III SPP 16/11

Postanowienie z dnia 14 lipca 2011 r. III SPP 16/11 Skarga na przewlekłość postępowania wynikającego z takiej skargi jest niedopuszczalna. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi Zbigniewa O. na przewlekłość postępowania Sądu Apela-cyjnego w Warszawie w sprawie […], o d r z u c i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z 31 grudnia 2010 r. […] odrzu-cił skargę Zbigniewa O. z 10 listopada 2010 r. na przewlekłość postępowania w sprawie prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Warszawie […]. Stwierdził, że postę-powanie w sprawie zastało prawomocnie zakończone postanowieniem Sądu Okrę-gowego z 26 kwietnia 2006 r. o umorzeniu postępowania wobec cofnięcia pozwu, dlatego skarga na przewlekłość postępowania podlegała odrzuceniu na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naru-szenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym pro-wadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieu-zasadnionej zwłoki. Skarga mogła dotyczyć merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, zatem skarga wniesiona tylko na rozstrzygnięcie o kosztach postępowa-nia po prawomocnym zakończeniu postępowania była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu. Skarżący 16 maja 2011 r. wniósł ponowną skargę w trybie ustawy z 17 czerwca 2004 r., w której żądał: 1) stwierdzenia przewlekłości postępowania „w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie […]” z jego skargi z 10 2 listopada 2010 r. […]; 2) przyznania mu od Skarbu Państwa 20.000 zł na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy; 3) nakazania rozpoznania skargi z 10 listopada 2010 r. na za-sadzie art. 12 ust. 3 ustawy; 4) zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący pod-niósł, że ma prawo wniesienia skargi, mimo postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 31 grudnia 2010 r. o odrzuceniu poprzedniej skargi […], gdyż skarga z 10 listopada 2010 r. dotyczy przewlekłego toku postępowania zmierzającego do wy-dania rozstrzygnięcia o kosztach tamtego procesu, czyli tej części, która nie była ob-jęta prawomocnym rozstrzygnięciem (o odrzuceniu skargi). Nie ma uzasadnienia stanowisko, że prawo strony nie podlega tu ochronie przewidzianej w ustawie z 17 czerwca 2004 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpoznanie skargi sprowadza się do pytania, czy dopuszczalna jest skarga na podstawie ustawy z 17 czerwca 2004 r. na przewlekłość postępowania prowadzo-nego lub przeprowadzonego w wyniku takiej skargi. Odpowiedź jest negatywna. Po-stępowanie w trybie ustawy z 17 czerwca 2004 r. jest rozwiązaniem ekstraordynaryj-nym, gdyż pozwala wkroczyć w postępowanie w sprawie głównej i wydać sądowi zalecenia podjęcia odpowiednich czynności. Dopuszczalne jest zatem tylko na ściśle określonych warunkach, tak aby mimo tej kontroli nie doszło do naruszenia zasady niezawisłości sądu rozpatrującego sprawę główną. Z tego względu wprowadzona tą ustawą kontrola ma swe granice ustrojowe (art. 4, art. 8 ustawy z 17 czerwca 2004 r.) i czasowe (art. 14 tej ustawy). Postępowanie to nie stanowi rozpatrzenia sprawy w rozumieniu art. 45 Kon-stytucji, lecz jest wyjątkową (incydentalną) procedurą, podejmowaną po skardze dla wyeliminowania przewlekłości postępowania w postępowaniu prowadzonym w spra-wie i rozstrzygnięcia jej bez nieuzasadnionej zwłoki. Jest to szczególne postępowa-nie, które kończy się decyzją sądu przełożonego nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Przedmiotem tego postępowania nie jest rozpoznanie sprawy głów-nej. Sprawa taka z reguły wynika z potrzeby zastosowania prawa materialnego po-między podmiotami prywatnymi lub publicznymi. Natomiast nie jest sprawą w tym znaczeniu określone działanie sądu wobec sądu, a tu sądu przełożonego wobec sądu, przed którym toczy się postępowanie. Postępowanie ze skargi służy tylko temu, aby sprawa została rozpoznana bez nieuzasadnionej zwłoki. Nie ma tu środka 3 odwoławczego od decyzji sądu przełożonego. Natomiast sprawą, którą ma na uwa-dze art. 45 Konstytucji, może być sprawa o odszkodowanie w zwykłym trybie o od-szkodowanie za przewlekłość postępowania. Jeżeli zwróci się uwagę na przepis art. 176 ust. 2 Konstytucji stanowiący, że ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy, to wprowadzona instytucja skargi na przewlekłość postępowania ze względu na jej cel stanowi regulację w istocie odrębną od procedury (cywilnej, karnej) dotyczącej roz-patrzenia zasadniczej sprawy. Innymi słowy, bez umocowania w ustawie z 17 czerwca 2004 r. nie byłaby możliwa ingerencja sądu przełożonego w postępowanie objęte skargą. Uzasadnia to tezę, że ustawa wyznacza również granice postępowa-nia wszczętego wskutek skargi, a jednocześnie kontroli tego postępowania. W tym przypadku brak jest środka odwoławczego (zaskarżenia) od rozpoznania skargi przez sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Środki od-woławcze (zaskarżenia) są ściśle reglamentowane w ustawach proceduralnych doty-czących rozpatrzenia sprawy. Takiej procedury nie ustanawia ustawa z 17 czerwca 2004 r. Brak jest zatem podstaw normatywnych dla zakładanej kontroli, gdyż skarga na przewlekłość postępowania wynikającego z takiej skargi nie jest przewidziana w ustawie z 17 czerwca 2004 r. Tym bardziej nieuprawnione byłoby poszukiwanie za-skarżenia lub innej kontroli postępowania ze skargi w drodze wykładni systemowej czy funkcjonalnej. Takie stanowisko utrwala się w orzecznictwie (postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 stycznia 2011 r., III SPP 29/10; z 20 lipca 2010 r., III SPP 16/10; z 16 czerwca 2005 r., KSP 5/05, OSNKW 2005, nr 9, poz. 88 i z 30 sierpnia 2005 r., KSP 7/05). W postępowaniu ze skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie przysługuje zatem skarga na przewlekłość postępowania. Jeżeli więc skarżący żąda, aby Sąd Najwyższy rozpoznał skargę na przewle-kłość postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, wynikającą z tego, że niezasadnie pominął on w rozpoznaniu skargi opóźnienie w rozstrzygnięciu o kosz-tach zakończonego postępowania przed Sądem Okręgowym, to kwestia ta nie pod-lega kontroli Sądu Najwyższego, gdyż sama skarga jest niedopuszczalna. Z powyższych motywów skargę należało odrzucić, stosownie do art. 4 i art. 8 ust. 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. oraz art. 3941 k.p.c. ========================================