IV CR 491/77

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Stanisława G. o uznanie skuteczności wyroku zagranicznego, na skutek rewizji uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 30 grudnia 1976 r. II Co 106/75 uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 30 grudnia 1976 r. uznał za skuteczny na obszarze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wyrok Sądu Okręgowego Okręgu Cook w stanie Illinois (USA) z dnia 19 sierpnia 1974 r. orzekający rozwód między Stanisławem G. a Edwardą G.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji Edwardy G. od tego postanowienia, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki nie uwzględnił zarzutu, że uczestniczka Edwarda G. nie została zawiadomiona o toczącym się procesie w Sądzie Okręgowym Okręgu Cook stwierdzając, że uczestniczka została zgodnie z procedurą obowiązującą w stanie Illinois zawiadomiona przez ogłoszenie publiczne.Z poglądem powyższym nie można się zgodzić. Po pierwsze bowiem nie wiadomo, skąd Sąd Wojewódzki posiada informacje co do tego, że wedle procedury obowiązującej w stanie Illinois zawiadomienie osoby, która nigdy nie mieszkała na terenie USA o toczącym się przeciw niej procesie może polegać jedynie na publicznym ogłoszeniu na terenie tego stanu USA, a nie potrzeba ponadto przynajmniej wysłania zawiadomienia na znany adres pozwanej, zwłaszcza że chodzi o cudzoziemca. A właśnie obowiązek wysłania takiego zawiadomienia wynika z opinii nadesłanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości np. w sprawie IV CR 392/76 (sprawa II Co 216/74 Sądu Wojewódzkiego w Krakowie).Po wtóre, gdyby takiego obowiązku Sąd Okręgu Cook nie miał, to w żadnym wypadku nie można by uznać, że wydany bez wysłania takiego zawiadomienia dla pozwanej w Kraju wzgl. bez zawiadomienia jej w inny sposób o procesie wyrok rozwodowy nie byłby wydany z pozbawieniem możności pozwanej obrony (art. 1146 § 1 pkt 3 k.p.c.), a także, że rozwód obywatela polskiego przez sąd zagraniczny bez jego woli i wiedzy nie byłby sprzeczny z podstawowymi zasadami porządku prawnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Sąd Najwyższy w niniejszym składzie nie podziela poglądu, że wywieszenie ogłoszenia o sprawie na terenie jednego ze stanów USA, choćby było zgodne z obowiązującą procedurą w USA, mogłoby zastąpić tego rodzaju zarządzenie, które by realnie dawało obywatelowi polskiemu zamieszkałemu w Kraju możliwości obrony jego praw.Dodać przy tym należy, że z tłumaczenia wyroku rozwodowego, będącego przedmiotem rewizji (k. 4) wynika, że to pełnomocnik powoda przedstawił Sądowi Okręgu Cook, że pozwana została zawiadomiona o procesie przez ogłoszenie publiczne. Tego rodzaju stwierdzenie prawidłowości zawiadomienia, nawet bez bliższego wyjaśnienia na czym owo zawiadomienie publiczne polegało, budzi więc sprzeciw w świetle art. 1146 § 1 pkt 3 i 5 k.p.c.Gdy więc Sąd Wojewódzki wyszedł z odmiennych założeń i nie badał, czy pozwana była zawiadomiona o procesie wzgl. czy choćby usiłowano jej doręczyć pod znanym powodowi jej adresem zawiadomienie o procesie i nie wezwał powoda o złożenie na tę okoliczność dowodu (np. zaświadczenia Sądu Okręgowego Cook) z mocy art. 388 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.