III KR 209/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch. Sędziowie: K. Grzebuła, J. Mikos (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Tadeusza W., oskarżonego z art. 241 § 4 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 17 czerwca 1972 r.1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że przyjmując, iż oskarżony Tadeusz W. w dniu 30 września 1971 r. w R. obiecywał wykonującemu obowiązki służbowe funkcjonariuszowi MO Zdzisławowi G. udzielić korzyści majątkowej w wielkich rozmiarach o ogólnej wartości około 450.000 zł, a ponadto wręczył gotówką 40.000 zł w celu skłonienia tegoż funkcjonariusza MO do odstąpienia od przeszukania jego mieszkania i niewykazania wszystkich znalezionych w wyniku tej czynności przedmiotów, i za to na podstawie art. 241 § 4 k.k. skazał oskarżonego na 3 lata pozbawienia wolności, a na podstawie art. 36 § 3 i 40 § 1 pkt 3 k.k. orzekł 20.000 zł grzywny, którą na wypadek nieuiszczenia w terminie zamienił na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień tej kary za równoważny 100 zł grzywny, a ponadto pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat; na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania od dnia 30 września 1971 r.,;2) w pozostałych zaskarżonych częściach tenże wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneTadeusz W. oskarżony zostało to, że dnia 30 września 1971 r. w R. obiecywał wykonującemu swe obowiązki służowe funkcjonariuszowi MO Zdzisławowi G. udzielić korzyści majątkowej w wielkich rozmiarach, tj. kwotę 100.000 zł, samochód osobowy wartości 36.000 zł oraz dowolną liczbę znalezionych u niego przedmiotów pochodzenia zagranicznego o ogólnej wartości około 450.000 zł, a ponadto wręczył mu kwotę 40.000 zł w celu nakłonienia go do odstąpienia od przeszukania jego mieszkania i niewykazania wszystkich znalezionych w wyniku tej czynności przedmiotów przestępstwa, tj. o czyn określony w art. 241 § 4 k.k.Sąd Wojewódzki w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 czerwca 1972 r. uznał oskarżonego Tadeusza W. za winnego tego, że dnia 30 września 1971 r. w R. wręczył wykonującemu swe obowiązki służbowe funkcjonariuszowi MO Zdzisławowi G. kwotę 40.000 zł, nakłaniając go do odstąpienia od przeszukania jego mieszkania i niewykazania wszystkich znalezionych w wyniku tej czynności przedmiotów przestępstwa i za ten czyn na podstawie art. 241 § 3 k.k. skazał oskarżonego na karę 2 lat pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 36 § 2 i 3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w kwocie 20.000 zł.Wyrok ten zaskarżył prokurator, zarzucając temu wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego przez skazanie oskarżonego na podstawie art. 241 § 3 k.k. zamiast na podstawie art. 241 § 4 k.k. w wyniku wyrażenia błędnego poglądu prawnego w odniesieniu do części zarzutu, że obietnica udzielenia urzędnikowi korzyści majątkowej, nawet w sposób nie sprecyzowany, jeżeli tylko nie przedstawia wątpliwości co do swego charakteru, wywołując przeświadczenie u adresata, iż udzielający obietnicy taką wolę wyraża, nie stanowi przestępstwa, a ponadto że oferowanie: kwoty 100.000 zł, samochodu i towarów o wartości 450.000 zł nie stanowi obietnicy udzielenia korzyści majątkowej w wielkich rozmiarach.W konkluzji rewizja wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości przez uznanie oskarżonego Tadeusza W. za winnego popełnienia czynu określonego w art. 241 § 4 k.k. i wymierzenie mu odpowiedniej kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja prokuratora jest zasadna. Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, że w dniu 3 września 1971 r. do mieszkania oskarżonego Tadeusza W. udała się grupa funkcjonariuszy MO pod kierownictwem Zdzisława G. w celu dokonania czynności służowej przeszukania. W czasie tego przeszukania funkcjonariusze MO ujawnili między innymi towary pochodzenia zagranicznego o ogólnej wartości około 450.000 zł. Tadeusz W., wiedząc o tym, że kierownikiem grupy dokonującej czynności przeszukania jest funkcjonariusz MO Zdzisław G., zwrócił się do niego kilkakrotnie, nakłaniając go do odstąpienia od przeszukania jego mieszkania i niewykazywania znalezionych w wyniku tej czynności przedmiotów, w zamian za co obiecał Zdzisławowi G. udzielenie korzyści majątkowej w gotówce oraz w towarach o wartości około 450.000 zł. Ponadto podobne obietnice oskarżony czynił pozostałym funkcjonariuszom MO, nakłaniając ich do odstąpienia od wykonania czynności służowych, a gdy obietnice te nie odniosły skutku, wówczas oskarżony włożył świadkowi Zdzisławowi G. do kieszeni kwotę 40.000 zł.Tak ustalając stan faktyczny, Sąd Wojewódzki nie miał żadnych zastrzeżeń co do wiarygodności zeznań złożonych przez funkcjonariuszy MO, a szczególnie świadka Zdzisława G. Sąd Wojewódzki trafnie ocenił zeznania tych świadków, dając im wiarę, oraz przekonująco uzasadnił swoje stanowisko. W tym stanie rzeczy uznać należało, że czyn oskarżonego Tadeusza W. wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 241 § 4 k.k., a nie - jak to przyjął sąd pierwszej instancji - art. 241 § 3 k.k.Jest bowiem kwestią bezsporną, że obietnica udzielania korzyści majątkowej o wartości około 450.000 zł jest w rozumieniu przepisów kodeksu karnego korzyścią w wielkich rozmiarach. W celu oceny bowiem pojęcia korzyści majątkowej oraz rozmiarów tej korzyści należy posługiwać się wykładnią zawartą w art. 120 § 9 k.k.Okoliczność, że obietnica korzyści majątkowej przez oskarżonego miała charakter nie sprecyzowany, pozostaje bez wpływu na ocenę prawną czynu, do bytu bowiem przestępstwa określonego w art. 241 k.k. nie jest niezbędne ścisłe określenie i sprecyzowanie obietnicy udzielenia korzyści majątkowej. Istotne znaczenie bowiem ma uzewnętrzniony przez oskarżonego zamiar udzielenia takiej korzyści.W świetle zaś zebranego materiału dowodowego zamiar oskarżonego w tym względzie nie budzi wątpliwości.Mając powyższe na względzie, uznać należało, że czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 241 § 4 k.k.; dlatego też zaskarżony wyrok odpowiednio zmieniono.Wymierzając oskarżonemu kary pozbawienia wolności i grzywny, Sąd Najwyższy miał na względzie przede wszystkim stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu, który jest znaczny, pobudki oraz sposób działania oskarżonego (natarczywe nakłanianie do przyjęcia korzyści), a także jego uprzednią karalność. Te okoliczności bardzo ujemnie charakteryzują sylwetkę oskarżonego i mogłyby wprawdzie przemawiać za wymierzeniem surowszej kary, jednakże jeżeli uwzględni się stan zdrowia oskarżonego (choroba wrzodowa dwunastnicy) oraz sytuację rodzinną (żona i dwoje nieletnich dzieci), uznać należało, że wymierzone oskarżonemu niniejszym wyrokiem kary są odpowiednie w zakresie społecznego oddziaływania oraz celów kary, które powinna ona osiągnąć w stosunku do oskarżonego.Z powyższych względów orzeczono jak w wyroku.