IV CO 115/21

Sygn. akt IV CO 115/21 POSTANOWIENIE Dnia 24 czerwca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marcin Łochowski na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 czerwca 2021 r., na skutek przedstawienia akt sprawy Sądu Okręgowego w S. z postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2021 r., w przedmiocie przekazania innemu sądowi równorzędnemu sprawy sygn. I C […] z powództwa C. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w S. i T. R. o zapłatę odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 29 kwietnia 2021 r. Sąd Okręgowy w S. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Sąd Okręgowy wskazał, że toczą się sprawy, w których powódka pozywa tut. Sąd, a z urzędu Sądowi wiadomo, że sędziowie Sądu 2 Apelacyjnego w […] zostali wyłączeni w sprawie, gdy w innej sprawie Sąd ten został pozwany przez stronę, której sprawy dotyczyły. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Nie ulega wątpliwości, że art. 441 § 1 k.p.c. dotyczy takich sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie, bez względu na to przez którego sędziego, godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości. Chodzi zatem, co do zasady, o tego rodzaju okoliczności, które są powiązane z danym sądem w znaczeniu ustrojowym (instytucjonalnym), a nie z konkretnym sędzią. Natomiast, według art. 45 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ta wyrażona w Konstytucji RP zasada wpływa w istotny sposób na kierunek wykładni art. 441 § 1 k.p.c. Przepis ten zawiera bowiem normę szczególną, pozwalającą na rozpoznanie sprawy przez sąd, który nie jest właściwy miejscowo według przepisów k.p.c. Podlega więc wykładni ścieśniającej. Stosowanie art. 441 § 1 i 2 k.p.c. w praktyce powinno następować wyjątkowo, ponieważ nadmierne i pochopne korzystanie przez Sąd Najwyższy z możliwości przekazania sprawy do innego sądu może doprowadzić do skutku odwrotnego do zamierzonego, a wynikiem takiego działania może być nawet osłabienie zaufania do niezależności sędziów oraz ich zdolności do obiektywnego orzekania (postanowienie Sądu Najwyższego z 28 sierpnia 2020 r., V CO 142/20). Instrument przewidziany w art. 441 § 1 k.p.c. nie może więc być postrzegany jako środek służący rozwiązywaniu problemów organizacyjnych, czy też zastępować inne instytucje umożliwiające rozpoznanie sprawy przez sąd inny niż właściwy według przepisów k.p.c. (np. art. 44, 442, 481 k.p.c.). Skoro w niniejszej sprawie strona pozwana została oznaczona jako Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w S., to w świetle art. 442 k.p.c. nie ma przeszkód do 3 rozpoznania sprawy przez Sąd Okręgowy w S.. Okoliczność, że powódka zainicjowała inne sprawy, w których pozwała Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezesa Sądu Okręgowego w S., nie ma dla rozpoznania sprawy sygn. akt I C […] znaczenia. Każda odrębna sprawa jest na tym tle oceniana indywidualnie. Sąd Najwyższy nie dostrzega przy tym argumentów odnoszących się do dobra wymiaru sprawiedliwości, wykluczających rozpoznanie przez Sąd Okręgowy sprawy, w której jednostką organizacyjną Skarbu Państwa jest podległy Sąd Rejonowy. Co więcej, treść art. 442 k.p.c. taka sytuację wprost dopuszcza. Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. jw