IV CR 516/81
WyrokIzba Cywilna1982-03-30
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, zgłoszone w pozwie wniesionym po upływie dziesięciu lat od daty zdarzenia, które tę szkodę wywołało, może być uwzględnione na podstawie art. 117 § 3 zd. 2 k.c. w związku z art. 442 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, którego źródłem jest działanie lub zaniechanie lekarza zatrudnionego w państwowej służbie zdrowia, podlega trzyletniemu przedawnieniu od dnia dowiedzenia się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, zgodnie z art. 442 § 1 zd. 1 k.c. Nawet jeśli bieg tego terminu nie został uwzględniony, to roszczenie nie może być dochodzone po upływie dziesięcioletniego terminu od daty zdarzenia będącego przyczyną szkody, zgodnie z art. 442 § 1 zd. 2 k.c. W sytuacji, gdy powód wniósł pozew po upływie tego dziesięcioletniego terminu, nie można zastosować przepisu art. 117 § 3 zd. 2 k.c. nakazującego nieuwzględnienie upływu przedawnienia.Stan faktyczny
Powód dochodził od Skarbu Państwa odszkodowania w formie renty z tytułu utraty sprawności dłoni prawej, spowodowanej rzekomo wadliwym leczeniem w 1970 r. w Poradni Chirurgicznej ZOZ w M. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, zarzucając brak winy lekarzy oraz przedawnienie roszczenia. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo jako przedawnione, uznając, że powód dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia w listopadzie 1970 r., a pozew wniósł w maju 1981 r. Powód w rewizji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, uznając ją za bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Gola.Sędziowie SN: S. Dmowski, J. Niejadlik (spraw.).Protokolant: B. Woropaj.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 30 marca 1982 r. sprawy z powództwa Mariana B. przeciwko Skarbowi Państwa - Zespołowi Opieki Zdrowotnej w M. o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w C. z dnia 24 sierpnia 1981 r., sygn. akt I C 152/81,oddala rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód twierdził, że na skutek wadliwego leczenia w 1970 r. w Poradni Chirurgicznej ZOZ w M. urazu palców utracił sprawność dłoni prawej i w związku z tym żądał w pozwie nakazania pozwanemu Skarbowi Państwa wynagrodzenia doznanej stąd szkody rentą po 9.800 zł miesięcznie. Strona pozwana przyznała, że pozostawał on w leczeniu lekarzy tej Przychodni w czasie od dnia 6 maja 1970 r. do dnia 30 listopada 1970 r. Wniosła jednak o oddalenie powództwa zarzucając, że funkcjonariuszom służby zdrowia winy przypisać nie można, jak też, że roszczenia powoda uległy przedawnieniu. Mając na uwadze, że zakończył on leczenie w ostatnich dniach listopada 1970 r., a pozew wniósł dnia 4 maja 1981 r., powództwo - jako przedawnione - Sąd Wojewódzki oddalił.W rewizji - zarzucającej naruszenie art. 227 i 316 § 1 k.p.c., w zw. z art. 444 § 2 k.c. - powód wnosił o uchylenie tego wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Rewizja jest bezzasadna.Mylny jest zarzut, iż dowolnie przyjął Sąd Wojewódzki, że roszczenie zgłoszone przez powoda uległo przedawnieniu. Możność dochodzenia roszczenia o naprawienie takiej szkody, której źródłem jest czyn niedozwolony, m.in. lekarza zatrudnionego w państwowej służbie zdrowia (art. 417 § 1 k.c.), ograniczono w zasadniczym przepisie art. 442 § 1 zd. 1 k.c. do lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. W postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim powód twierdził, iż od pierwszych zabiegów świadomy był tego, że lekarz Poradni Chirurgicznej ZOZ w M. leczy go wadliwie, a - jak zeznał - przy zakończeniu leczenia lekarze tej Przychodni podali mu do wiadomości, że nie odzyska już sprawności w dłoni prawej . Stąd, gdy wiadomości, jakie miał z kompetentnego źródła, pozwoliły mu wytoczyć powództwo odszkodowawcze już w grudniu 1970 r., to w rewizji powód nie może skutecznie zarzucać, iż z naruszeniem tego przepisu prawa materialnego przyjął Sąd Wojewódzki, że przedawnienie - rozpoczęte w pierwszych dniach grudnia 1970 r. - nastąpiło w grudniu 1973 r.Trafności rozstrzygnięcia, jak w zaskarżonym wyroku, nie może podważać powoływanie się - a można mniemać, że i ten przepis skarżący miał na uwadze - na art. 117 § 3 zd. 2. Zestawienie z nim zd. 2 tegoż art. 442 § 1 k.c. przecież wskazuje, że badanie, czy zachodzą przesłanki do nieuwzględnienia upływu omówionego już trzyletniego przedawnienia, aktualizowałoby się w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim wtedy, gdyby pozew odszkodowawczy powód wniósł przed upływom zakreślonego w tym przepisie maksymalnego dziesięcioletniego przedawnienia, liczonego od daty - tu rzekomo niefortunnego zabiegu leczniczego - zdarzenia, będącego sprawczą przyczyną jego szkody. Oznacza to, iż nie można z mocy art. 117 § 3 zd. 2 k.c. nie uwzględnić upływu trzyletniego przedawnienia (a tempore scentiae) roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym (art. 442 § 1 zd. 1 k.c.), zgłoszonego w pozwie wniesionym po dziesięciu latach od daty zdarzenia, które tę szkodę wywołało (art. 442 § 1 zd. 2 k.c.). Ten dziesięcioletni termin, poza które przedawnienie w żadnym wypadku przeciągnąć się nie może, powód jednak - jak wspomniano na wstępie - przekroczył. W takiej zaś sytuacji niezajęcie się przez Sąd Wojewódzki przyczynami opóźniania się przez niego w dochodzeniu roszczenia nie może konkretyzować podstawy rewizyjnej z art. 368 pkt 3 k.p.c.To samo odnieść trzeba do zarzutu niewyjaśnienia, czy w zachowaniu się lekarza leczącego wówczas powoda można się dopatrzyć występku. Prawdą jest, że roszczenie o naprawieniu szkody wynikłej z występku ulega dziesięcioletniemu przedawnieniu. Bieg tego przedawnienia rozpoczyna się jednak od dnia popełnienia przestępstwa, a powód - choć przestępstwa lekarza dopatruje się w działaniu (zaniechaniu) w czasie poprzedzającym 30 listopada 1970 r. - pozew w niniejszej sprawie wniósł 4 maja 1981 r. Początku przedawnienia nie można tu bowiem przesuwać na luty 1973 r., jeśli - zwołana na skutek podania powoda - komisja lekarska wydała orzeczenie bez nagannego - bo nie przekraczało ono trzech tygodni - opóźnienia. W sytuacji zaś, gdy powód wniósł pozew o roszczenie, którego już skutecznie nie mógł dochodzić od pozwanego Skarbu Państwa, to swej rewizji nie może podbudowywać zarzutem, że do oddalenia powództwa doszło, zanim zostało wyjaśnione, czy źródłem doznanej przez niego szkody jest przestępne działanie (zaniechanie) lekarzy Poradni Chirurgicznej ZOZ w M.Rewizję przeto oddalono (art. 387 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- IV CK 367/05 2006-05-18Czy roszczenie o zadośćuczynienie za szkodę na osobie wyrządzoną czynem niedozwolonym, której ujawnienie nastąpiło po wielu latach od zdarzenia, ulega przedawnieniu z upływem 10 lat od zdarzenia wyrządzającego szkodę, or…
- II CSKP 820/22 2023-02-22Czy roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej, oparte na art. 417(2) k.c., ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany powziął wiedzę o sz…
- I PK 258/10 2011-06-14Czy roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jeśli zdar…
- I UK 19/05 2005-08-16Czy bieg terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, zgodnie z art. 442 § 1 k.c., rozpoczyna się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie jako uszczerbku na zdr…
- I PSKP 51/23 2024-04-04Czy roszczenie o naprawienie szkody na osobie, wynikające ze zbrodni lub występku, przedawnia się z upływem dwudziestu lat od dnia popełnienia przestępstwa, niezależnie od momentu dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobo…
Powołane przepisy
art. 227art. 444 § 2 KCart. 417 § 1 KCart. 442 § 1art. 117 § 3art. 442 § 1 KCart. 368 pkt 3 KPCart. 387 KPC§ 1§ 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.