III PR 181/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Zaziemski. Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozdawca), A. Grymaszewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 1977 r. sprawy z powództwa Stanisława K. przeciwko Zakładom Kamienia Budowlanego w S. o podwyższenie renty uzupełniającej, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Wałbrzychu z siedzibą w Świdnicy z dnia 2 listopada 1977 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneJest niesporne, że powód, jako pracownik pozwanych Zakładów, w latach 1963-1965 r. nabawił się pylicy płuc i jest obecnie inwalidą II grupy.Powód otrzymuje rentę inwalidzką z ZUS. Ponadto wyrokiem z dnia 14.I.1974 r. Sąd Wojewódzki we Wrocławiu zasądził od pozwanych Zakładów na rzecz powoda rentę uzupełniającą w następujących kwotach:1) za okres od 20.IX.1968 r. do 4.XII.1968 r. po 1.343 zł mies.2) za okres od 4.XII.1968 r. do 31.XII.1968 r. po 1.048 zł mies.3) za okres od 1.I.1969 r. do 31.XII.1969 r. po 486 zł mies.4) za okres od 1.I.1970 r. do 31.XII.1970 r. po 752 zł mies.5) za okres od 1.I.1971 r. do 31.XII.1971 r. po 648 zł mies. i6) za okres od 1.I.1972 r. na przyszłość po 1.117 zł mies.W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 1977 r. o dalszym zwiększeniu emerytur i rent oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym Oddział ZUS w Zielonej Górze decyzją z dnia 15.V.1977 r. zwiększył rentę inwalidzką wnioskodawcy poczynając od dnia 1.V.1977 r. do kwoty 2.172 zł mies., od 1.I.1978 r. do kwoty 2.272 zł mies., od 1.I.1979 r. do kwoty 2.372 zł mies. i od 1.I.1980 r. do kwoty 2.472 zł mies.W niniejszej sprawie, w pozwie wniesionym do Sądu Wojewódzkiego w Wałbrzychu z siedzibą w Świdnicy w dniu 23.VIII.1977 r. powód domagał się podwyższenia renty uzupełniającej, w szczególności zaś zasądzenia na jego rzecz kwoty 73.952 zł tytułem skapitalizowanej renty podwyższonej za okres od 1.IX.1974 r. do 30.IV.1977 r. oraz na przyszłość - poczynając od 1.I.1977 r. kwoty 2.211 zł mies.; poczynając od 1.I.1978 r. kwoty 2.111 zł mies.; poczynając od 1.I.1979 r. kwoty 2.011 zł mies. i poczynając od 1.I.1980 r. kwoty 1.911 zł, twierdząc, że w spornym okresie uległy wzrostowi zarobki pracowników mających takie jak on kwalifikacje zawodowe.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił z powołaniem się na przepis art. 16 powołanej wyżej ustawy z dnia 31 marca 1977 r. o dalszym zwiększeniu emerytur i rent oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym.W rewizji powód domaga się uchylenia wyroku Sądu Wojewódzkiego i przekazania sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącego ustawa z dnia 31 marca 1977 r. nie może działać wstecz. Artykuł 16 tej ustawy dotyczy roszczeń z tytułu uszczerbku zdrowia powstałych po dniu 1.V.1977 r. Jest to przepis szczególny, ograniczający prawo dochodzenia roszczeń, a więc nie może być interpretowany rozszerzająco, gdyż byłoby to krzywdzące dla poszkodowanych pracowników. Ma on tylko takie znaczenie, że gdy powództwo wytoczone zostało przed wejściem w życie ustawy, to pracownik może dochodzić od zakładu pracy także roszczeń, które stały się wymagalne po wejściu w życie ustawy.Rewizja nie ma jednak uzasadnionych podstaw i podlega, z mocy art. 387 k.p.c., oddaleniu.Jako przepis szczególny art. 16 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. o dalszym zwiększeniu emerytur i rent oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 11, poz. 43) istotnie wymaga ścisłej wykładni, z czego nie wynika jednak, że odnosi się on tylko do roszczeń pracowników powstałych po dniu 1 maja 1977 r.Przepis ten stanowi, co następuje:1. Osoby uprawnione z tytułu wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej do rent inwalidzkich albo rodzinnych przysługujących im na podstawie przepisów określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1-3, które podwyższone zostały w myśl art. 2, nie mogą po dniu wejścia w życie ustawy dochodzić od zakładów pracy roszczeń z tytułu uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem tego wypadku lub choroby.2. Roszczenia, o których mowa w ust. 1, zgłoszone przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają rozpoznaniu według zasad dotychczasowych.3. Osoby pobierające w dniu wejścia w życie ustawy - obok świadczeń określonych w ust. 1 - renty uzupełniające od zakładów pracy na podstawie przepisów prawa cywilnego zachowują prawo do pobierania tych rent po wejściu w życie ustawy.Wysokość tych rent ulega z mocy prawa zmniejszeniu o kwotę podwyżki wynikającej z art. 2.Przytoczona treść przepisu art. 16 nie pozostawia wątpliwości co do tego, że po dniu 1.V.1977 r. pracownicy uprawnieni do podwyższonych świadczeń rentowych, o jakich mowa w art. 1 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. o dalszym zwiększeniu emerytur i rent oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 11, poz. 43), nie mogą skutecznie dochodzić przed sądami powszechnymi zasądzenia na ich rzecz od zakładów pracy na podstawie przepisów prawa cywilnego renty uzupełniającej zarówno za okres poprzedzający datę wejścia w życie tej ustawy (1.V.1977 r.), jak i za okres następujący po tej dacie, bez względu na to, kiedy doznali uszczerbku zdrowia, żadna wykładnia nie mogłaby więc doprowadzić do wniosku odmiennego. Powód należy do grupy osób, o jakich mowa w art. 16 ust. 3, zachowuje więc prawo do przyznanej mu wcześniej na podstawie przepisów prawa cywilnego renty uzupełniającej (z ograniczeniem wynikającym z ostatniego zdania przepisu art. 16 ust. 3), nie może natomiast skutecznie domagać się podwyższenia tej renty, skoro nie wystąpił z takim żądaniem przed dniem 1.V.1977 r. (por. art. 16 ust. 2).W konsekwencji zaskarżony wyrok nie może być uznany za uchybiający wymogom prawa.