III PRN 49/77

SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej po rozpoznaniu sprawy z wniosku Eugenii J. przeciwko Dyrekcji Rejonowej Kolei Państwowych w Р. o uznanie wypadku przy pracy na skutek rewizji nadzwyczajnej Centralnej Rady Związków Zawodowych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 1977 r. - uchylił zaskarżony wyrok i oddala odwołanie pozwanej Dyrekcji.Uzasadnienie faktyczneW postępowaniu przed Zakładową Komisją Rozjemczą wnioskodawczyni domagała się zasądzenia na jej rzecz od strony pozwanej - Dyrekcji Rejonowej Kolei Państwowych w P. jednorazowego odszkodowania w związku ze śmiercią na skutek wypadku przy pracy jej męża Zygmunta J.Uzasadniając swoje roszczenie wnioskodawczyni twierdziła, że dnia 8.ХII.1975 r. na skutek stressów wywołanych zbyt długim, bo ponad 12-godzinnym czasem pracy, po wyjściu z zakładu pracy - na ulicy mąż jej doznał wylewu krwi do mózgu, w wyniku czego w dniu 10.XII.1975 r. zmarł. Kilka dni wcześniej denat, leczący się od wielu lat u lekarza zakładowego z powodu silnego nadciśnienia, zgłosił się do lekarza, lecz nie chciał skorzystać ze zwolnienia lekarskiego ze względu na pilne obowiązki służbowe. Zdaniem wnioskodawczyni, tak dopuszczenie pracownika do odpowiedzialnej pracy o wydłużonym czasie jej trwania, jak i aktualnie zły stan jego zdrowia, o czym wiedział lekarz zakładowy, stały się bezpośrednią przyczyną śmierci jej męża, co uzasadnia jej roszczenie zgłoszone na wstępie.Orzeczeniem z 21.II.1977 r. Zakładowa Komisja Rozjemcza ustaliła, że zdarzenie, jakie miało miejsce w dniu 8.XII.1975 r., jest wypadkiem przy pracy oraz zasądziła od strony pozwanej na rzecz wnioskodawczyni kwotę 25 000 zł tytułem jednorazowego odszkodowania. Uznała ona istnienie nagłej przyczyny, która była bezpośrednią przesłanką zgonu Zygmunta J., w postaci wyjątkowo ciężkich warunków pracy powodujących stany stressowe, a związanych z wzmożoną odpowiedzialnością służbową, koniecznością sprawowania specjalnego dyżuru oraz złym stanem zdrowia, wywołanym chorobą samoistną - nadciśnieniem, które w związku z powyższym wyzwoliło się - powodując zgon.Ze względu na fakt posiadania dwojga dzieci - organ I instancji określił wysokość jednorazowego odszkodowania na kwotę 25 000 zł.Na skutek odwołania strony pozwanej - wyrokiem z 26.IV.1977 r. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu zmienił zaskarżone orzeczenie Zakładowej Komisji Rozjemczej przy Dyrekcji Kolei Państwowych w P. i oddalił wniosek.W motywach swego orzeczenia Sąd stwierdził, że jest faktem bezspornym, że Zygmunt J. doznał wylewu w czasie pracy u strony pozwanej. Sąd nie dopatrywał się jednak w jego zgonie działania przyczyny zewnętrznej, gdyż według opinii biegłego sądowego dr Rz. śmierć nastąpiła na skutek długotrwałego nadciśnienia, które już w roku 1974 było utrwalone i dawało podstawę do uznania go inwalidą III grupy. Stresy, jakim uległ w dniu 8.ХII.1971 r. zdaniem Sądu były takie, jakie zdarzają się w zwykłym dniu pracy na PKP, gdzie charakter pracy jest tego rodzaju, że pośpiech ma zawsze miejsce.Powyższe orzeczenie zaskarżyła rewizją nadzwyczajną Centralna Rada Związków Zawodowych, domagając się uchylenia orzeczenia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu i oddalenia odwołania pozwanego zakładu pracy.Zdaniem skarżącego na wylew krwi do mózgu, a następnie zgon Zygmunta J. miały bezpośredni wpływ ciężkie waruki pracy w dniu 8.XII.1975 r. wywołane szczególnym wzmożeniem nałożonych na niego zadań służbowych, co po połączeniu z faktem, że tego dnia pracownik był niezdolny do pracy wobec stwierdzonego, wysokiego nadciśnienia, może być uznane za przyczynę zewnętrzną w rozumieniu art. 2 ustawy z 23.I.1968 r. (Dz. U. nr 3, poz. 8), a co w konsekwencji czyni roszczenie wnioskodawczyni zasadnym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Rewizji nadzwyczajnej Centralnej Rady Związków Zawodowych nie można odmówić słuszności.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wydając zaskarżone orzeczenie dopuścił się rażącego naruszenia powołanego powyżej art. 2 ustawy z 23.I.1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy.Zakładowa Komisja Rozjemcza poczyniła w sprawie prawidłowe ustalenia, w oparciu, o które wydała trafne orzeczenie, zmienione następnie na niekorzyść wnioskodawczyni przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu. Między innymi w oparciu o dowód z opinii dr med. T. W. organ I instancji ustalił, że ciężkie warunki pracy, szczególnie wysiłek fizyczny i sytuacje stressowe mogły być czynnikami niekorzystnymi dla stanu zdrowia Zygmunta J., wyzwalającymi powikłanie w przebiegu schorzenia zasadniczego. Biegły ten ze względu na brak dostatecznej dokumentacji w przychodni zakładowej stwierdził równocześnie, że celowym byłoby ustalenie, czy zakładowa służba zdrowia wiedziała o istnieniu u pracownika tak poważnej choroby samoistnej, a jeśli tak, czy korzystał on krytycznego dnia ze zwolnienia lekarskiego i czy poinformowała o takim stanie zdrowia i jego ewentualnych skutkach - inspektora BHP.Dalej Zakładowa Komisja Rozjemcza ustaliła, w oparciu o wezwania lekarza zakładowego dr J. K., że Zygmunt J. leczył się od dawna na chorobę nadciśnieniową, 6.XII.1975 r. zgłosił się po poradę i badanie ciśnienia o wartości 220/110, co wymagało podania silnych leków i bezwzględnego leżenia. Ponieważ pracownik odmówił korzystania ze zwolnienia lekarskiego ze względu na nawał pracy i dyżur, został tylko pouczony, aby po dyżurze zgłosił się do lekarza ponownie, czego nie uczynił. Lekarz zakładowy nie zgłosił faktu choroby wym. pracownika jego przełożonym, ani służbie BHP.Dnia 7.XII.1975 r. Zygmunt J. doznał po wielogodzinnej pracy wylewu krwi do mózgu i po dwóch dniach, zmarł.Należy zatem podzielić pogląd wyrażany przez organ I instancji a zamykający się stwierdzeniem, że dopuszczenie do pracy pracownika dotkniętego schorzeniem; samoistnym, które w danym dniu czyniło go niezdolnym do pracy, stanowi przyczynę zewnętrzną w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy wypadkowej z 23.I.1963 r.Skoro zatem spełnione zostały wszelkie przesłanki zezwalające na uznanie zdarzenia będącego przyczyną zgonu pracownika, jako wypadku przy pracy, trafnie Centralna Rada Związków Zawodowych wnosi o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i oddalenie odwołania zakładu pracy od prawidłowego orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej.W tym stanie rzeczy na mocy art. 423 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.