IV CR 473/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN F. Wesely (sprawozdawca). Sędziowie SN: Z. Marmaj, G. Bieniek.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. przeciwko Mariannie P. i Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - I Inspektorat w K. o 140.067 zł na skutek rewizji pozwanego Państwowego Zakładu Ubezpieczeń od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Radomiu z dnia 25 września 1978 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneW sprawie bezsporny jest fakt, że Czesław P., prowadząc samochód marki "Żuk" nr rej. (...), stanowiący własność pozwanej Marianny P., spowodował wypadek drogowy, wskutek którego podobnie jak sam kierowca poniósł także śmierć pasażer "Żuka", Stefan Z. Nie kwestionowany jest także fakt, że zakład pracy Stefana Z. wypłacił jego rodzinie zasiłek pogrzebowy w wysokości 13.096 zł z funduszu powoda, a ponadto w związku z decyzją z dnia 26 stycznia 1976 r. rentę rodzinną od dnia 25 września 1975 r. Wypłacił on łącznie od tej daty do 29 stycznia 1978 r. kwotę 126.971 zł tytułem renty.Zakład Ubezpieczeń Społecznych w związku z powyższym wystąpił z powództwem regresowym przeciw Mariannie M. jako właścicielce samochodu oraz PZU.Sąd Wojewódzki przyjął, że pozwana Marianna P. jako właściciela pojazdu ponosi odpowiedzialność za skutki wypadku na zasadzie art. 435 i 436 k.c. Właścicielka pojazdu podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu komunikacyjnemu, a to zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 274) i w związku z tym za powstałą szkodę oprócz pozwanej odpowiada także solidarnie PZU (art. 441 § 1 i art. 822 k.c. w związku z § 16 i 20 wymienionego rozporządzenia).Nie uwzględnił przy tym Sąd Wojewódzki podniesionego przez pozwany PZU zarzutu niedopuszczalności drogi sądowej, wyjaśniając, że szkoda, za jaką ponosi odpowiedzialność pozwana Marianna P., objęta jest odpowiedzialnością PZU na podstawie § 16 ust. 1 rozporządzenia i stosownie do § 20 pkt 3 tego rozporządzenia udział tego podmiotu jest konieczny. Zachodzi więc w tym przypadku współuczestnictwo konieczne przewidziane w art. 72 § 2 k.p.c. i droga sądowa w stosunku do PZU jest dopuszczalna. Powoływane przez pozwanych przepisy § 6 i § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych mają zastosowanie do świadczeń wypłaconych z tytułu wypadku przy pracy. Kierowca pojazdu nie pozostawał w stosunku pracy i dlatego także ten zarzut jest bezzasadny.Z tych względów roszczenie ZUS w świetle art. 122 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6) Sąd Wojewódzki uznał za zasadne i zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 140.067 zł.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji pozwanego PZU od powyższego wyroku, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja podniosła, że roszczenia strony powodowej uległy przedawnieniu za okres przekraczający jeden rok przed wniesieniem pozwu, a to zgodnie z art. 118 k.c.Zarzut ten nie jest trafny. Wprawdzie nie można podzielić poglądu strony powodowej, że przepis art. 122 ustawy o p.z.e., ustanawiający termin dwuletniego przedawnienia dla roszczeń regresowych jest terminem szczególnym w stosunku do art. 118 k.c., gdyż właśnie jest przeciwnie - termin dwuletni przewidziany w art. 122 ustawy o p.z.e. jest wyeliminowany z mocy art. 118 k.c. w stosunkach między jednostkami gospodarki uspołecznionej i zastąpiony terminem jednorocznym. Jednakże, tak jest wówczas, gdy jednostka gospodarki uspołecznionej zobowiązana jest do pokrycia zwrotu świadczeń wypłaconych przez ZUS na podstawie własnej odpowiedzialności, a w niniejszym wypadku PZU odpowiada na innej podstawie, bo na podstawie ubezpieczenia komunikacyjnego za osobę odpowiedzialną zgodnie z przepisami prawa cywilnego o czynach niedozwolonych. Dlatego na przedawnienie może PZU powołać się wówczas, gdy roszczenie uległo przedawnieniu w stosunku do osoby bezpośrednio zobowiązanej do pokrycia szkody, objętej ubezpieczeniem komunikacyjnym.Dodać trzeba, że pogląd wyrażony w rewizji prowadzi do paradoksalnego rozwiązania, a mianowicie do tego, że wobec zastosowania przedawnienia w stosunku do ZUS, odpowiadałaby tylko pozwana Marianna P. Natomiast miałaby ona prawo wystąpić przeciw PZU z roszczeniem zwrotnym na podstawie przepisów o ubezpieczeniu komunikacyjnym (OC). Oczywiście w takim wypadku korzystanie z instytucji uczestnictwa koniecznego po stronie PZU w § 20 ust. 3 rozporządzenia o ubezpieczeniach komunikacyjnych byłoby bezprzedmiotowe.Warto również podkreślić, że wypadek, któremu uległ Stefan Z., nie był jego wypadkiem przy pracy - co wynika z akt rentowych - i dlatego w sprawie nie ma zastosowania wyłączenie odpowiedzialności ubezpieczeniowej PZU (§ 6 i § 7 rozporządzenia Rady Ministrów o ubezpieczeniach komunikacyjnych).Dlatego z mocy art. 387 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.