III PR 15/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Formański. Sędziowie SN: W. Dębicka, K. Zieliński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Grażyny K. przeciwko Lubuskiemu Przedsiębiorstwu Budownictwa Przemysłowego w N. o jednorazowe odszkodowanie na skutek odwołania pozwanego Przedsiębiorstwa od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie z dnia 8 grudnia 1977 r.zmienił zaskarżony wyrok w części zasądzającej w ten sposób, że oddalił wniosek o zapłatę jednorazowego odszkodowania w kwocie 16.500 zł; oddalił odwołanie w pozostałym zakresie; zniósł wzajemnie koszty postępowania odwoławczego.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Okręgowy Sąd ustalił, że wnioskodawczyni uległa wypadkowi przy pracy w dniu 5 czerwca 1976 r. w pozwanym Przedsiębiorstwie i zasądził od tego Przedsiębiorstwa na rzecz wnioskodawczyni 16.500 zł z 8% od dnia 3 marca 1977 r. oraz przytoczył następujące ustalenia i wnioski:Wnioskodawczyni zatrudniona była w pozwanym Przedsiębiorstwie i jako członek Zakładowego Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej została delegowana przez ten Związek do wzięcia udziału w dniu 5 czerwca 1976 r. w festynie organizowanym przez Wojewódzką Radę Związków Zawodowych i Wojewódzki Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej w N.Wnioskodawczyni wracała z tego festynu w dniu 5 czerwca 1976 r. wraz z innymi uczestnikami samochodem marki "Żuk" należącym do pozwanego Przedsiębiorstwa. Na drodze doszło do zderzenia tego samochodu z ciągnikiem prowadzonym przez zatrudnionego w innym przedsiębiorstwie kierowcę, który prawomocnym wyrokiem został uznany za winnego spowodowania wypadku drogowego, w następstwie którego wnioskodawczyni oraz inni uczestnicy festynu doznali ciężkich obrażeń ciała, i za to został skazany na karę pozbawienia wolności.Okręgowy Sąd uznał, że wypadek - jakiemu uległa wnioskodawczyni - jest zrównany z wypadkiem przy pracy stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105). Wnioskodawczyni bowiem jako pracownica pozwanego Przedsiębiorstwa uległa wypadkowi przy wykonywaniu zadań zleconych przez działającą w zakładzie pracy organizację polityczną (Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej).Kierując się opinią biegłych lekarzy - internisty dra T. i chirurga dra F., Okręgowy Sąd ustalił, że obrażenia ciała wnioskodawczyni doznane w wypadku stanowią 33% trwałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, co uzasadnia przyznanie jej jednorazowego odszkodowania w kwocie 16.500 zł, przyjmując 500 zł za każdy procent uszczerbku na zdrowiu.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek odwołania pozwanego Przedsiębiorstwa, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Słuszny jest pogląd pozwanego Przedsiębiorstwa, że w stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do przyjęcia odpowiedzialności zakładu pracy za doznane przez wnioskodawczynię w wypadku obrażenia na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105), gdyż wnioskodawczyni nie odbywała podróży służbowej na polecenie zakładu pracy, który nie powierzał też jej w związku z tym wyjazdem żadnych zadań.Natomiast nie można podzielić wyrażonego w rewizji zapatrywania, że stan faktyczny sprawy nie wyczerpuje dyspozycji art. 6 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. W myśl tego przepisu na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się - w zakresie uprawnień do świadczeń z tej ustawy - wypadek, któremu uległ pracownik przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające w zakładzie pracy organizacje polityczne lub zawodowe bądź uczestnicząc w organizowanych przez nie czynach społecznych. Wnioskodawczyni - jak to wynika z adresowanego do niej pisma przewodniczącego zarządu zakładowego ZSMP - wytypowana została w skład delegacji aktywu młodzieżowego Przedsiębiorstwa Budowy Huty Miedzi "Głogów II", biorącej udział w festynie robotniczym w N. z obowiązkiem wzięcia udziału w tej imprezie w stroju organizacyjnym. Jej udział w tej imprezie był obowiązkowy, a zatem wypadek zdarzył się w czasie wykonywania przez nią zadań zleconych przez zakładową organizację polityczną.Świadczenia określone w ustawie z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105) przysługują od zakładu pracy pracownicy, która uległa wypadkowi drogowemu w czasie drogi powrotnej z urządzanego przez Wojewódzką Radę Związków Zawodowych i Wojewódzki Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej festynu, na który została ona delegowana przez zarząd zakładowy ZSMP do wzięcia udziału w tym festynie jako członek tego Związku (art. 6 ust. 2 pkt 3 wymienionej ustawy).Jeżeli taki wypadek spowodowany był przez kierowcę pojazdu mechanicznego nie będącego w posiadaniu lub dyspozycji zakładu pracy, który zatrudnia poszkodowaną pracownicę, i Państwowy Zakład Ubezpieczeń wypłacił jej świadczenie przysługujące z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego w pełnej wysokości ustalonej według zasad prawa cywilnego, to wypłacone z tytułu jednorazowego odszkodowania świadczenia przewidziane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 274 z późn. zm.) podlegają zaliczeniu na poczet jednorazowego odszkodowania należnego poszkodowanej od zakładu pracy z mocy art. 9 powołanej ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r.Jak bowiem wynika z § 6 wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1974 r., w sytuacji, gdy jedno zdarzenie jest w rozumieniu tego rozporządzenia wypadkiem drogowym, w związku z którym przysługują poszkodowanemu pracownikowi świadczenia określone w tym rozporządzeniu, i jednocześnie wypadkiem przy pracy, za który przysługują pracownikowi świadczenia z ustawy wypadkowej od zakładu pracy, Państwowy Zakład Ubezpieczeń wypłaca należne poszkodowanemu świadczenia z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego zmniejszone o świadczenia wypłacone przez zakład pracy na podstawie ustawy wypadkowej. W takim przypadku Państwowy Zakład Ubezpieczeń zwraca jednak uspołecznionemu zakładowi pracy świadczenia wypłacone z tytułu wypadku przy pracy.Celem omawianego przepisu jest zapewnienie poszkodowanemu pracownikowi uzyskania pełnego odszkodowania ustalonego według zasad prawa cywilnego, które wypłaca Państwowy Zakład Ubezpieczeń. Pozbawione byłoby uzasadnienia przyznawanie poszkodowanemu pracownikowi wyższego odszkodowania, przekraczającego realne wyrównanie doznanej szkody, co miałoby miejsce wówczas, gdyby poszkodowany pracownik otrzymał pełne wyrównanie szkody według prawa cywilnego, a ponadto świadczenia przysługujące na podstawie przepisów dotyczących świadczeń z tytułu wypadku przy pracy.Sytuacje takie zdarzają się wyjątkowo, a zwłaszcza wówczas gdy wypłata jednorazowego odszkodowania nasuwa wątpliwości z jurydycznego punktu widzenia i zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia sporu przez organy orzekające w sprawach ze stosunku pracy. Poszkodowany nie może być w takiej sytuacji w lepszym położeniu od pracownika, którego zakład pracy - ze względu na brak wątpliwości co do charakteru zdarzenia - bezzwłocznie wypłacił przysługujące pracownikowi jednorazowe odszkodowanie na podstawie art. 9 ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. i następnie o tę wypłatę zmniejszone zostało świadczenie przysługujące z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego, a Państwowy Zakład Ubezpieczeń zwrócił uspołecznionemu zakładowi pracy wypłaconą poszkodowanemu sumę z tytułu jednorazowego odszkodowania pieniężnego w związku z uznaniem zdarzenia za wypadek przy pracy lub za zrównane z wypadkiem przy pracy.Sąd Najwyższy przeprowadził dowód z dokumentu w postaci akt Państwowego Zakładu Ubezpieczeń - Inspektorat w Głogowie dotyczących szkody komunikacyjnej i stwierdził, że wymieniony PZU wypłacił wnioskodawczyni kwotę 34.000 zł za 45% trwałego inwalidztwa w związku z wypadkiem komunikacyjnym w dniu 5.VI.1976 r., w następstwie którego wnioskodawczyni doznała obrażeń ciała, natomiast z niewadliwych i nie kwestionowanych przez wnioskodawczynię ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że trwały uszczerbek na zdrowiu wynosi 33%, co uzasadnia wypłacenie wnioskodawczyni z mocy art. 9 ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. 16.500 złotych.Powyższe roszczenie wnioskodawczyni zostało już zaspokojone przez wypłacenie jej kwoty 34.000 zł z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego, gdyż od zakładu pracy i od Państwowego Zakładu Ubezpieczeń łącznie nie przysługiwało jej wyższe odszkodowanie od wypłaconej przez ten Zakład kwoty z tytułu jednorazowego odszkodowania pieniężnego.Uznając zatem, że w sprawie jednorazowego odszkodowania nie ma uchybień procesowych i zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego (§ 6 powołanego już rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1975 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych - Dz. U. Nr 46, poz. 274 z późn. zm. w związku z art. 9 i 10 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych), Sąd Najwyższy z mocy art. 62 w związku z art. 74 § 2 ustawy o o.s.p.i.u.s. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił wniosek o zapłatę jednorazowego odszkodowania pieniężnego.Natomiast w pozostałej części dotyczącej rozstrzygnięcia o ustaleniu, że wnioskodawczyni uległa w dniu 5 czerwca 1976 r. wypadkowi przy pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie, odwołanie podlegało z braku uzasadnionych podstaw oddaleniu (art. 61 w związku z art. 74 § 2 ustawy o o.s.p.i.u.s.).