III PRN 106/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Tyszka (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Kapitaniak, J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej S. Dzwonkowskiego, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Spółdzielni Pracy Szkutniczo-Stolarskiej "Żeglarz" w T. przeciwko Tadeuszowi R. i Kazimierzowi S. o 36.968,88 zł, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od prawomocnego nakazu zapłaty Państwowego Biura Notarialnego w Sochaczewie z dnia 6 lipca 1967 r.,1)uchylił zaskarżone orzeczenie w stosunku do pozwanego Kazimierza S. i odmówił wydania nakazu zapłaty przeciwko temu pozwanemu;2)oddalił rewizję nadzwyczajną w pozostałej części i zarządził ściągnięcie od pozwanego Tadeusza R. na rzecz Skarbu Państwa 1.995 zł tytułem wpisu od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym w dniu 1.VI.1967 r. do państwowego biura notarialnego powódka żądała wydania przeciwko pozwanym solidarnie nakazu zapłaty na kwotę 36.968,88 zł z odsetkami i kosztami na podstawie weksla opiewającego na powyższą sumę, którego wystawcą jest pozwany R., a indosantem pozwany S.Powódka podała przy tym, że wymieniony weksel wystawiony został przez pozwanego R. in blanco na zabezpieczenie pokrycia niedoboru mogącego powstać w prowadzonym przez niego magazynie powódki. Ponieważ niedobór powstały w magazynie wynosi 36.968,88 zł, przeto powódka w dniu 10.II.1967 r. wypełniła weksel na tę kwotę.Państwowe Biuro Notarialne w Sochaczewie wydało przeciwko pozwanym zaskarżony nakaz zapłaty zgodnie z żądaniem powódki, a zarzuty wniesione przeciwko temu nakazowi przez pozwanego R. odrzuciło postanowieniem z dnia 15.VI.1968 r., jako nie opłacone w zakreślonym terminie pomimo wezwania.Sąd Powiatowy w Sochaczewie postanowieniem z dnia 3.VI.1969 r. oddalił wniosek tego pozwanego o przywrócenie uchybionego terminu do opłacenia zarzutów, a Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie postanowieniem z dnia 24.IX.1969 r. oddalił jego zażalenie na powyższe postanowienie.Prokurator Generalny PRL w rewizji nadzwyczajnej wniesionej dnia 14.XI.1970 r. na skutek podania pozwanego R. domaga się uchylenia powyższego nakazu zapłaty i przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Sochaczewie.Skarżący zarzuca zaskarżonemu nakazowi zapłaty rażące naruszenie art. 486 k.p.c. oraz art. 10 i 17 prawa wekslowego, a także naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja nadzwyczajna jest tylko częściowo uzasadniona, a mianowicie tylko w stosunku do pozwanego Kazimierza S., i to z innych przyczyn niż wymienione w rewizji.W myśl art. 53 i 103 prawa wekslowego posiadacz weksla traci prawo do indosantów po bezskutecznym upływie terminu przewidzianego do protestu z powodu niezapłacenia. Przy wekslach płatnych - jak w danym wypadku - za okazaniem (art. 102 pr. weksl.), protest z powodu niezapłacenia powinien być dokonany w ciągu roku od daty wystawienia weksla, jeżeli wystawca nie oznaczył innego terminu (art. 34, 38, 44 i 103 pr. weksl.). Sporny weksel został wystawiony w dniu 10.II.1967 r., przy czym nie wynika z niego, aby dokonano protestu z powodu niezapłacenia, który to akt zachowawczy warunkuje zachowanie prawa zwrotnego poszukiwania w stosunku do indosantów. Powódka utraciła zatem prawa z omawianego weksla w stosunku do pozwanego S. jako indosanta. Ponieważ pozwany ten nie jest więc zobowiązany z weksla, przeto nie mógł być wydany przeciwko niemu nakaz zapłaty (art. 486 k.p.c.) i dlatego Państwowe Biuro Notarialne w Sochaczewie powinno było wydać w stosunku do niego postanowienie odmowne (art. 489 § 1 k.p.c.). Skoro jednak nakaz zapłaty został mimo to wydany przeciwko temu pozwanemu, przy czym stało się to z rażącym naruszeniem art. 53 i 103 prawa wekslowego oraz art. 486 § 1 k.p.c., to nakaz w tej części należało uchylić i odmówić jego wydania przeciwko pozwanemu S.Bezpodstawne obciążenie obywatela obowiązkiem zapłaty znacznej kwoty pieniężnej narusza także interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej leżący w prawidłowym wymiarze sprawiedliwości.Dlatego też rewizja nadzwyczajna w stosunku do pozwanego S. podlegała uwzględnieniu pomimo wniesienia jej po upływie 6-miesięcznego terminu przewidzianego w art. 421 § 2 k.p.c.Nie jest natomiast uzasadniona rewizja nadzwyczajna w stosunku do pozwanego Tadeusza R. jako wystawcy weksla.Jak wynika z treści rewizji skarżący upatruje zarzucane w niej naruszenie art. 486 k.p.c. w tym, że powódka wbrew temu przepisowi nie dołączyła do pozwu dokumentów potwierdzających istnienie niedoboru w magazynie na kwotę odpowiadającą sumie wekslowej, a w szczególności dokumentów stwierdzających przeprowadzenie inwentaryzacji w magazynie prowadzonym przez pozwanego R. oraz wyliczenie niedoboru, i że tym samym nie wykazała, iż wypełniła weksel zgodnie z porozumieniem stron.Zarzut ten jest niesłuszny, jako oparty na błędnej wykładni art. 486 k.p.c. Przez "dalsze dokumenty potrzebne do uzasadnienia roszczenia", o których mowa w wymienionym przepisie, należy rozumieć tylko dokumenty przewidziane w prawie wekslowym i związane z treścią weksla, jak np. protest, dowody notyfikacji, rachunek zwrotny, dowód przejścia praw z weksla na powoda, jeśli przejście to nie wynika bezpośrednio z weksla itp. W żadnym razie nie chodzi w tym przepisie o takie dokumenty, o jakich mowa w rewizji nadzwyczajnej, tj. o dokumenty nie dotyczące bezpośrednio treści weksla, lecz stosunku zobowiązaniowego, w związku z którym weksel został wydany. Należało mieć na uwadze, że weksel jest abstrakcyjnym i bezwarunkowym zobowiązaniem zapłaty sumy wekslowej, oderwanym od okoliczności, w których doszło do jego wystawienia, oraz że państwowe biuro notarialne, wydając nakaz zapłaty przeciwko osobom zobowiązanym z weksla, nie jest władne badać merytorycznej zasadności roszczenia powoda.Powódka, jako posiadaczka weksla, nie była zatem obowiązana - wbrew poglądowi wyrażonemu w rewizji nadzwyczajnej - do wykazania w postępowaniu nakazowym przed państwowym biurem notarialnym istnienia oraz wysokości niedoboru powstałego w magazynie prowadzonym przez pozwanego R. Nie była też obowiązana do wykazania, że suma wekslowa odpowiada wysokości niedoboru lub że powódka wypełniła weksel zgodnie z porozumieniem stron.Niesłuszny jest także zarzut naruszenia art. 10 i 17 prawa wekslowego, zresztą bliżej nie uzasadniony w rewizji nadzwyczajnej. Nie zostało bowiem wykazane, aby powódka, wypełniając weksel, działała w złej wierze.Podniesione w rewizji nadzwyczajnej okoliczności mogłyby podlegać sprawdzeniu przez Sąd jedynie na skutek zarzutów przeciwko nakazowi zapłaty. Wobec jednak prawomocnego oddalenia wniosku pozwanego R. o przywrócenie uchybionego terminu do opłacenia wniesionych przez niego zarzutów przeciwko nakazowi zapłaty możność taka odpadła. Rewizja nadzwyczajna nie zaskarża bowiem prawomocnego postanowienia sądowego, którym oddalono powyższy wniosek tego pozwanego. Rewizja zaś nie może zastąpić zarzutów przeciwko nakazowi zapłaty i nie może otworzyć w ten sposób zamkniętej już drogi do sprawdzenia przez sąd ich zasadności.Pogląd przeciwny prowadziłby w istocie do przekreślenia instytucji weksla oraz odrębnego postępowania nakazowego opartego na takich dokumentach.Należy dodać, że rewizja nadzwyczajna nie powołuje także żadnego dowodu z dokumentu na poparcie zawartego w niej twierdzenia, że wypełnienie przez powódkę weksla było jakoby niezgodne z porozumieniem stron. Powołane bowiem w rewizji dokumenty w postaci pisma powódki z dnia 8.X.1970 r. oraz oświadczenia jej pracownic stwierdzające, że powódka nie posiada już obecnie dokumentów dotyczących niedoboru powstałego w magazynie wobec przekazania ich na makulaturę, powyższego twierdzenia rewizji bynajmniej nie potwierdzają.W świetle materiału sprawy prawdziwość omawianego weksla w stosunku do pozwanego R. nie nasuwa wątpliwości. Został on także prawidłowo wypełniony i w myśl przepisów prawa wekslowego ma wszelkie cechy ważności. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżony nakaz zapłaty został wydany w stosunku do tego pozwanego z rażącym naruszeniem prawa. Tym samym nakaz ten nie narusza także interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Z przytoczonych względów oraz na mocy art. 421 § 1 i 2 i 422 § 1 k.p.c., jak również z mocy art. 35 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.