusza W., mimo że nie jest on specjalistą z zakresu psychiatrii, oraz przez lekarza psychiatrę Krystynę S., chociaż nie brała ona udziału w leczeniu poszkodowanej Kazimiery B., jak również przez niepowołanie w charakterze biegłych lekarzy psychiatrów mimo zgłoszonego wniosku, które to uchybienia miały wpływ na treść wyroku.Rewizja oskarżonego Bronisława H., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonego przez wydatne złagodzenie kary pozbawienia wolności, zarzuca błąd w ustaleniach faktycznych, w szczególności przez niesłuszne uznanie, że oskarżony Bronisław H., działając wspólnie z innymi, wziął udział w pobiciu Kazimiery B. i Tadeusza A., skoro pokrzywdzony nie doznał uszkodzenia ciała w miejscu uderzenia kołkiem, oraz przez nierozważenie, że jeżeli oskarżony Bronisław H. brał udział w zajściu, to w zakresie minimalnym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Ponieważ rewizje oskarżonych zawierają wnioski dalej idące, przeto wymagają rozważenia ich w pierwszej kolejności.I. Rewizja oskarżonego Kazimierza S. nie jest zasadna.Sąd Wojewódzki poczynił prawidłowe ustalenia na podstawie zeznań świadków-małżonków B. i opinii biegłych oraz dokumentów w postaci zaświadczeń lekarskich i historii choroby Kazimiery B. Wywody rewizji ustaleń tych nie podważają. Sąd, dając wiarę zeznaniom świadków B., wskazał, że "znajdują one potwierdzenie w opinii biegłych, a także zostały poparte wyjaśnieniami oskarżonego Bronisława H. złożonymi w czasie śledztwa". Rewizja nie przytacza dowodów, które mogłyby przekonywać o dowolności bądź nietrafności stanowiska Sądu co do oceny wiarygodności zeznań tych świadków. Co do przebiegu zajścia, to zeznania świadków B. istotnie znajdują potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonego Bronisława H.: "w ręku Kazimierza S. widziałem siekierę", dlatego też - wobec ogólnej ich zgodności - nie można mówić o błędnej ich ocenie.Podnoszona w rewizji rozbieżność w zeznaniach świadków B. co do utraty przytomności przez Kazimierę B. nie przesądza o niewiarygodności zeznań w tym względzie, albowiem jak wynika z zeznań świadka Kazimiery B., utrata przytomności była chwilowa, a więc mogła być nie zauważona przez uczestników zajścia; poza tym odtworzenie wszystkich szczegółów uzależnione jest od sposobu przesłuchania i protokołowania.Nie można podzielić zarzutów rewizji w odniesieniu do opinii biegłych lekarzy. Twierdzenie rewizji, jakoby biegły Eugeniusz W. wypowiadał się w kwestii zdrowia psychicznego, nie jest słuszne. Biegły ten, stosownie do postanowienia prokuratora, powołany został do wydania opinii na podstawie akt postępowania przygotowawczego "w przedmiocie następstw wywołanych obrażeniami ciała pokrzywdzonej Kazimiery B.".Treść wniosków opinii sądowo-lekarskiej biegłego Eugeniusza W. wskazuje, że rzeczywiście biegły ten wypowiadał się w tym względzie stwierdzając, że obrażenia doznane przez Kazimierę B. w okresie bezpośrednio po ich powstaniu stanowiły realne zagrożenie dla życia poszkodowanej. Wypowiedź o wstrząśnięciu mózgu nie przekracza zakresu ogólnej wiedzy medycznej, a poza tym oparta ona została na uprzedniej opinii biegłych z zakresu psychiatrii, zawartej w opinii szpitalnej. Nie można więc mówić w takiej sytuacji o naruszeniu przepisów art. 178 k.p.k.Podobnie nie stanowiło żadnego uchybienia wypowiadanie się o stanie zdrowia Kazimiery B. przez lekarza psychiatrę Krystynę S., skoro brała ona udział w konferencji lekarskiej, na której była przedstawiona choroba Kazimiery B., a więc gdzie podano wszystkie elementy objawowe, które dają podstawę do wypowiadania się co do ich charakteru przy niewątpliwie ustalonej przyczynie ich powstania.Ponieważ powołani biegli wypowiedzieli się na temat stwierdzonych objawów chorobowych i Sąd zasadnie uznał, że ich opinia jest wszechstronna i nie wymaga dodatkowych wyjaśnień, przeto również odmowa powołania nowych biegłych nie stanowi uchybienia, które mogłoby mieć wpływ na treść wyroku, zwłaszcza że fakt ugodzenia Kazimiery B. siekierą w głowę nie jest kwestionowany, okoliczność zaś ta jest przesądzająca o winie oskarżonego Kazimierza S. w zakresie przypisanego mu czynu.II. Rewizja oskarżonego Bronisława H. również nie jest zasadna.Podstawą prawną odpowiedzialności oskarżonego Bronisława H. był jego udział w pobiciu osób wymienionych w zarzucie aktu oskarżenia niezależnie od tego, czy w wyniku jego uderzenia spowodowane zostały obrażenia, jakich doznała Kazimiera B. Skoro więc rewizja nie neguje faktu udziału oskarżonego Bronisława H. w pobiciu Władysława B. - przy czym w trakcie jednoczesnego pobicia Kazimiera B. doznała ciężkich obrażeń ciała - to już choćby ta okoliczność wskazuje, że Sąd zasadnie przypisał oskarżonemu Bronisławowi H. inkryminowany mu czyn i trafnie go zakwalifikował. Jeżeli uwzględnić, że przypisanego mu czynu oskarżony Bronisław H. dopuścił się w warunkach recydywy, i to w stosunkowo niedługim czasie po odbyciu kary, to trudno uznać, żeby wymierzona kara zbliżona do dolnej granicy mogła być uważana za surową i podlegającą złagodzeniu, nawet jeśli spowodowany przez tego oskarżonego uraz nie był dotkliwy.III. Nie jest także zasadna rewizja prokuratora.Sąd Wojewódzki należycie ocenił stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu oskarżonego Kazimierza S., nie naruszając zasady prewencji ogólnej i szczególnej.Wprawdzie rewizja podnosi szereg okoliczności obciążających zachowanie się oskarżonego, jednakże zostały one zneutralizowane na tle art. 54 d.k.k. okolicznościami łagodzącymi, szczegółowo wymienionymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Dodać przy tym należy, że skutki czynów nie są znaczne, zajście miało miejsce na tle stosunków sąsiedzkich i częściowo zostało sprowokowane zachowaniem się pokrzywdzonych, o czym mówi się szczegółowo w części opisowej stanu faktycznego uzasadnienia wyroku.IV. Niezależnie od rewizji należy zauważyć, że Sąd Wojewódzki, stosując na podstawie art. 2 § 1 k.k. "ustawę względniejszą dla sprawcy", a więc kodeks karny z 1969 r., zastosował błędnie - obok przepisów art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 225 § 1 k.k. z 1932 r. - przepisy art. 66 i 83 k.k. z 1969 r. jako podstawę orzeczenia kary łącznej oraz zaliczenia aresztu tymczasowego. Artykuł bowiem 2 § 1 k.k., nakazujący w czasie obowiązywania nowego kodeksu karnego stosować przepisy tego kodeksu (w całości), zezwala na stosowanie dawnego kodeksu karnego, jeżeli czyn popełniony został przed wejściem w życie nowego kodeksu karnego, a dawna ustawa (w całości) była względniejsza dla sprawy.W świetle więc tej zasady wyrażonej w art. 2 § 1 k.k nie jest dopuszczalne stosowanie częściowo ustawy dawnej a częściowo ustawy nowej.Wyjątki od tej zasady mogą przewidywać przepisy przejściowe i końcowe kodeksu karnego. Przepisy te nie przewidują wyjątku w odniesieniu do przepisów normujących zaliczenie aresztu tymczasowego oraz orzeczenie kary łącznej przy zbiegu realnym przestępstw.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.