IV CSK 143/19

Sygn. akt IV CSK 143/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 listopada 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Monika Koba SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości D. Spółki Akcyjnej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. przeciwko E. (Cyprus) Limited z siedzibą w N. (Cypr) z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej - S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo-akcyjnej z siedzibą w G. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną i wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 listopada 2020 r., skargi kasacyjnej interwenienta ubocznego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt V ACa (…), uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie przed Sądem Apelacyjnym w (…) w zakresie obejmującym rozprawę w dniu 24 kwietnia 2018 r. i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE W sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości D. S.A. w upadłości likwidacyjnej w W. przeciwko E. (Cyprus) z siedzibą w N. (Cypr), Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2016 r. nakazał pozwanemu, aby wydał masie upadłości szczegółowo opisane w sentencji wyroku: grunty objęte prawem użytkowania wieczystego, nieruchomości budynkowe i stanowiący nieruchomość lokal mieszkalny, w pozostałej części oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu. Apelacje od tego wyroku złożyły obie strony. W toku postępowania apelacyjnego, S. sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w G., w związku z doręczonym jej przez Sąd pismem pozwanego z dnia 16 stycznia 2018 r. o zawiadomienie jej o toczącym się postępowaniu i wezwaniu do udziału w sprawie, pismem z dnia 23 kwietnia 2018 r. (prezentata biura podawczego), przystąpiła do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego. Na rozprawie apelacyjnej w dniu 24 kwietnia 2018 r. przewodnicząca poinformowała obecnych, że wpłynęła interwencja uboczna spółki S., od której nie została uiszczona należna opłata, a następnie, po przeprowadzeniu rozprawy z wysłuchaniem pełnomocników stron i jej zamknięciu, został ogłoszony wyrok, którym częściowo zmieniono rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego i oddalono apelację pozwanego. W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego S. sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w G. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania zarzuciła nieważność postępowania na skutek pozbawienia jej możności jej praw, a także naruszenie art. 316 k.p.c., przez niewzięcie pod uwagę staniu sprawy rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy polegającego na tym, że pozwana nie jest posiadaczem objętych sporem nieruchomości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z akt sprawy, poza faktami, które wyżej przytoczono, nadto wynika, że pismo procesowe, nieopłacone, w którym Spółka zgłosiła swoje wstąpienie do sprawy zostało wniesione przez członka zarządu komplementariusza S. sp. z o.o., 3 uprawnionego do samodzielnej reprezentacji. Oznaczało to, że brak opłaty, w tym wypadku wynoszącej piątą część opłaty obliczonej od wartości przedmiotu sporu (art. 19 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach w sprawach cywilnych, jedn. tekst: Dz.U. z 2020, poz. 755), nie prowadził do zwrotu pisma (art. 1302 § 1 k.p.c.). Z akt sprawy ponadto wynikało, że zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2018 r. wezwano interwenienta ubocznego do uiszczenia opłaty od interwencji i wezwanie to doręczone zostało spółce w dniu 11 maja 2018 r. (k. 975); opłatę uiszczono w terminie. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2018 r. Sąd Apelacyjny przywrócił Spółce termin do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, po doręczeniu którego wniosła skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 76 k.p.c. interwencja uboczna może być zgłoszona w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji. Oznacza to, że interwencja uboczna S. sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w G. zgłoszona w dniu 23 kwietnia 2018 r. zgłoszona została w czasie właściwym. Biorąc pod uwagę, że z art. 1262 § 1 k.p.c. wynika, iż Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata, interwenient uboczny prawidłowo został wezwany do uiszczenia opłaty. W opisanej zatem sytuacji obowiązkiem Sądu było odroczyć rozprawę apelacyjną do chwili uiszczenia w wymaganym terminie opłaty należnej od interwencji ubocznej, tymczasem przed upływem terminu do jej uiszczenia, zamknął rozprawę i ogłosił wyrok. Z treści art. 77 § 1 k.p.c. wynika, że osoba, która zgłosiła wstąpienie do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego staje się podmiotem postępowania wskutek dokonanego zgłoszenia, a więc z chwilą złożenia pisma. Ponieważ uiszczenie opłaty wywołuje skutek od chwili wniesienia pisma, w okolicznościach sprawy oznaczałoby to, że S. sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w G., stała się uczestnikiem postępowania z dniem 24 kwietnia 2018 r. Jakkolwiek w procesie prowadzonym bez naruszania przez sąd przepisów obowiązujących przepisów prawa, wniesienie opłaty następuje w toku procesu, a nie po jego prawomocnym zakończeniu, to, jeśli uwzględniać, że Sąd Apelacyjny naruszył przepisy, trzeba przyjąć, że opłata od interwencji, jako uiszczona z zachowaniem terminu, skutkuje uzyskaniem przez Spółkę statusu interwenienta ubocznego od 24 kwietnia 2018 r. Tego statusu może pozbawić interwenienta dopiero stwierdzenie 4 bezpodstawności zgłoszenia interwencji jednakże takie skutki może wywołać dopiero prawomocne orzeczenie uwzględniające opozycję. W tych okolicznościach brak powiadomienia interwenienta ubocznego o terminie rozprawy apelacyjnej i wyrokowanie w tym dniu uzasadnia wniosek o pozbawieniu go możności obrony jego interesu prawnego, dla ochrony, którego przystąpił do procesu, ze skutkiem nieważności postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39815 § 1 k.p.c.). jw