III PU 32/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: W. Glabisz, S. Graban, J. Szczerski, J. Chlipalski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie ze skargi Ludwiki P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w R. o rentę inwalidzką, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 1963 .,zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zmienił wyrok Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Przemyślu z dnia 28 października 1961 r. i przywrócił Ludwice P. od dnia 10 października 1961 r. prawo do renty należnej pracownikowi II kategorii zatrudnienia, zaliczonemu do II grupy inwalidów z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba zawodowa.Uzasadnienie faktyczneLudwika P., urodzona 5.IX.1901 r., pobierała od dnia 30.I.1957 r. rentę z art. 34 dekretu z 25.VI.1954 r. o p.z.e. należną pracownikowi II kategorii zatrudnienia, zaliczonemu do II grupy inwalidów z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba zawodowa.Dnia 30.VI.1961 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w R. poddał rencistkę badaniom kontrolnym, a uzyskawszy orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia (OKIZ) zaliczające badaną do III grupy inwalidów, obniżył jej od dnia 10.X.1961 r. rentę do poziomu przysługującego inwalidzie tej grupy. Decyzję tę zatwierdził Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Przemyślu wyrokiem z dnia 28.X.1961 r. po uzyskaniu opinii biegłych lekarzy zgodnej z orzeczeniem OKIZ. Rewizję od tego wyroku Trybunał Ubezpieczeń Społecznych oddalił dnia 20.II.1963 r.W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości zarzucił Trybunałowi naruszenie interesu Państwa Ludowego i § 10 rozporządzenia Ministra Pr. i Op. Społ. z dnia 27.XI.1958 r. (Dz. U. Nr 73, poz. 368) przez zaaprobowanie obniżenia Ludwice P. grupy inwalidztwa na podstawie wyników badań kontrolnych, których przeprowadzenie było już niedopuszczalne wobec ukończenia przez nią 55 lat, i wniósł o zmianę wyroku i przywrócenie Ludwice P. z dniem 10.X.1961 r. prawa do renty w wysokości należnej inwalidzie II grupy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 40 dekretu z 25.VI.1954 r. o p.z.e. stwierdzenie istotnej zmiany w inwalidztwie osoby pobierającej rentę inwalidzką daje podstawę do ponownego ustalenia prawa do renty lub wysokości renty. Dla wyjaśnienia zatem, czy zachodzą warunki z tego artykułu, rencista może skutecznie domagać się poddania go badaniom lekarskim, a organ rentowy może z urzędu przeprowadzić takie badanie (art. 69 lit. b dekretu), z tym tylko ograniczeniem, że ich zarządzenie jest niedopuszczalne - stosownie do przepisu § 10 rozporządzenia Min. Pracy i Opieki Społ. z dnia 27.XI.1958 r. - w stosunku do osób będących inwalidami z powodu chorób lub wad cielesnych wyczerpująco wymienionych w załączniku do tego rozporządzenia oraz w stosunku do osób, które utraciły zdolność do pracy z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu i przekroczyły już granicę wieku wynoszącą u mężczyzn 60 lat, a u kobiet 55 lat.Ludwika P. w chwili skierowania jej w 1961 r. na badania lekarskie miała już ukończone 55 lat i - jako inwalidka niewypadkowa - nie była obowiązana im się poddawać, decydując się zaś na stawiennictwo nie mogła być na podstawie ich wyników pozbawiona tego, co jej z racji dotychczasowej grupy inwalidztwa przysługiwało.Przeniesienie jej zatem z II grupy inwalidów do grupy III nastąpiło z naruszeniem § 10 wspomnianego rozporządzenia i z ujmą dla interesów Państwa Ludowego, wobec czego mimo upływu 6 miesięcy od daty wyroku Trybunału (art. 399 § 1 pr. o s.u.s.) należało na podstawie artykułów 354 § 1, 378 i 3781 tego prawa orzec jak w sentencji wyroku.