IV CR 1013/56

PostanowienieIzba Cywilna1957-08-31

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa o pełnienie funkcji inspektora nadzoru robót jest nieważna, jeśli osoba pełniąca tę funkcję jest jednocześnie zatrudniona w przedsiębiorstwie wykonującym te roboty i do jej obowiązków należy kierowanie lub kontrola ich wykonania?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że umowa, na mocy której osoba zobowiązuje się pełnić funkcję inspektora nadzoru robót, nad którymi nadzór należy już do jej obowiązków wynikających z pracy w przedsiębiorstwie wykonującym te roboty, jest nieważna. Taka umowa jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, ponieważ prowadzi do pobierania podwójnego wynagrodzenia za czynności, do których pracownik jest już zobowiązany, a także jest sprzeczna z celem zapewnienia rzeczywistej kontroli inwestora nad pracami.
Stan faktyczny
Powód domagał się od pozwanej zapłaty wynagrodzenia za okres pełnienia funkcji inspektora nadzoru nad remontem budynku. Powód zawarł umowę z pozwaną, a sam był zatrudniony w przedsiębiorstwie wykonującym te roboty. Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, uznając umowę za ważną. Pozwana wniosła rewizję do Sądu Najwyższego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo, uznając umowę za nieważną z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i przepisami prawa.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Kamiński, M. Kenigsberg.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Sylwestra F. przeciwko Fabryce Pluszu i Aksamitu w K. o 15.175 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 22 maja 1956 r., zaskarżony wyrok zmienił i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód twierdzi, że na podstawie umowy z dnia 18 maja 1953 r. pełnił u pozwanej obowiązki inspektora nadzoru nad wykonaniem kapitalnego remontu budynku pozwanej w K. Według twierdzeń powoda pozwana bezpodstawnie odmówiła mu zapłaty określonego w umowie wynagrodzenia za okres od dnia 1 listopada 1953 r. do 30 czerwca 1955 r. Powód domaga się zatem zasądzenia od pozwanej tytułem wynagrodzenia za powyższy okres kwoty 15.175 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 sierpnia 1955 r.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa.Wyrokiem z dnia 22 maja 1956 r. Sąd Wojewódzki powództwo uwzględnił. Według ustaleń Sądu Wojewódzkiego powód pełnił u pozwanej obowiązki inspektora nadzoru budowlanego od dnia zawarcia umowy o nadzór, tj. od dnia 18 maja 1953 r. Sąd Wojewódzki uznał, że skoro pozwana zawarła z powodem umowę o nadzór i w umowie tej ustalone zostało wynagrodzenie za czynności z tej umowy wynikające, odmowa pozwanej zapłaty powodowi wynagrodzenia za dalszy okres nie jest uzasadniona, tym bardziej że pozwana już za szereg miesięcy wynagrodzenie mu wypłaciła. Sąd Wojewódzki uznał roszczenie powoda również co do wysokości za uzasadnione. Dochodzona suma obejmuje bowiem wynagrodzenie obliczone zgodnie z umową stron.W rewizji pozwana domaga się zmiany wyroku przez oddalenie powództwa lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Niesporne jest, że umowa z dnia 18 maja 1953 r., na której powód opiera swe roszczenie, dotyczyła nadzoru robót wykonywanych dla pozwanej przez Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane w P., w którym powód pełnił funkcje naczelnego inżyniera i zastępcy dyrektora do spraw technicznych i w tym charakterze podpisał w imieniu tegoż przedsiębiorstwa umowę o wykonanie tych robót. Jeśli w umowie z przedsiębiorstwem państwowym przyjmujący zlecenie zobowiązuje się pełnić za wynagrodzeniem obowiązki inspektora nadzoru robót wykonywanych dla tegoż przedsiębiorstwa przez inne przedsiębiorstwo państwowe, umowa taka jest z mocy art. 55 k.z. i 41 przep. og. prawa cyw. nieważna, gdy przyjmujący zlecenie jest równocześnie zatrudniony w przedsiębiorstwie wykonującym te roboty i do jego obowiązków należy kierowanie tymi robotami lub kontrola prawidłowości ich wykonywania. Umowa ta bowiem jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, gdyż prowadzi w istocie do pobierania przez pracownika drugiego wynagrodzenia za czuwanie przezeń nad prawidłowym wykonywaniem własnych czynności, do czego zobowiązany jest każdy pracownik, i jest sprzeczna z celem jej zawarcia, zmierzającym do roztoczenia ze strony przedsiębiorstwa-inwestora rzeczywistej kontroli robót wykonywanych przez inne przedsiębiorstwo. Umowa z dnia 18 maja 1953 r., mocą której powód zobowiązał się pełnić u pozwanej funkcję inspektora nadzoru robót, nad którymi nadzór w zakresie wykonania ich zgodnie z umową należał już z tytułu jego pracy w przedsiębiorstwie wykonywającym te roboty do jego obowiązków, jako wynikających z istoty i charakteru funkcji pełnionych przezeń w tym przedsiębiorstwie, jest zatem w świetle przytoczonych zasad nieważna. Roszczenia zaś powoda jako pozbawione podstaw prawnych podlegały oddaleniu.Z powyższych przyczyn, gdy brak jest uchybień procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Sąd Najwyższy z mocy art. 386 k.p.c. zaskarżony wyrok zmienił i powództwo oddalił.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 55art. 386 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.