IV CR 226/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN C. Bieske.Sędziowie SN: R. Czarnecki (spraw.), Ł. Grygołajtys.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 1986 r. sprawy z powództwa Anny S., Józefa S. i Marka M. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej. w K. o uchylenie uchwał zebrania Przedstawicieli Spółdzielni na skutek rewizji pozwanej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krośnie z dnia 29 stycznia 1986 r. sygn. akt I C 99/85.uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu za instancję rewizyjną.Uzasadnienie faktyczneWedług ustaleń i wniosków Sądu Wojewódzkiego w dniach 26 II i 18 IV 1985 r. odbyło się zebranie grupy członkowskiej pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej. W wyniku głosowania w dniu 18 IV 1985 r. zebranie grupy członkowskiej odwołało pięciu dotychczasowych przedstawicieli na zebranie przedstawicieli pozwanej Spółdzielni, a następnie - wybrało pięciu nowych przedstawicieli wśród nich - troje powodów. Powodowie przybyli na zebranie przedstawicieli Spółdzielni zwołane na dzień 28 IV 1985 r., jednakże do udziału w nim nie zostali dopuszczeni. Nawet nie odczytano w toku zebrania przedstawicieli złożonego przez powódkę jej wystąpienia opracowanego na piśmie. W wyniku głosowania, zebranie to przyjęło, że są na nim nadal ważne mandaty odwołanych przedstawicieli grupy członkowskiej. Zebranie przedstawicieli podjęło 12 istotnych uchwał, które zgodnie z żądaniem powodów ulegają uchyleniu.Od powołanego wyroku rewizję wniosła Spółdzielnia.Uzasadnienie prawneUwzględniając podstawy rewizyjne, które należy brać pod rozwagę z urzędu, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 35 § 1 pr. spółdz. w zw. z art. 59 § 1 pr. spółdz. zarówno zebranie przedstawicieli, jak i zebranie grupy członkowskiej jest organem spółdzielni. Artykuł 35 § 2 tego prawa głosi, że wybór do organu spółdzielni dokonywany jest w głosowaniu tajnym; również odwołanie członka organu następuje w głosowaniu tajnym. W piśmiennictwie akcentuje się, że powołany przepis służy wzmocnieniu demokracji wewnątrzspółdzielczej. W sytuacji zaś gdy prawo spółdzielcze określa konkretnie prawa i obowiązki członkowskie, nie pozwala ono na odmienne uregulowanie tych praw i obowiązków m.in. w regulaminie spółdzielni. W miejsce postanowienia regulaminu sprzecznego z prawem spółdzielczym i stąd - nieważnego, wchodzi odpowiedni przepis tego prawa. Artykuł 35 § 2 pr. spółdz., służący wzmocnieniu demokracji wewnątrzspółdzielczej, określa konkretnie, będące przedmiotem tego określenia, organizacyjno-spółdzielcze prawa i obowiązki członkowskie w ten sposób, że wybór przez zebranie grupy członkowskiej swych przedstawicieli na zebranie przedstawicieli oraz odwołanie tych przedstawicieli przez zebranie grupy członkowskiej następuje wyłącznie w głosowaniu tajnym. Artykuł 35 § 5 pr. spółdz. stanowi m.in., że sposób i warunki podejmowania uchwał przez zebranie grupy członkowskiej określa regulamin tego organu. Ze względu jednak na treść art. 35 § 2 pr. spółdz., jego § 5 nie dotyczy rodzaju głosowania (tajne, jawne), w wyniku którego zostają podjęte uchwały w przedmiocie wyboru oraz odwołania przedstawicieli. Te zatem postanowienia regulaminu Spółdzielni, które w zakresie wyboru czy odwołania przedstawicieli przewidują głosowanie jawne jako sprzeczne z art. 35 § 2 pr. spółdz. są nieważne.Sąd Wojewódzki nie ustalił, żeby w dniu 18 IV 1985 r. zebranie grupy członkowskiej w głosowaniach tajnych wybrało nowych przedstawicieli na zebranie przedstawicieli, wśród nich powodów, oraz odwołało dotychczasowych. Gdyby zaś Sąd Wojewódzki ustalił, że wówczas zebranie grupy członkowskiej w głosowaniach jawnych wybrało oraz odwołało przedstawicieli, to uchwały w tym przedmiocie, ze względu na naruszenie art. 35 § 2 pr. spółdz., w rzeczywistości nie zapadłyby i nie istniałyby. Stąd powodowie nie mogliby skutecznie domagać się uchylenia uchwał zebrania przedstawicieli, zwołanego na dzień 28 IV 1985 r., z powołaniem się na to, że jako nowo wybrani przedstawiciele nie zostali dopuszczeni do udziału w tym zebraniu, a odwołani przedstawiciele brali w nim udział, nie oni bowiem byliby tymi przedstawicielami. W konsekwencji ich powództwo nie znajdowałoby oparcia w art. 42 § 2 pr. spółdz.Zaskarżony wyrok nie może być więc utrzymany w mocy (art. 363 pkt 3 i 1 k.p.c.).W toku ponownego rozpoznawania sprawy nie jest wyłączona zmiana powództwa przez wystąpienie z nowym żądaniem w miejsce pierwotnego, mianowicie - o ustalenie, że uchwały podjęte w dniu 28 IV 1985 r. przez zebranie przedstawicieli nie istnieją (art. 189 k.p.c.), jeżeli wspomniane żądanie znajdowałoby uzasadnienie w faktycznej podstawie polegającej na tym, że zebrania grup członkowskich nie wybrały w głosowaniu tajnym pewnej części przedstawicieli biorących udział w zebraniu przedstawicieli zwołanym na dzień 28 IV 1985 r.