IV CR 161/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Niejadlik (sprawozdawca). Sędziowie SN: K. Olejniczak, F. Wesely.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Heleny S. przeciwko: 1) Zakładom Drobiarskim w C. Batorym, 2) Rejonowemu Przedsiębiorstwu Przetwórczemu Przemysłu Paszowego "Bacutil" w B. o odszkodowanie na skutek rewizji i zażalenia powódki od orzeczenia Sądu wojewódzkiego w Katowicach z dnia 22 czerwca 1981 r.,I. odrzucił zażalenie;II. uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o zapłatę kwoty 59.500 zł z odsetkami przez pozwane Zakłady oraz w części orzekającej o kosztach procesu (pkt 1, 2, 4) i w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneW wieloletniej umowie kontraktacyjnej z dnia 29.IX.1977 r. powódka Helena S. zobowiązała się wytwarzać i dostarczyć pozwanym Zakładom Drobiarskim rocznie 75.200 sztuk kurcząt typu brojler, a Zakłady zapewniły jej zakup paszy dla hodowanego stada. Karma, zakupiona przez nią w dniu 20.IV.1979 r. w punkcie sprzedaży wskazanego pozwanego RPPPP "Bacutil", zawierała jednak niedostateczną ilość chlorku sodu, tak że po podaniu im paszy kurczęta były osłabione, nie przybierały na wadze oraz pojawiały się częste upadki ptactwa. Pozwane Śląskie Zakłady Drobiarskie nie kwestionują już swej odpowiedzialności za szkody doznane przez powódkę. Biegły doc. dr hab. Jerzy K. zajął stanowisko, że szkoda powódki odpowiada spodziewanym zyskom (41.551 zł), zmniejszonym o sumy uzyskane przez powódkę ze sprzedaży reszty kurcząt (38.765 zł) i z tytułu ubezpieczenia (25.429 zł), następnie zaś zwiększonym o wydatki wyłożone przez nią na leczenie stada (19.963 zł) oraz o bezprawnie pobrane odsetki (20.343 zł). Sąd Wojewódzki więc zasądził od kontraktujących Zakładów na rzecz powódki kwotę 45.695 zł z odsetkami i kosztami sporu sięgającymi 28.468 zł, ale przy tym obciążył ją częścią kosztów sądowych (3.771 zł) oraz - na rzecz wygrywającego w całości sprawę solidarnie pozwanego RPPPP "Bacutil" - kosztami w kwocie 2.000 zł.W rewizji - powołującej podstawy zaskarżenia z art. 368 pkt 4 i 6 k.p.c. - powódka wnosiła o uchylenie albo o zmianę tego wyroku przez przyznanie jej od pozwanych Zakładów dalszej kwoty 59.500 zł oraz dalszych kosztów sporu w kwocie 11.688 zł, tudzież przez nieobciążanie jej kosztami procesu na rzecz RPPPP "Bacutil".Rewizja jest tylko częściowo uzasadniona.Postanowienie, którym Sąd Wojewódzki przyznał pozwanemu RPPPP "Bacutil" 2.000 zł kosztów procesu od oddalonego powództwa, nie może być skutecznie kwestionowane rewizją wniesioną przez powódkę w 14 dniu od otrzymania wyroku z uzasadnieniem. Żądanie zwrotu kosztów ma charakter akcesoryjny w stosunku do żądań co do istoty sprawy. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu jest zaskarżane (implicite) rewizją wtedy, gdy zostanie ona skierowana jednocześnie przeciwko orzeczeniu co do istoty sprawy (art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c.). Aktualizuje się to - rzecz jasna - w sytuacji, gdy wzruszenie choćby w części rozstrzygnięcia o żądaniach może pociągnąć za sobą uchylenie albo zmianę - uwarunkowanego od tego rozstrzygnięcia - orzeczenia o zwrocie kosztów.Dłużnik pozwany z innym solidarnie działa w procesie samodzielnie (art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 1 k.p.c.), tak więc między każdym z nich a powodem może dojść do przeciwstawnych decyzji merytorycznych również przy stwierdzeniu, że ich zobowiązanie było solidarne (art. 366 i nast. k.c.). Kwestionowanego więc postanowienia, jako podporządkowanego w ten sposób jedynie nie zaskarżonemu przez powódkę oddaleniu powództwa co do RPPPP "Bacutil", nie można wyeliminować albo skorygować wskutek uwzględnienia rewizji skierowanej przez powódkę tylko przeciwko rozstrzygnięciu jej sporu z pozwanymi Śląskimi Zakładami Drobiarskimi.Innymi słowy, termin do zaskarżenia postanowienia o zwrocie kosztów procesu na rzecz pozwanego dłużnika solidarnego (art. 98 k.p.c.) zostaje zachowany tylko wtedy, gdy - rezygnując z dokonania tego odrębnie - powód wniesie je w rewizji skierowanej przeciwko rozstrzygnięciu meritum swej sprawy z dalszym dłużnikiem solidarnym (art. 721 pkt 1, art. 73 § 1 k.p.c.) do tygodnia od doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem (art. 394 § 1 pkt 9 w związku z art. 394 § 2 k.p.c.).Zażalenie powódki, połączone z rewizją w jednym akcie zaskarżenia, jest zatem spóźnione. To zaś zwalnia Sąd Najwyższy od odpierania zarzutów tego zażalenia wypowiedzią, że z powodu braku przesłanek przewidzianych w art. 102 k.p.c. usprawiedliwione było obciążenie powódki kosztami procesu na rzecz tego przeciwnika, który wygrał sprawę w całości. Spóźnione zażalenie bowiem ulega odrzuceniu (art. 372 w związku z art. 397 § 2 k.p.c).Trafny jest zarzut, iż przedwcześnie doszło do odmowy uwzględnienia powództwa o zwrot kwoty 59.500 zł, odpowiadającej wydatkom na dożywianie mlekopanem i pszenicą chorego stada. Celowe wydatki na ratowanie kurcząt przed zagładą, zmniejszone o oszczędności na zwykłej paszy, pomniejszają zyski producenta i stąd stanowią szkodę wytwórcy (art. 36 § 2 k.c.), podlegającą wynagrodzeniu przez kontraktującego (art. 471 k.c.).Biegły doc. dr hab. Jerzy K. zajął stanowisko, iż można się oprzeć na wypowiedzi lekarza weterynarii, że powódka wydała na farmakologiczne leczenie kurcząt - już jej zresztą zasądzoną - kwotę 19.950 zł, jak też wyraził pogląd, że w przypadku załamania stada hodowca zwykle nie szczędzi sił i środków na ratowanie ptactwa. Można więc - wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego - mniemać, że nie zaprzecza on celowości podjęcia przez powódkę decyzji również w przedmiocie dokarmiania chorego drobiu. Uzyskawszy zaświadczenie tegoż lekarza weterynarii, iż z jego zalecenia podawała ona melkopan i pszenicę chorym brojlerom, powinien był Sąd Wojewódzki otworzyć zamkniętą rozprawę na nowo (art. 316 § 2 k.p.c.) i zwrócić się do biegłego (art. 386 k.p.c.) o wyraźną już wypowiedź w sprawie potrzeby dożywiania i - przy jego pozytywnym ustosunkowaniu się do tego - w kwestii czy wydatki mogły tu sięgać twierdzonej przez nią kwoty 59.500 zł. Od tej powinności nie mogły tego Sądu uwolnić rzekome przecież twierdzenia pełnomocnika, że wydatki poniesione przez skarżącą na dożywianie ptactwa mieszczą się w oddzielnie przez nią zlikwidowanych kosztach ich farmakologicznego leczenia, ponieważ w pozwie i w późniejszych oświadczeniach wyraźnie przeciwstawiał on tym kosztom wydatki na zakup mlekopanu i pszenicy, a tylko te ostatnie określił w toku sprawy na około 19.000 zł, co powódka w swoich zeznaniach sprostowała, konkretyzując wydatek na 59.500 zł. Mylny jest zaś obliczony na ewentualne umocnienie oddalenia powództwa argument, że w każdym razie powódka nie wykazała swych twierdzeń dokumentem, skoro przepisy obowiązującego prawa nie wprowadzają tu możności dowiedzenia jedynie do dowodu z dokumentu, do innych zaś dowodów - prócz zeznań samej powódki - Sąd Wojewódzki nie sięgnął. Pominąwszy powyższe, uchybił przeto ten Sąd nakazom zawartym w art. 3 § 2, art. 227 i art. 316 § 2 k.p.c., a takie uchybienia konkretyzują podstawę zaskarżenia przewidziane w art. 368 pkt 3 k.p.c.Zaskarżony wyrok i związane z nim, w ogóle nie uzasadnione pod względem faktycznym, rozstrzygnięcia o kosztach przeto uchylono (art. 388 § 1 k.p.c.).Orzeczenie o kosztach postępowania rewizyjnego znajduje uzasadnienie w art. 108 § 2 k.p.c.