III ZP 8/97
Izba Cywilna1997-10-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pobierająca rentę inwalidy wojennego przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach może być pozbawiona tego świadczenia na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 tej ustawy?Ratio decidendi
Osoba pobierająca przed dniem 1 stycznia 1991 r. rentę inwalidy wojennego przyznaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin nie może być pozbawiona tej renty z mocy art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Prawo do renty inwalidy wojennego, którego źródłem jest ustawa o zaopatrzeniu inwalidów wojennych, nie jest objęte pojęciem "uprawnienia kombatanckie" w rozumieniu ustawy o kombatantach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła osoby pobierającej rentę inwalidy wojennego. Powstało zagadnienie prawne, czy osoba ta może zostać pozbawiona świadczenia na podstawie ustawy o kombatantach, która weszła w życie po przyznaniu renty. Analizie podlegało, czy renta inwalidy wojennego jest "uprawnieniem kombatanckim" w rozumieniu tej ustawy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy podjął uchwałę stwierdzającą, że osoba pobierająca rentę inwalidy wojennego przed dniem 1 stycznia 1991 r. nie może być pozbawiona tego świadczenia z mocy art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach.Pełny tekst orzeczenia
Uchwa³a Sk³adu Siedmiu Sêdziów S¹du Najwy¿szego z dnia 21 paŸdziernika 1997 r. III ZP 8/97 Przewodnicz¹cy SSN: Teresa Romer, Sêdziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza, Maria Mañkowska (sprawozdawca), Jadwiga Skibiñska-Adamowicz, Stefania Szymañska (wspó³sprawozdawca-autor uzasadnienia), Maria Tyszel, Barbara Wagner. S¹d Najwy¿szy, z udzia³em prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiœniewskiego, w sprawie z wniosku Janiny G. przeciwko Zak³adowi Ubezpieczeñ Spo³ecznych I Oddzia³ w W. o rentê inwalidy wojennego, po rozpoznaniu w dniu 21 paŸdziernika 1997 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez sk³ad trzech sêdziów S¹du Najwy¿szego postanowieniem z dnia 5 lutego 1997 r., sygn. akt II UKN 44/96: Czy osoba pobieraj¹ca rentê inwalidy wojennego przed dniem wejœcia w ¿ycie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach bêd¹cych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) mo¿e byæ na podstawie jej przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 pozbawiona tego œwiadczenia ? p o d j ¹ ³ nastêpuj¹c¹ uchwa³ê: Osoba pobieraj¹ca przed dniem 1 stycznia 1991 r. rentê inwalidy wojennego przyznan¹ na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.) nie mo¿e byæ pozbawiona tej renty z mocy art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach bêd¹cych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.). U z a s a d n i e n i e 1. W myœl art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach bêd¹cych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) osoby, które uzyska³y uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowuj¹ te uprawnienia z wyj¹tkiem osób taksatywnie wyliczonych w ust. 2. Przedstawione zagadnienie prawne sprowadza siê do wyk³adni tego przepisu. W szczególnoœci chodzi o wyjaœnienie, czy osobê pobieraj¹c¹ przed dniem wejœcia w ¿ycie tej ustawy rentê inwalidy wojennego, mo¿na pozbawiæ tego œwiadczenia na podstawie art. 25 ust. 2. Udzielenie odpowiedzi na przedstawione pytanie wymaga rozwa¿enia, czy zawarte w art. 25 ust. 1 i ust. 2 okreœlenie "uprawnienia kombatanckie" obejmuje tak¿e prawo do renty inwalidy wojennego. 2. Prawo do renty inwalidy wojennego reguluje ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.). Ustawa ta, tak jak poprzednio obowi¹zuj¹ca ustawa z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 11 ze zm.), nie zawiera pojêcia "kombatant", a tylko "inwalida wojenny" i "inwalidztwo powsta³e w zwi¹zku z dzia³aniami wojennymi lub maj¹cymi charakter wojennych". W stosunku do renty inwalidy wojennego ustawa ta nigdy nie odnosi³a i nadal nie odnosi pojêcia "uprawnienie kombatanckie". Inwalidzi wojenni uznani zostali za
kombatantów dopiero z mocy ustawy z dnia 23 paŸdziernika 1975 r. o dalszym zwiêkszeniu œwiadczeñ dla kombatantów i wiêŸniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34, poz. 186), co zosta³o nastêpnie potwierdzone w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122) oraz w omawianej ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. Ustawowe zaliczenie inwalidów do krêgu kombatantów nie oznacza jednak, ¿e prawo do pobierania renty inwalidy wojennego jest uprawnieniem kombatanckim, to znaczy takim, którego Ÿród³em jest jedna ze wskazanych wy¿ej ustaw o kombatantach. Te ustawy natomiast przyzna³y inwalidom wojennym dodatkowe uprawnienia przewidziane dla wszystkich kombatantów. Nale¿y podkreœliæ, ¿e pojêcia "kombatant" i "inwalida wojenny" nie s¹ pojêciami to¿samymi. Utrwalony jest pogl¹d, ¿e nie ka¿dy kombatant jest inwalid¹ wojennym. Je¿eli zaœ chodzi o inwalidê wojennego, to wprawdzie najczêœciej inwalida wojenny jest kombatantem, ale wystêpuj¹ tak¿e sytuacje, ¿e nie odpowiada on pojêciu kombatanta, co oznacza, i¿ jego dzia³alnoœæ, w wyniku której sta³ siê inwalid¹, nie jest dzia³alnoœci¹ kombatanck¹ w rozumieniu przepisów o kombatantach. Odnosi siê to na przyk³ad do osób, które sta³y siê inwalidami z tytu³u inwalidztwa bêd¹cego nastêpstwem zranieñ lub kontuzji doznanych w zwi¹zku z rozminowywaniem kraju w czasie pe³nienia s³u¿by w Si³ach Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej po zakoñczeniu wojny 1939-1945 (por. art. 8 pkt 5 ustawy o z.i.w.). W stanie prawnym obowi¹zuj¹cym przed wejœciem w ¿ycie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, ani w doktrynie ani w orzecznictwie s¹dowym nie by³o w¹tpliwoœci, ¿e Ÿród³em prawa do renty inwalidzkiej wojennej dla kombatantów bêd¹cych inwalidami wojennymi s¹ przepisy reguluj¹ce uprawnienia inwalidów wojennych i wojskowych, tj. przepisy ustawy z 29 maja 1974 r. o z.i.w. Taki wniosek by³ wyprowadzony z brzmienia art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 paŸdziernika 1975 r. o dalszym zwiêkszeniu œwiadczeñ dla kombatantów i wiêŸniów obozów koncentracyjnych, a nastêpnie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów. Przepisy te stanowi³y, ¿e kombatantom bêd¹cym inwalidami wojennymi, przys³uguj¹ œwiadczenia pieniê¿ne i inne uprawnienia przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z 1975 r., jak i art. 9 ust. 1 ustawy z 1982 r., odnosi³ siê tylko do inwalidów wojennych (w art. 9 ust. 1 ustawy z 1982 r. dodatkowo wymieniono tak¿e inwalidów wojskowych). Kwestiê kto jest inwalid¹ wojennym (wojskowym) regulowa³y przepisy ustawy z 29 maja 1974 r. o z.i.w. Dlatego za s³uszny nale¿y uznaæ pogl¹d, ¿e przepisy art. 4 ust. 1 ustawy z 1975 r. i art. 9 ust. 1 póŸniejszej ustawy z 1982 r. maj¹ charakter deklaratywny. Nie stwarzaj¹ one bowiem dla inwalidów wojennych (wojskowych) ¿adnego prawa w zakresie objêtym ustaw¹ o z.i.w., a jedynie stanowi¹ potwierdzenie przys³uguj¹cych im praw na podstawie tej ustawy. Mo¿na wiêc nawet twierdziæ, ¿e nie maj¹ one charakteru normatywnego. Dlatego osobom spe³niaj¹cym wymagania przewidziane w ustawie o z.i.w. do renty inwalidy wojennego przyznawano takie renty oraz inne uprawnienia przewidziane w tej ustawie na podstawie jej przepisów, a nie na podstawie przepisów kolejnych ustaw o kombatantach. Dotyczy³o to tak¿e, miêdzy innymi, inwalidów wojennych, których inwalidztwo pozostawa³o w zwi¹zku z pobytem w obozie jenieckim. Charakter konstytutywny mia³ natomiast przepis art. 4 ust. 2 ustawy z 1975 r., a nastêpnie art. 9 ust. 2 ustawy z 1982 r. Te przepisy stanowi³y bowiem Ÿród³o prawa wiêŸniów obozów koncentracyjnych i wiêzieñ hitlerowskich do œwiadczeñ pieniê¿nych i innych uprawnieñ przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Chodzi o osoby, których osadzenie w obozie koncentracyjnym lub wiêzieniu hitlerowskim nie by³o spowodowane wczeœniejsz¹ ich dzia³alnoœci¹ wymienion¹ w ustawie o z.i.w. Okreœlenie tych osób w art. 9 ust. 2 ustawy z 1982 r. jako
"kombatantów" nale¿y uznaæ za umowne, gdy¿ kombatantami s¹ osoby, które legitymuj¹ siê czynnym udzia³em w walce (por. art. 13 ustawy o kombatantach z 1975 r.). Je¿eli chodzi o art. 12 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., to deklaratywny charakter ma tak¿e jego ust. 1. Stanowi on bowiem, tak jak poprzednio omówione przepisy, i¿ kombatantom bêd¹cym inwalidami wojennymi lub wojskowymi oraz pozosta³ym po nich cz³onkom rodziny przys³uguj¹ œwiadczenia pieniê¿ne i inne uprawnienia przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych oraz ich rodzin. Te osoby maj¹ zatem przyznawane renty inwalidy wojennego na podstawie ustawy o z.i.w., a nie ustawy o kombatantach. Charakter konstytutywny ma natomiast ust. 2 art. 12. W przepisie tym - w porównaniu do poprzedniego stanu prawnego - znacznie rozszerzono kr¹g osób uprawnionych do œwiadczeñ pieniê¿nych i innych uprawnieñ przewidzianych w ustawie o z.i.w., co jest zrozumia³e z uwagi na okres, w którym ustawa ta zosta³a uchwalona. Tylko w stosunku do osób wymienionych w art. 12 ust. 2 ustawa z 24 stycznia 1991 r. stanowi Ÿród³o uprawnieñ do œwiadczeñ przewidzianych w przepisach o z.i.w. i dlatego te osoby powinny wykazaæ siê posiadaniem uprawnieñ kombatanckich. 3. Ustawa z 29 maja 1974 r. o z.i.w. i ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach s¹ aktami prawnymi równorzêdnymi, z tym i¿ przepisy ustawy o kombatantach s¹ póŸniejsze i - pod wzglêdem podmiotowym - maj¹ charakter przepisów ogólnych (odnosz¹ siê do wszystkich osób w niej wymienionych), natomiast przepisy ustawy o z.i.w. maj¹ charakter przepisów szczególnych (odnosz¹ siê tylko do inwalidów wojennych i wojskowych). Nie ma podstawy do wniosku, ¿e ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach jest ustaw¹ "nadrzêdn¹' w stosunku do ustawy o z.i.w. i ¿e jej przepisy mog¹ niejako "automatycznie" uchylaæ przepisy ustawy o z.i.w. Zmiana przepisów ustawy o z.i.w. mo¿e zatem nast¹piæ tylko w drodze wyraŸnej zmiany ustawowej. S³usznoœci tego stanowiska dowodz¹ zmiany dokonane w tej ustawie ju¿ po wejœciu w ¿ycie ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, których celem by³o dostosowanie ustawy o z.i.w. do ustawy o kombatantach. I tak: a) na mocy art. 35 ustawy z 17 paŸdziernika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) w ustawie o z.i.w. zmieniono lub wykreœlono przepisy daj¹ce uprawnienia do renty inwalidy wojennego z powodu inwalidztwa doznanego w czasie pe³nie-nia s³u¿by w Si³ach Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie walk o utrwalenie w³adzy ludowej, a tak¿e funkcjonariuszom MO i organów bezpieczeñstwa oraz cz³onkom ORMO i funkcjonariuszom Stra¿y Ochrony Kolei pe³ni¹cym wojskow¹ s³u¿bê komunikacyjn¹ w pu³ku podlegaj¹cym dowództwu grupy operacyjnej "Wis³a"; pozostawiono tylko uprawnienia z powodu uczestniczenia w walkach z oddzia³ami UPA oraz grupami Wehrwolfu (na wzór ustawy z 1991 r. o kombatantach); b) z mocy art. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1993 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 37) dodano w art. 8 jako nowy tytu³ do uznania za inwalidê wojennego "udzia³ w Powstaniu Wielkopolskim oraz Powstaniach Œl¹skich" - dostosowuj¹c tym samym we wskazanym zakresie ustawê o z.i.w. do ustawy o kombatantach. Ustawa z 17 paŸdziernika 1991 r. o rewaloryzacji wesz³a w ¿ycie z dniem 15 listopada 1991 r., a wiêc blisko rok po wejœciu w ¿ycie ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Przez ten czas przepisy ustaw o z.i.w. i o kombatantach w zakresie wy¿ej omówionym nie by³y zatem zsynchronizowane. Dokonanie w ustawie o z.i.w. wy¿ej wymienionych zmian dowo-dzi natomiast s³usznoœci stanowiska, ¿e zmian tej ustawy nie mo¿na domniemywaæ. Musz¹ one nastêpowaæ na mocy konkretnego przepisu odnosz¹cego siê do tej ustawy i wynikaæ z jego treœci. Dlatego pozbawienie prawa do renty inwalidy wojennego, przyznanej na mocy tej ustawy, mog³oby nast¹piæ w wyniku wyraŸnego przepisu. Taki przepis móg³by byæ zawarty nawet w ustawie o kombatantach, ale treœæ jego powinna byæ jednoznaczna. Ustawodawca mo¿e pozbawiæ praw nabytych szczególnie wówczas, je¿eli uznaje je za
nabyte nies³usznie, ale przepis, bêd¹cy wyrazem takiej woli ustawodawcy musi byæ sformu³owany w sposób jasny, nie nasuwaj¹cy w¹tpliwoœci. Wymaga tego zasada bezpieczeñstwa prawnego. 4. Osoby bêd¹ce inwalidami wojennymi w rozumieniu ustawy o z.i.w., których Ÿród³em prawa do tego œwiadczenia jest ta ustawa, nie musia³y i nadal nie musz¹, wykazywaæ siê posiadaniem uprawnieñ kombatanckich, o których jest mowa w kolejnych ustawach o kombatantach. ¯aden przepis ustawy o z.i.w. nie zawiera bowiem takiego wymagania. Natomiast - niew¹tpliwie - posiadaniem takich uprawnieñ musz¹ legitymowaæ siê osoby, których Ÿród³em prawa do renty przewidzianej w ustawie o z.i.w. by³y (i s¹ nadal) przepisy kolejnych ustaw o kombatantach. Ma to istotne znaczenie dla dokonania prawid³owej wyk³adni zawartego w art. 25 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach okreœlenia "uprawnienia kombatanckie". Przeprowadzona wyk³adnia art. 4 ustawy o kombatantach z 1975 r., art. 9 ustawy o kombatantach z 1982 r. i art. 12 ustawy o kombatantach z 1991 r. uprawnia do wniosku, ¿e okreœleniem tym nie jest objêta renta inwalidy wojennego przyznana na podstawie ustawy o z.i.w., poniewa¿ to œwiadczenie nie by³o - i nie jest - zwi¹zane ze spe³nianiem wymagañ dotycz¹cych posiadania uprawnieñ przewidzianych w tych¿e ustawach. Okreœleniem tym natomiast objête s¹ renty inwalidzkie osób, które naby³y prawo do takich œwiadczeñ na podstawie kolejnych ustaw o kombatantach, oraz uprawnienia przyznane wszystkim osobom, które uzyska³y dotychczas status kombatanta, przewidziane w tych ustawach. Ani w dotychczasowym orzecznictwie S¹du Najwy¿szego ani Trybuna³u Kons-tytucyjnego nie rozwa¿ano, jak nale¿y rozumieæ pojêcie "uprawnienia kombatanckie". W uchwale S¹du Najwy¿szego z 21 grudnia 1993 r., II UZP 25/93 (OSNCP 1994 z. 11 poz. 200), jak i w orzeczeniu Trybuna³u Konstytucyjnego z 15 lutego 1994 r., K. 15/93, (OTK 1994 - czêœæ I, poz. 4) powtarza siê okreœlenie zawarte w przepisach. Je¿eli chodzi o uchwa³ê S¹du Najwy¿szego, to z uwagi na treœæ pytania prawnego nie wystêpowa³a wówczas potrzeba rozwa¿ania tego problemu, bowiem uchwa³a dotyczy³a stosowania art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, tj. samej zasady pozbawiania uprawnieñ kombatanckich, a nie zakresu tego pozbawienia. Rozwa¿ania takiego nie zawieraj¹ tak¿e inne orzeczenia S¹du Najwy¿szego, w tym wyroki w sprawach: III ARN 98/95, III ARN 21/96 i III ARN 3/96 (OSNAPiUS 1996 nr 22, poz. 327, 328 i 329). Przepis art. 25 ustawy z 24 stycznia 1991 r. jest przepisem przejœciowym, reguluj¹cym sytuacjê prawn¹ osób, które uzyska³y okreœlone uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów. Tymi dotychczasowymi przepisami by³y przepisy ustawy z dnia 29 maja 1982 r., a poprzednio ustawy z 23 paŸdziernika 1975 r. Skoro zaœ - jak wy¿ej wykazano - Ÿród³em prawa do renty inwalidy wojennego dla kombatantów bêd¹cych inwalidami wojennymi s¹ przepisy reguluj¹ce uprawnienia inwalidów wojennych i wojskowych, a nie przepisy kolejnych ustaw o kombatantach, to uprawniony jest wniosek, ¿e takie renty nie mog¹ byæ objête okreœleniem "uprawnienia kombatanckie" z art. 25 ustawy z 24 stycznia 1991 r. Za takim stanowiskiem przemawia tak¿e art. 26 tej¿e ustawy, który wyraŸnie stanowi, ¿e osoby, o których mowa w art. 25, pozbawione prawomocn¹ decyzj¹ uprawnieñ kombatanckich, trac¹ uprawnienia wynikaj¹ce z ustawy. W przypadku inwalidów wojennych chodzi wiêc tylko o uprawnienia przyznane na podstawie tej ustawy. Utrata przez osoby wymienione w art. 25 ust. 2 statusu kombatanta i zwi¹zanych z nim uprawnieñ, których Ÿród³em jest ustawa o kombatantach, jest niew¹tpliwie wyrazem dezaprobaty dla dzia³alnoœci tych osób, uznanej przez ustawodawcê za niemoraln¹. Osoby te zosta³y wiêc pozbawione zaszczytnego tytu³u kombatanta i uprawnieñ z nim zwi¹zanych. Nie ma jednak podstaw prawnych do pozbawienia ich tak¿e prawa do renty inwalidy wojennego, któr¹ otrzymali na podstawie ustawy o z.i.w. Pozbawienie takie - jak wy¿ej podkreœlono - musia³oby mieæ podstawê w wyraŸnym przepisie prawa, zawieraj¹cym wskazanie, ¿e chodzi
tak¿e o rentê inwalidy wojennego. Dodatkowym argumentem przemawiaj¹cym za takim stanowiskiem jest zaopatrzeniowy charakter tego œwiadczenia. Renta inwalidy wojennego jest w polskim systemie prawa œwiadczeniem szczególnym. Nie jest ono bowiem przyznawane ani na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym, ani te¿ innych przepisów o ubezpieczeniu spo³ecznym, które okreœlaj¹ szereg wymagañ, od ³¹cznego spe³nienia których uzale¿nione jest przyznanie przewidzianych œwiadczeñ rentowych. Nato-miast przyznanie renty inwalidy wojennego jest uzale¿nione wy³¹cznie od wystêpowania inwalidztwa, z tym i¿ musi ono pozostawaæ w zwi¹zku z dzia³aniami wojennymi lub maj¹cymi taki charakter. Stanowi wiêc ze strony Pañstwa sui generis rekompensatê za utracon¹ zdolnoœæ do zatrudnienia i zarobkowania. W tym sensie zatem ma charakter odszkodowawczy, co podkreœlano niejednokrotnie w orzecznictwie S¹du Najwy¿szego (tak wyrok II UKN 112/90, oraz uchwa³y: II UZP 112/92, II UZP 4/92, II UZP 9/92 i II UZP 12/92). 5. Ustawa z 24 stycznia 1991 r. zosta³a znowelizowana ustaw¹ z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach bêd¹cych ofiarami represji wojennych i powojennych (Dz. U. Nr 68, poz. 436). W znowelizowanym art. 26 po wyrazach "z ustawy" dodano wyrazy "z wyj¹tkiem uprawnieñ, o których mowa w art. 12". Oznacza to, ¿e osoby wymienione w art. 25, pozbawione prawomocn¹ decyzj¹ uprawnieñ kombatanckich, zachowuj¹ jednak uprawnienia okreœlone w art. 12 ustawy, a tym samym prawo do renty inwalidzkiej wojennej. Dlatego aktualne brzmienie art. 26 mo¿e stanowiæ dodatkowy argument dla stanowiska, ¿e osoby wymienione w art. 25, które otrzyma³y przed 1 stycznia 1991 r. renty inwalidzkie wojenne z ustawy o z.i.w. (która to ustawa stanowi³a Ÿród³o prawa ich œwiadczeñ), zachowa³y prawo do tej renty tak¿e po wejœciu w ¿ycie ustawy z 24 stycznia 1991 r. Osoby te nie s¹ wiêc objête dyspozycj¹ art. 3 ustawy z 25 kwietnia 1992 r. o zmianie ustawy o kombatantach. Powy¿szy przepis natomiast niew¹tpliwie odnosi siê do osób, których Ÿród³em prawa do renty inwalidzkiej przewidzianej w ustawie o z.i.w. by³y przepisy kolejnych ustaw o kombatantach. Zmiany treœci art. 26 nie mo¿na traktowaæ jako daj¹cej wyraz temu, ¿e dopiero nowelizacja wymienionego przepisu stworzy³a podstawê do ponownego pobierania przez osoby okreœlone w art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1991 r. renty inwalidy wojennego, przyznanej na podstawie ustawy o z.i.w. Nowelizacja przepisów mo¿e bowiem wskazywaæ tak¿e kierunek, w jakim nale¿a³o dokonaæ wyk³adni przepisów w brzmieniu obowi¹zuj¹cym przed ich zmian¹. Odnosi siê to równie¿ do art. 25 ust. 2 omawianej ustawy. Znaczenie zmiany przepisu nale¿y rozwa¿aæ w œwietle tak¿e innych przepisów danego aktu prawnego oraz innych aktów prawnych maj¹cych z nim zwi¹zek. Kieruj¹c siê powy¿szymi argumentami prawnymi S¹d Najwy¿szy podj¹³ uchwa³ê o treœci przytoczonej w sentencji. Podjêta uchwa³a jest zgodna z pogl¹dem przedstawionym we wniosku Prokuratora Prokuratury Krajowej, wystêpuj¹cego w tej sprawie przed S¹dem Najwy¿szym. ========================================
Powiązane orzeczenia
- II URN 37/94 1994-10-12Czy data wydania decyzji przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdzającej uprawnienia kombatanckie jest datą nabycia prawa do renty inwalidzkiej wojennej, czy też prawo to nabywa się z…
- II URN 42/94 1994-11-08Czy kombatant, którego inwalidztwo powstało w okolicznościach określonych w art. 7 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych, może być uznany za inwalidę wojennego w rozumieniu tej ustawy, jeśli jego działal…
- II UKN 187/98 1998-09-11Czy inwalidztwo kombatanta powstałe w związku z przymusowym pobytem lub deportacją w ZSRR, a także inwalidztwo będące następstwem zranienia doznanego przez żołnierza Armii ZSRR na terytorium Polski w 1946 r., uzasadnia p…
- II UKN 378/97 1997-12-09Czy osoba deportowana i zesłana przymusowo do ZSRR, która doznała inwalidztwa w związku z pobytem w tych miejscach, ma prawo do renty inwalidy wojennego na podstawie przepisów ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i…
- II UK 65/08 2008-10-17Czy przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w zakresie w jakim pomija osoby wymienione w art. 4 ust…
Powołane przepisy
art. 25 ust. 2art. 25 ust. 1art. 8 pkt 5art. 4 ust. 1art. 9 ust. 1art. 4 ust. 2art. 9 ust. 2art. 13art. 12art. 12 ust. 2art. 35art. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy