IV CK 495/04
Izba Cywilna2005-03-16
Skład orzekający: Kazimierz Zawada, Henryk Pietrzkowski, Tadeusz Żyznowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, zawierający wpis o połączeniu spółek i ujawniający spółkę przejmującą, jest wystarczającym dowodem następstwa prawnego w postępowaniu wieczystoksięgowym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że odpis z rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, który ujawnia połączenie spółek poprzez przeniesienie majątku jednej spółki na drugą oraz wskazuje spółkę przejmującą, jest odpowiednim dowodem następstwa prawnego w postępowaniu wieczystoksięgowym. Domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru oraz jawność rejestru, umożliwiająca uzyskanie poświadczonych odpisów, potwierdzają moc dowodową takich dokumentów.Stan faktyczny
Wnioskodawca, Grupa Energetyczna E.(...) SA, złożyła wniosek o wpisanie jej jako użytkownika wieczystego i właściciela budowli w księdze wieczystej. Wnioskodawca powołał się na decyzję stwierdzającą nabycie użytkowania wieczystego przez poprzednika prawnego oraz na akt notarialny przekształcający przedsiębiorstwo państwowe w spółkę akcyjną, a także na odpis z KRS dotyczący przejęcia spółki przez wnioskodawcę. Sądy niższych instancji oddaliły wniosek, uznając, że dołączony odpis z KRS nie dowodzi wystarczająco następstwa prawnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego oraz postanowienie Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CK 495/04 POSTANOWIENIE Dnia 16 marca 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Henryk Pietrzkowski SSN Tadeusz Żyznowski w sprawie z wniosku Grupy Energetycznej E.(...) SA w P. Oddział w B. przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta B. o wpis, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 marca 2005 r., na skutek kasacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 29 kwietnia 2004 r., sygn. akt II Ca (…), uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 14 stycznia 2004 r. sygn. akt Kw nr (…), dz. Kw (…) i przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie Grupa Energetyczna E.(...) – Spółka Akcyjna w P. – Odział w B. złożyła wniosek o wpisanie jej w księdze wieczystej nr (…) prowadzonej dla nieruchomości położonej w B. jako użytkownika wieczystego i właściciela budowli. W chwili złożenia wniosku w dziale II tej księgi znajdował się wpis: „Skarb Państwa – w zarządzie Zakładu Energetycznego B.”. Wnioskodawczyni powołała się na: - decyzję Wojewody X. z 5 października 1999 r., stwierdzającą nabycie przez Przedsiębiorstwo Państwowe Zakład Energetyczny B. z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, dla której prowadzona jest
2 księga wieczysta nr 59 214, oraz własności znajdującego się na niej budynku stacji transformatorowej, - akt notarialny z dnia 12 lipca 1993 r. obejmujący przekształcenie Przedsiębiorstwa Państwowego Zakładu Energetycznego B. w Zakład Energetyczny B. – Spółkę Akcyjną, - odpis z dnia 8 kwietnia 2003 r. z rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczący wnioskodawczyni. Ten ostatni dokument miał dowodzić przejęcia Zakładu Energetycznego B. – Spółki Akcyjnej przez P.(...) – Spółkę Akcyjną, która zmieniła jednocześnie nazwę na „Grupa Energetyczna E.(...) – Spółka Akcyjna” w P. Sąd Rejonowy oddalił wniosek. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 zd. 2 u.ks.w.h., do ujawnienia w księdze wieczystej nowego właściciela lub użytkownika wieczystego nieodzowne jest wykazanie jego następstwa prawnego po osobie wpisanej w księdze wieczystej jako właściciel lub użytkownik wieczysty. Dowodem następstwa prawnego P.(...) – Spółki Akcyjnej po Zakładzie Energetycznym B. – Spółce Akcyjnej mogą być tylko uchwały walnych zgromadzenia akcjonariuszy o przejęciu tej ostatniej spółki, których to uchwał do wniosku nie dołączono. Dołączony do wniosku odpis z Krajowego Rejestru Sądowego potwierdza jedynie zmianę nazwy wnioskodawczyni z „P.(...) – Spółka Akcyjna” na „Grupa Energetyczna E.(...) – Spółka Akcyjna”. Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawczyni. W ocenie Sądu Okręgowego, z dołączonego do wniosku odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że nastąpiło połączenie polegające na przeniesieniu całego majątku Zakładu Energetycznego B. – Spółki Akcyjnej na P.(...) – Spółkę Akcyjną. Z odpisu tego nie wynika natomiast, że obecna Grupa Energetyczna E.(...) – Spółka Akcyjna to dawna P.(...) – Spółka Akcyjna. Treść rubryki 1 działu 1 rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym wskazuje bowiem, że wymienia ona Grupę Energetyczną E.(...) – Spółkę Akcyjną, z działu zaś 1 rubryki 6 wynika, że Grupa Energetyczna E.(...) – Spółka Akcyjna powstała z Przedsiębiorstwa Państwowego Zakładu Energetycznego w P. Podstawę skargi kasacyjnej wnioskodawczyni stanowią zarzuty naruszenia art. 6288 § 2 k.p.c. w związku z art. 4 ust. 3 i art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W toku postępowania nie budziło wątpliwości następstwo prawne Przedsiębiorstwa Państwowego Zakładu Energetycznego B. po Skarbie Państwa, ani następstwo prawne
3 Zakładu Energetycznego B. – Spółki Akcyjnej po Przedsiębiorstwie Państwowym Zakładzie Energetycznym B., zrodziły się natomiast wątpliwości co do następstwa prawnego P.(...) – Spółki Akcyjnej po Zakładzie Energetycznym B. – Spółce Akcyjnej oraz co do tożsamości obecnej Grupy Energetycznej E.(...) – Spółki Akcyjnej z dawną P.(...) – Spółką Akcyjną, a ściślej - co do tego, czy odpowiednim dowodem w postępowaniu wieczystoksięgowym następstwa oraz tożsamości, o których mowa, jest dołączony do wniosku odpis z rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Powyższe wątpliwości Sądów orzekających w sprawie należy uznać za bezpodstawne. W rubryce 1 działu 1 rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisana jest Grupa Energetyczna E.(...) – Spółka Akcyjna, czyli wnioskodawczyni, a rubryka 4 działu 6 obejmuje wpis połączenia polegającego na przeniesieniu całego majątku Zakładu Energetycznego B. – Spółki Akcyjnej na P.(...) – Spółkę Akcyjną na podstawie uchwał nadzwyczajnych walnych zgromadzeń akcjonariuszy obu spółek, podjętych 17 grudnia 2002 r., tj. wpis połączenia się Zakładu Energetycznego B. – Spółki Akcyjnej z P.(...) – Spółką Akcyjną w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. Następstwo prawne objęte tym ostatnim wpisem, choć wymienia on jako następcę tylko P.(...), należy łączyć także z wnioskodawczynią. Zakładana przez Sąd Okręgowy możliwość wpisania w rubryce 4 działu 6 rejestru następstwa prawnego niepołączonego ze spółką ujawnioną w rubryce 1 działu 1 podważałaby całkowicie sens prowadzenia omawianego rejestru. Treść obu wymienionych rubryk wskazuje więc łącznie na wnioskodawczynię jako następcę prawnego Zakładu Energetycznego B. – Spółki Akcyjnej. Dołączony do wniosku odpis z rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym jest przy tym odpowiednim dowodem w postępowaniu wieczystoksięgowym następstwa prawnego wnioskodawczyni. Według art. 31 u.ks.w.h. wpis w księdze wieczystej może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu. W sprawie chodzi o przypadek objęty końcowym zastrzeżeniem przytoczonego uregulowania. Artykuł 494 § 1 k.s.h. stanowi, że spółka przejmująca wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, zgodnie zaś z art. 493 § 2 k.s.h. dniem połączenia jest dzień wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmującej. Wpis połączenia do rejestru ma więc charakter konstytutywny; same uchwały wspólników (art. 506 k.s.h.) nie wywierają skutku w
4 postaci połączenia. Dopiero zatem wykazanie dokonania wpisu połączenia do rejestru może stanowić dowód następstwa prawnego wynikającego z połączenia. Takim dowodem może być także poświadczony odpis z rejestru przedsiębiorców. W ścisłym związku z domniemaniem, że dane wpisane do rejestru przedsiębiorców są prawdziwe (art. 17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym), pozostaje jawność rejestru przedsiębiorców przejawiająca w tym, że każdy ma dostęp za pośrednictwem Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego do danych zawartych w rejestrze oraz może otrzymać poświadczone odpisy, wyciągi i zaświadczenia o tych danych (art. 8 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym). Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, wspomniane odpisy, wyciągi i zaświadczenia mają moc dokumentów wydawanych przez sąd - a więc taką samą jak odpisy postanowień sądu o wpisie określonych danych do rejestru. Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313 § 1 w związku z art. 5191 § 1 i art. 13 § 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- IV CK 494/04 2005-03-16Czy odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, potwierdzający połączenie spółek, jest wystarczającym dokumentem do wykazania następstwa prawnego podmiotu wpisanego do księgi wieczystej w postępowaniu wieczystoksięgowym?
- I CSK 713/13 2014-11-14Czy sąd rejestrowy jest zobowiązany do wykreślenia z urzędu wpisu o wykreśleniu spółki z rejestru, jeśli istnieje opinia ministra wskazująca na wymóg uzyskania zezwolenia na połączenie spółek?
- III CZP 54/17 2017-12-08Czy sąd rejestrowy w ramach postępowania o wykreślenie wpisu z uwagi na niedopuszczalne dane ma obowiązek badania ważności czynności prawnych stanowiących podstawę wpisu?
- II CSK 601/17 2018-11-08Czy sąd rejestrowy ma obowiązek badać ważność uchwał spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które mają stanowić podstawę wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, nawet jeśli nie zostały one zakwestionowane w odrębnym post…
- IV CSK 99/15 2015-12-02Czy sąd rejestrowy jest uprawniony do wykreślenia z urzędu wpisu o wykreśleniu spółki z rejestru na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, gdy wpis ten jest zgodny z prawem, lecz nie odzwierciedla…
Powołane przepisy
art. 34art. 6288 § 2 KPCart. 4 ust. 3art. 17art. 492 § 1 pkt 1 KSHart. 31art. 493 § 2 KSHart. 506 KSHart. 8art. 39313 § 1art. 5191 § 1art. 13 § 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy