III SPP 13/06

Postanowienie z dnia 21 marca 2006 r. III SPP 13/06 Znaczny i stale rosnący wpływ spraw oraz niewystarczająca obsada sę-dziów orzekających w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie uspra-wiedliwiają czternastomiesięcznej przewlekłości postępowania wynikającej z niewyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Herbert Szurgacz, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2006 r. skargi Marii D. na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego w Krako-wie [...] 1. s t w i e r d z i ł przewlekłość postępowania; 2. zalecił wyznaczenie rozprawy apelacyjnej w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia postanowienia; 3. przyznał Marii D. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Krakowie kwotę 5.000 zł (pięć tysięcy); 4. zwrócił skarżącej 100 zł opłaty; 5. zasądził od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz skarżącej 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym. U z a s a d n i e n i e W imieniu Marii D. została wniesiona skarga, w której skarżąca wniosła o: stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie [...] nastąpiło naruszenie prawa skarżącej do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki i stwierdzenie przewlekłości postępowania; wydanie Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie zarządzenia podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności, tj. wyznaczenia terminu rozprawy; zasądzenie na rzecz skarżącej od Skarbu Państwa kwoty 7 tys. zł oraz o zasądzenie kosztów po- 2 stępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca podniosła, iż w grudniu 2004 r. wniosła do Sądu Apelacyjnego w Krakowie apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 27 października 2004 r. oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w K., w której odmówiono jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i do chwili złożenia skargi, tj. do dnia 10 lutego 2006 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie nie wyznaczył w sprawie terminu rozpra-wy. Maria D. podała, że nie ma żadnych środków do życia, pozostaje na utrzymaniu męża i korzysta ze środków z pomocy społecznej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona co do zasady, ponieważ w sprawie występuje czter-nastomiesięczna przewlekłość postępowania (na datę wniesienia skargi), polegająca na niewyznaczaniu w rozsądnym czasie terminu rozprawy apelacyjnej. Usprawiedli-wieniem takiego stanu rzeczy nie może być w żadnym razie ani duży i stale rosnący wpływ spraw, ani niewystarczająca obsada sędziów orzekających w sprawach z za-kresu ubezpieczeń społecznych. Rzeczpospolita Polska ma, wynikający z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), obowiązek organizowania systemu jurysdykcyjnego w taki sposób, aby właściwe sądy mogły podołać rozstrzyganiu spraw sądowych w rozsądnych ter-minach (por. postanowienie SN z 8 marca 2005 r., III SPP 34/04, OSNP 2005 nr 20, poz. 327). Jest to zwłaszcza konieczne przy rozstrzyganiu spraw uznanych za wy-magające szczególnych procedur zapewniających sprawność i szybkość postępo-wań sądowych, do których zaliczają się sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, gdyż polegają one często na osądzaniu materii o życiowym znaczeniu dla zapewnie-nia bytu materialnego ubezpieczonym. Nie zwalnia to bynajmniej tych sądów od przestrzegania procesowych zasad przewidzianych dla szybkiego i sprawnego ich osądzania, zważywszy ponadto że sprawy te już na etapie postępowania przed orga-nami ubezpieczeń społecznych uzyskują określony poziom weryfikowalności spor-nych okoliczności faktycznych lub prawnych, które powinny być już dostatecznie wy-jaśnione w procedurze odwoławczej od decyzji organu ubezpieczeń społecznych przez sądy pierwszej instancji. Ponadto są to na ogół sprawy w dużym stopniu po-wtarzalne co sprawia, że kwestie szczególnie prawniczo skomplikowane nie ujaw- 3 niają się nazbyt często, a zatem instancyjna kontrola orzeczeń sądów pierwszej in-stancji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych na ogół nie tworzy zawiłych barier ograniczających możliwości ich szybkiego i sprawnego osądzania. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy nie może akceptować tendencji do dalszego wydłużania okresów wyznaczania terminów pierwszych rozpraw apela-cyjnych poza rozsądne miary, które podważają konstytucyjne, konwencyjne (art. 6 ust. 1 Konwencji; por. wyrok ETPCz 32734/96 z 21 grudnia 2000 r. Wasilewski prze-ciwko Polsce) i proceduralne dyrektywy osądzania w rozsądnym terminie spraw są-dowych o istotnym znaczeniu z punktu widzenia ochrony życiowych uprawnień ubez-pieczonych. W ocenie składu orzekającego takie rozsądne miary zostały przekroczo-ne w rozpoznawanej sprawie, w której od czasu złożenia apelacji do wpływu skargi na przewlekłość postępowania apelacyjnego minęło czternaście miesięcy. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 12 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843), Sąd Najwyższy postanowił stwierdzić, że w postępowaniu przed Sądem Ape-lacyjnym w Krakowie [...] nastąpiła przewlekłość, zalecić wyznaczenie rozprawy apelacyjnej najdalej w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia postanowienia i przyznać skarżącej z tego tytułu od Skarbu Państwa kwotę 5.000 zł., uznając ją za odpowiednią. O zwrocie opłaty i kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 463 § 1 i 98 k.p.c. ========================================