III PRN 14/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Stypułkowska. Sędziowie: S. Rejman (sprawozdawca), A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Franciszka C. przeciwko Zakładom Włókien Sztucznych w T. o odszkodowanie na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 24 czerwca 1970 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części zasądzającej rentę uzupełniającą po 750 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1 lutego 1969 r., i w tym zakresie powództwo oddalił.Uzasadnienie faktyczneProkurator Generalny PRL zaskarżył wyrok Sądu Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 24.VI.1970 r. w części zasądzającej na rzecz powoda od pozwanych Zakładów rentę uzupełniającą po 750 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1 lutego 1969 r.Rewizja nadzwyczajna zarzuca temu wyrokowi rażące naruszenie prawa materialnego (art. 361 i 444 § 2 k.c.) oraz procesowego (art. 3 § 2, art. 233 § 1 i art. 316 § 1 k.p.c.), a także naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Sąd Powiatowy bowiem nie wyjaśnił w sposób dostateczny, czy gdyby nie skutki choroby zawodowej, to z uwagi na wiek powoda i daleko zaawansowane jego schorzenia samoistne istniałyby realne możliwości uzyskania przez niego dodatkowego zatrudnienia i zarobku, w granicach nie powodujących zawieszenia prawa do emerytury. Pozytywnej odpowiedzi na to pytanie zdaje się przeczyć opinia biegłych lekarzy. Wniosek rewizji nadzwyczajnej zmierza do uchylenia wyroku Sądu Powiatowego w zaskarżonej części i przekazania sprawy - w tym zakresie - temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków:W sprawie jest poza sporem, że powód, urodzony dnia 16 marca 1901 r., pracował przez 20 lat w pozwanych Zakładach, gdzie był narażony na toksyczne działanie stężonego ponad dopuszczalną normę dwusiarczku węgla. Organy rentowe uznały go za inwalidę II grupy wskutek choroby zawodowej.W świetle natomiast opinii biegłych - na której oparł się Sąd Powiatowy - powód cierpi na uogólnioną miażdżycę naczyń z nadciśnieniem tętniczym oraz dwustronne uszkodzenie słuchu. Schorzenia te są samoistne, związane głównie z wiekiem chorego, ale nie można wykluczyć także oddziaływania CS2 na nasilenie miażdżycy. Biegli wyrazili pogląd, że "podstawowym schorzeniem, mającym decydujące znaczenie w ograniczeniu zdolności do pracy ob. C., jest uogólniona miażdżyca naczyń z nadciśnieniem tętniczym". Stopień inwalidztwa wywołany chorobą zawodową nie był znaczny i sam przez się kwalifikował poszkodowanego do II grupy inwalidów.Jeżeli więc zważy się, że powód w dniu 1 lutego 1969 r. miał prawie 68 lat, że nabył prawo do emerytury i nie ma wyuczonego zawodu, to przy poważnych schorzeniach samoistnych powoda trzeba przyjąć, iż już przynajmniej od tej daty nie pracowałby. Jak na to trafnie zwrócono uwagę w rewizji nadzwyczajnej, sama teoretyczna możliwość uzyskiwania dodatkowego zarobku, w granicach nie powodujących zawieszenia prawa do emerytury, nie uzasadnia jeszcze zasądzenia renty uzupełniającej na przyszłość, i to bez żadnego ograniczenia.Powód natomiast nie wykazał - choć na nim spoczywał ciężar dowodu - że gdyby nie choroba zawodowa, to w kilka lat po osiągnięciu wieku emerytalnego miałby on jeszcze realne możliwości zarobkowania (art. 6 k.c.). Sąd Powiatowy, zasądzając na rzecz powoda rentę uzupełniającą od dnia 1 lutego 1969 r., doszedł do wniosku, że gdyby był on zdrów, to mógłby "dorobić" 750 zł miesięcznie. Wniosek ten jednak nie wynika z okoliczności rozpoznawanego wypadku, ponieważ Sąd Powiatowy niewadliwie ustalił - powołując się na opinie biegłych lekarzy - że powód przede wszystkim cierpi na uogólnioną miażdżycę naczyń z nadciśnieniem tętniczym. Okoliczność, że warunki pracy mogły ten proces chorobowy pogłębić, nie zmienia faktu, iż powód chorował także z przyczyn nie leżących po stronie zakładu pracy.Wbrew stanowisku wyrażonemu w rewizji nadzwyczajnej sprawa, która była już czterokrotnie rozpoznawana przez Sąd Powiatowy, dojrzała do merytorycznego rozstrzygnięcia, ponieważ wszystkie okoliczności sporne zostały dostatecznie wyjaśnione. Z niewadliwych ustaleń Sąd Powiatowy wyciągnął jedynie częściowo błędne wnioski i w konsekwencji rażąco naruszył prawo materialne, a mianowicie art. 361 i 444 § 2 k.c.Uchylenia wyroku, w zaskarżonym zakresie, nie stoi na przeszkodzie upływ terminu przewidzianego w art. 421 § 2 k.p.c. Obciążenie bowiem jednostki gospodarki uspołecznionej nienależnym świadczeniem renty uzupełniającej na przyszłość uzasadnia zarzut naruszenia interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, związanego z prawidłowym stosowaniem zasad odszkodowania z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz z ochroną mienia społecznego przed nieuzasadnionym jego uszczupleniem.Z tych względów, na mocy art. 422 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.