III URN 8/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Szczurzewski (sprawozdawca). Sędziowie: W. Glabisz, T. Szymanek, J. Wasilewski, M. Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Andrzeja K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Ł. o emeryturę na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lutego 1973 r.,uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 6 czerwca 1972 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSkarżący zgłosił w dniu 11.V.1970 r. wniosek o zamianę pobieranej renty inwalidzkiej na emeryturę (art. 29 ustawy o p.z.e.).Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Ł. decyzją z dnia 28.IX.1971 r. oddalił wniosek skarżącego, ponieważ zdaniem tego organu skarżący udowodnił tylko 17 lat, 8 miesięcy i 16 dni zatrudnienia zamiast wymaganych 25 lat.Rada nadzorcza organu rentowego orzeczeniem z dnia 8.III.1972 r. zatwierdziła powyższą decyzję, uznając za udowodnione dalsze okresy zatrudnienia w czasie od 3.XII.1923 r. do 1.X.1925 r. (służba wojskowa), od 15.VI.1928 r. do 30.X.1931 r., od 18.III.1945 r. do 1.VI.1945 r. (służba w MO liczona podwójnie) i od 1.IX.1949 r. do 4.I.1950 r. Według tych ustaleń skarżący udowodnił 23 lata, 10 miesięcy i 3 dni zatrudnienia.W skardze do Okręgowego Sądu skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zaliczenie mu pracy przez 2 miesiące w biurze terenowym "oraz praktyki i nauki rzemiosła, w tym i u ojca". Skarżący twierdził, iż ma przeszło 25 lat zatrudnienia, ale nie jest w stanie sprawdzić, czy zostały uwzględnione wszystkie okresy jego pracy.Okręgowy Sąd wyrokiem z 6.VI.1972 r. zatwierdził zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten podał, że 3-letni okres nauki rzemiosła u ojca nie podlega w myśl art. 6 ustawy o p.z.e. zaliczeniu, a ewentualne zaliczenie 2 miesięcy pracy w biurze terenowym jest dla sprawy bez znaczenia.W skardze rewizyjnej skarżący domagał się zaliczenia 3-letniego okresu nauki zawodu oraz wykazanych zaświadczeniami okresów zatrudnienia od 10.I do 15.IX.1950 r., od 16.III do 15.V.1953 r. i od 9.VII do 24.IX.1955 r.Trybunał Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 21.II.1973 r. oddalił skargę rewizyjną, uznając ustalenia i wnioski Okręgowego Sądu za prawidłowe.W rewizji nadzwyczajnej, opartej na zarzutach rażącego naruszenia prawa oraz interesu PRL, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 6.VI.1972 r. i o przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z uzasadnienia wyroku Okręgowego Sądu z dnia 6.VI.1972 r. oraz z treści protokołu rozprawy wynika, że Sąd ten nie poczynił samodzielnych ustaleń, lecz ograniczył się tylko do przytoczenia ustaleń organu rentowego i rady nadzorczej tego organu oraz do stwierdzenia, że ewent. zaliczenie dwumiesięcznego okresu pracy skarżącego w biurze terenowym jest dla sprawy bez znaczenia. Świadczy to o tym, że Okręgowy Sąd z naruszeniem art. 225 § 1 pr. o s.u.s. nie rozważył wszechstronnie zebranego w sprawie materiału dowodowego; w szczególności uszło uwadze tego Sądu, że ani organ rentowy, ani też rada nadzorcza nie uwzględniły i w ogóle nie ustosunkowały się do wykazanych w materiale dowodowym, zawartym w aktach rentowych, następujących okresów pracy skarżącego: od 29.VIII do 11.XI.1940 r., styczeń 1949 r., od 10.I do 15.IX.1950 r., od 16.III do 15.V.1953 r. i od 19.VII do 22.X.1955 r.Nie miał także Okręgowy Sąd na uwadze zawartych w skardze twierdzeń skarżącego, a zwłaszcza że nie jest on w stanie sprawdzić, czy wszystkie okresy jego pracy zostały uwzględnione i prawidłowo obliczone.W konsekwencji tych rażących uchybień Okręgowy Sąd - wbrew dyspozycji przepisów art. 212, 221 i 296 § 1 pr. o s.u.s. - nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.Słusznie więc Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zarzuca w rewizji nadzwyczajnej, że Okręgowy Sąd rozstrzygnął sprawę nie wyjaśnioną do stanowczego rozstrzygnięcia. W tych warunkach Trybunał Ubezpieczeń Społecznych nie miał podstaw do utrzymania w mocy wymienionego wyżej wyroku Okręgowego Sądu lecz zgodnie z dyspozycją art. 355 pr. o s.u.s. obowiązany był wyrok ten uchylić i przekazać sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Słusznie także Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zarzuca w rewizji nadzwyczajnej, że odmowa uwzględnienia okresu nauki zawodu skarżącego u jego ojca nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym.Przepis bowiem art. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6), na który powołały się oba Sądy, odnosi się tylko do osób zatrudnionych w nie uspołecznionych zakładach pracy należących do ich najbliższych krewnych i powinowatych.Według zaś przepisów art. 5 ust. 2 pkt 1 i art. 9 pkt 2 cyt. ustawy, okresu nauki zawodu nie uważa się za okres zatrudnienia w rozumieniu art. 8 tej ustawy, lecz za okres równorzędny z okresami zatrudnienia. Natomiast przepis art. 6 cyt. ustawy dotyczy, jak wyżej wykazano, wyłącznie osób zatrudnionych w nie uspołecznionych zakładach pracy, należących do ich najbliższych krewnych i powinowatych. Z zestawienia więc zacytowanych przepisów wynika wyraźnie i jednoznacznie, że zawarte w art. 6 cyt. ustawy ograniczenie nie odnosi się do osób pobierających naukę zawodu.Wypada przy tym zaznaczyć, że w art. 5 ust. 2 obowiązującego do dnia 31 grudnia 1967 r. dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o p.z.e. (jedn. tekst: Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97), dotyczącym tej kwestii, wyraźnie wymieniono okres nauki zawodu jako podlegający wyłączeniu na równi z okresami zatrudnienia. Natomiast przepis art. 6 cyt. ustawy nie wymienia osób pobierających naukę zawodu.Ponieważ niesporne jest, że skarżący zgłosił wniosek o przyznanie emerytury w maju 1970 r., przeto w sprawie niniejszej mają zastosowanie - z mocy art. 94 cyt. ustawy o p.z.e. - przepisy tej ustawy.Należy więc stwierdzić, że w świetle obecnie obowiązującego stanu prawnego okres nauki zawodu w nie uspołecznionym zakładzie pracy, należącym do najbliższych krewnych i powinowatych osoby pobierającej tę naukę, podlega zaliczeniu do okresu, od którego zależą uprawnienia emerytalne lub rentowe.Ponieważ brak w tym względzie ustaleń, przeto przy ponownym rozpoznawaniu niniejszej sprawy należy wyjaśnić i ustalić, czy i jak długo skarżący pobierał naukę zawodu w zakładzie swego ojca. Należy mieć również na uwadze twierdzenia skarżącego, według których miał on pobierać naukę zawodu także u innych osób.Z powyższych względów należało na podstawie art. 422 § 2 w związku z art. 421 § 2 in fine k.p.c. orzec jak w sentencji.