III KRn 742/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kapitaniak. Sędziowie: E. Merz, R. Kryże (sprawozdawca). Prokurator: I. Jakubiec.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Edwarda K. oskarżonego z art. 236 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 20 kwietnia 1956 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt k.p.k. uchylił zaskarżone postanowienie i wniosek prokuratora wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 7 marca 1956 r. w przedmiocie umieszczenia Edwarda K. w zamkniętym zakładzie leczniczym dla psychicznie chorych pozostawił bez uwzględnienia (...)Uzasadnienie faktycznePostanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 21.II.1956 r. na zasadzie art. 3 lit. c) k.p.k. i art. 17 § 1 k.k. umorzone zostało postępowanie przeciwko Edwardowi K., oskarżonemu z art. 236 § 1 k.k., bez orzeczenia umieszczenia oskarżonego w zamkniętym zakładzie leczniczym dla psychicznie chorych.W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Wojewódzki ustalił, że nie zachodzi potrzeba stosowania art. 79 k.k. Ustalenie to zostało oparte na opinii dwu biegłych lekarzy-psychiatrów, stwierdzającej, że oskarżony nie jest niebezpieczny dla porządku prawnego i nie wymaga leczenia w szpitalu dla psychicznie chorych.Wobec niezaskarżenia przez żadną ze stron procesowych postanowienie to stało się prawomocne.Dnia 9.III.1956 r. wpłynęło do Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie pismo procesowe Prokuratora Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 7.III.1956 r., które ze względu na termin wpływu, adres, treść i powołane w nim przepisy prawne nie może uchodzić za pismo odwoławcze. W piśmie tym prokurator wojewódzki, polemizując ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie wyrażonym w postanowieniu z dnia 21.II.1956 r. oraz z orzeczeniem sądowo-psychiatrycznym wniósł o umieszczenie oskarżonego w zamkniętym zakładzie leczniczym dla psychicznie chorych na mocy art. 79 k.k.Sąd Wojewódzki w Koszalinie, uwzględniając powyższy wniosek, po zasięgnięciu opinii biegłego psychiatry (opartej na badaniu akt, ale bez badania oskarżonego), postanowieniem z dnia 20 kwietnia 1956 r. zarządził na mocy art. 79 k.k. umieszczenie oskarżonego w zamkniętym zakładzie leczniczym. Postanowienie to zostało wykonane dopiero dnia 5.I.1958 r., a więc po blisko 2 latach.Od tego postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie w dniu 20 kwietnia 1956 r. wniósł rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości z wnioskiem o jego uchylenie i umorzenie ponownie wszczętego postępowania sądowego w przedmiocie zastosowania środka zabezpieczającego, zarzucając obrazę art. 3 lit. c) k.p.k., polegającą na ponownym orzeczeniu w sprawie już prawomocnie rozstrzygniętej (res iudicata), oraz obrazę art. 342 § 1 lit. f), § 2 lit. b) i § 3 k.p.k., polegającą na zastosowaniu środka zabezpieczającego w postanowieniu po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu, które to uchybienie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Omawiane postanowienie jest błędne, jako dotknięte wadą rzeczy osądzonej, podlega więc uchyleniu. Sąd bowiem orzekł ponownie w kwestii, czy oskarżony jest niebezpieczny dla otoczenia i czy zachodzi potrzeba zastosowania do niego środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia go w zamkniętym zakładzie leczniczym, a więc w kwestii, która została już poprzednio rozstrzygnięta przez Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 21.II.1956 r. W tym stanie rzeczy zachodzi obraza art. 3 pkt c) k.p.k. Wobec tego na podstawie art. 378 § 1 lit. a) i § 2 w związku z art. 3 k.p.k. zaskarżone postanowienie z dnia 20.IV.1956 r. powinno być uchylone, a ponownie wszczęte (po prawomocnym zakończeniu sprawy) postępowanie co do zastosowania środka zabezpieczającego powinno być umorzone z jednoczesnym wydaniem nakazu zwolnienia oskarżonego ze szpitala, w którym obecnie przebywa.Ponadto Sąd Wojewódzki, zarządzając na mocy art. 79 k.k. umieszczenie oskarżonego w zamkniętym zakładzie leczniczym dla umysłowo chorych postanowieniem, a nie wyrokiem, obraził przepis art. 342 § 1 lit. f), § 2 lit. b) i § 3 k.p.k., ponieważ z przepisu tego wynika, że zastosowanie środka zabezpieczającego można orzec tylko wyrokiem, a postanowieniem jedynie wtedy, gdy zachodzą warunki przewidziane w art. 2455 k.p.k., tj. gdy nie wniesiono w sprawie do sądu aktu oskarżenia.Z tych powodów należało orzec jak w sentencji wyroku.