III PRN 19/74

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa B. Ł. przeciwko Kółku Rolniczemu w K. o dopuszczenie do pracy i odszkodowanie na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 7 września 1973 r. - uchylił zaskarżony wyrok, a także wyrok Sądu Powiatowego w P. z dnia 27 czerwca 1973 r. w części oddalającej powództwo o kwotę 12.405 zł z odsetkami oraz o dopuszczenie do pracy i sprawę w tym zakresie przekazał temuż Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania; oddalił rewizję nadzwyczajną w pozostałym zakresie.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się "przywrócenia do pracy" w pozwanym Kółku Rolniczym i zasądzenia na jego rzecz kwoty 29.750 zł za okres pozostawania bez pracy.Sąd Powiatowy, wyrokiem z 19 XII 1972 r., dopuścił powoda do pracy w pozwanym Kółku na dotychczas zajmowanym stanowisku mistrza budowy i zasądził na jego rzecz 12.405 zł, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.Na skutek rewizji strony pozwanej, Sąd Wojewódzki, wyrokiem z 7 III 1973 r., uchylił powyższy wyrok w części uwzględniającej powództwo i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Sąd Powiatowy, wyrokiem z 27 VI 1973 r., powództwo w całości oddalił. Sąd ten, powołując się na wskazania Sądu Wojewódzkiego, przyjął, że rozwiązanie umowy o pracę z powodem - zatrudnionym w charakterze mistrza budowlanego i sprawującym funkcje społecznego inspektora Kółka - było skutecznie. Powód sprawował wprawdzie funkcje społecznego inspektora pracy i rozwiązanie nastąpiło bez ważnych przyczyn i bez zgody rady zakładowej, lecz nie przysługiwała mu ochrona przewidziana w art. 9 ustawy z 4 II 1950 r. o społecznej inspekcji pracy, gdyż funkcje te sprawował w Powiatowym Związku Kółek Rolniczych w P., a nie u pozwanego.W rewizji od tego wyroku powód zarzucał, iż wszystkie kółka rolnicze w powiecie pszczyńskim miały jedną radę zakładową, istniejącą przy Powiatowym Związku, toteż przysługiwała mu ochrona przewidziana w cytowanym przepisie, niezależnie od tego czy funkcje społecznego inspektora sprawował we własnym kółku czy poza nim. Sąd Wojewódzki, wyrokiem z 7 IX 1973 r., oddalił rewizję powoda.Prokurator Generalny PRL w rewizji nadzwyczajnej zarzuca temu wyrokowi rażące naruszenie art. 3 § 2, 233 § 1 i 460 § 1 k.p.c. w związku z art. 17 dekretu z 18 I 1956 r. (Dz. U. Nr 2, poz. 11) i art. 9 ustawy z 4 II 1950 r. o społecznej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 20, poz. 134 z 1955 r.), a nadto naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - i na zasadzie art. 422 § 1 k.p.c. wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Powiatowego z 27 VI 1973 r. i orzeczenie zgodnie z żądaniami pozwu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Zasadnie zarzuca skarżący, iż błędny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, wedle którego powód nie korzysta z ochrony prawnej zagwarantowanej przepisami ustawy o społecznej inspekcji pracy. Przepis art. 9 tej ustawy ustanawia szczególną ochronę prawną stosunku pracy społecznego inspektora pracy bez względu na to, w jakiej jednostce organizacyjnej pełni on swe funkcje oraz czy powołanie do tej funkcji było uzasadnione w aktualnej strukturze organizacyjnej.Z uwagi na specyfikę organizacyjną powiatowych kółek rolniczych i organów związków zawodowych, działających tylko przy Powiatowym Związku tych Kółek, społeczni inspektorzy pracy powoływani byli dla wszystkich kółek wchodzących w skład tego Związku. Względy organizacyjne powodowały, że w zakresie wykonywania swych funkcji przydzielani byli do różnych kółek rolniczych, także nie będących ich zakładem pracy. Techniczno-organizacyjny charakter takiego "przydziału" społecznego inspektora pracy do określonych kółek rolniczych, który zresztą mógł ulegać zmianie, nie może pozbawić go przysługującej mu z mocy prawa ochrony w zakresie trwałości stosunku pracy.Trafnie podnosi także skarżący, że powód w okresie od 30 XI do 4 XII 1971 r. chorował. Z jego zeznań wynika, że w dniu 1 XII 1971 r., a więc w czasie choroby, otrzymał oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę. Ponieważ pozwane Kółko nie mogło wykazać, iż oświadczenie to doręczono powodowi w innym terminie, przeto zgodnie z art. 17 dekretu z 18 I 1956 r. wypowiedzenie to jest bezskuteczne. Okoliczność ta, wbrew przepisowi art. 3 § 2 i 460 § 1 k.p.c., uszła uwadze Sądów.Powód w okresie wypowiedzenia umowy o pracę pełnił funkcje radnego Gromadzkiej Rady Narodowej, co, jak wynika z opinii o powodzie, znane było pozwanemu. Przed rozwiązaniem umowy o pracę bez zachowania określonego trybu chronił go przepis art. 50 ust. 2 ustawy o radach narodowych. Pismo Naczelnika Powiatu w P. z 18 III 1974 r. stwierdza zaś, że pozwane Kółko Rolnicze w K. nie wystąpiło z wnioskiem o wyrażenie zgody na zwolnienie powoda.Niezależnie od rażącego naruszenia prawa, zaskarżony wyrok - przez pozbawienie pracownika należnego mu wynagrodzenia - narusza także interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej związany z ochroną stosunku pracy pracownika spełniającego ważne funkcje społeczne. Uzasadnia to uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej, wniesionej po upływie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku (art. 421 § 1 k.p.c.). Zaskarżone wyroki podlegają jednak uchyleniu tylko w części oddalającej powództwo o dopuszczenie do pracy oraz o kwotę 12.405 zł, a rewizja nadzwyczajna oddaleniu w pozostałym zakresie, gdyż nie zaskarżony tą rewizją wyrok Sądu Powiatowego z 19 XII 1972 r. uprawomocnił się w części oddalającej powództwo o dalszą kwotę odszkodowania. Z uwagi zaś na to, że wysokość utraconego przez powoda wynagrodzenia za pracę jest sporna między stronami oraz, że nie było ono przedmiotem ustaleń Sądów, należało sprawę przekazać Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania (art. 422 § 2 k.p.c. i 421 § 1 k.p.c.).