III KR 12/83

WyrokIzba Cywilna1983-04-19

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sędzia sądu powszechnego, powołany do czynnej służby wojskowej, może orzekać w sprawach należących do właściwości sądu powszechnego w czasie trwania tej służby?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że zgodnie z art. 64 ustawy z dnia 6 lutego 1928 r. o ustroju sądów powszechnych, prawa i obowiązki sędziego sądu powszechnego pozostają w zawieszeniu w czasie trwania czynnej służby wojskowej. W związku z tym, sędzia taki nie może wykonywać swoich obowiązków orzeczniczych w sądzie powszechnym w tym okresie. Udział sędziego sądu powszechnego w rozprawie i wyrokowanie w czasie powołania go do czasowej służby wojskowej stanowi bezwzględny powód rewizyjny, skutkujący koniecznością uchylenia wyroku z powodu udziału w orzekaniu osoby nieuprawnionej.
Stan faktyczny
Jerzy S. został oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. Sąd Wojewódzki w P. uznał go winnym i skazał na karę pozbawienia wolności. Od wyroku tego obrońca oskarżonego wniósł rewizję, podnosząc m.in. zarzut udziału w wydaniu wyroku osoby nieuprawnionej do orzekania. Okazało się, że jeden z sędziów orzekających w sprawie został wcielony do czynnej służby wojskowej i skierowany do sądu wojskowego, a następnie powołany na stanowisko sędziego sądu wojskowego, jednocześnie wykonując obowiązki sędziowskie w sądzie wojewódzkim.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w P. z powodu udziału w orzekaniu osoby nieuprawnionej.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Fornalik. Sędziowie: R. Góral (sprawozdawca), H. Kwaśny.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Borowicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Jerzego S., oskarżonego z art. 148 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 12 listopada 1982 r.uchylił - na podstawie art. 388 pkt 1 k.p.k. - zaskarżony wyrok i sprawę przekazał w celu ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w P.Uzasadnienie faktyczneJerzy S. oskarżony został o to, że w dniu 1 stycznia 1982 r. w P. w zamiarze pozbawienia życia Haliny S. ugodził ją nożem w okolicę jamy brzusznej, powodując ranę kłutą prawego płata wątroby, w wyniku czego wystąpił silny wstrząs krwotoczny, co doprowadziło do jej zgonu, tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 148 § 1 k.k.Sąd Wojewódzki w P. wyrokiem z dnia 12 listopada 1982 r. uznał Jerzego S. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to - na podstawie art. 148 § 1 k.k. - skazał go na 11 lat pozbawienia wolności, a na podstawie art. 40 § 2 k.k. orzekł wobec niego pozbawienie praw publicznych na okres 2 lat (...).Od wyroku tego rewizję wniósł obrońca oskarżonego (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest zasadna. Wprawdzie autor rewizji, podnosząc zarzut udziału w wydaniu zaskarżonego wyroku osoby nieuprawnionej do orzekania, powołuje się na art. 388 pkt 2 k.p.k., jednakże oczywiste jest, że chodzi tu o uchybienie, o którym mowa w art. 388 pkt 1 k.p.k.Poniesienie przez skarżącego tego zarzutu spowodowało konieczność dokonania ustaleń, czy biorący udział w wydaniu wyroku sędzia pełnił w chwili orzekania rzeczywiście służbę wojskową i czy sprawował w tym czasie funkcję sędziego sądu wojskowego.Z treści pisma Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1983 r. wynika, że orzekający w rozpoznawanej sprawie sędzia został w dniu 10 września 1982 r. wcielony do czynnej służby wojskowej i skierowany do Sądu Wojsk Lotniczych w P. Uchwałą zaś Rady Państwa nr 81 z dnia 7 października 1982 r. powołany został na stanowisko sędziego sądu wojskowego i od tego dnia wykonywał obowiązki sędziowskie w wymienionym sądzie.Nie rozstrząsając podniesionego w rewizji zarzutu niedopuszczalności łączenia stanowiska sędziego sądu powszechnego i sądu szczególnego, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi bezwzględny powód rewizyjny w rozumieniu art. 388 pkt 1 k.p.k.Wyrokujący bowiem z udziałem i jednocześnie pod przewodnictwem sędziego sądu wojskowego sąd wojewódzki przeoczył treść art. 64 ustawy z dnia 6 lutego 1928 r. o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 1964 r. Nr 6, poz. 40 z późn. zm.), według którego powołanie sędziego sądu powszechnego, nawet do czynnej służby wojskowej, ma ten skutek, że przywiązane do jego stanowiska prawa i obowiązki służbowe pozostają w czasie trwania tej służby w zawieszeniu.Zestawienie dat powołania sędziego do służby wojskowej i wyrokowania w sprawie świadczy o tym, że sędzia wykonywał swe obowiązki sędziego sądu wojewódzkiego w czasie jednoczesnego pełnienia służby wojskowej, a więc w czasie, w którym jego uprawnienia sędziowskie były z mocy prawa zawieszone.Skoro zatem zgodnie z treścią art. 64 u.s.p.: "prawa i obowiązki sędziego sądu powszechnego przywiązane do jego stanowiska pozostają w czasie trwania tej służby w zawieszeniu", to uznać należy, to nie może on w czasie ich zawieszenia wykonywać przywiązanej do tego stanowiska podstawowej funkcji, jakim jest dla sędziów orzekanie w sprawach należących do właściwości sądu powszechnego. Z tych też względów uczestniczenie sędziego sądu powszechnego w rozprawie, a następnie wyrokowanie w czasie powołania go do czasowej służby wojskowej stanowi bezwzględny powód rewizyjny w rozumieniu art. 388 pkt 1 k.p.k., skutkujący, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na treść wyroku, konieczność uchylenia wyroku - z powodu udziału w orzekaniu osoby nieuprawnionej - i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (...).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 148 § 1 KKart. 388 pkt 1 KPKart. 40 § 2 KKart. 388 pkt 2 KPKart. 64§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.