IV CSK 300/18

WyrokIzba Cywilna2019-01-24

Skład orzekający: Marta Romańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wiedza dłużnika o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, bez wydania konkretnych decyzji, może być traktowana jako działanie ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a bliskie stosunki rodzinne z dłużnikiem jednoznacznie świadczą o wiedzy na temat jego sytuacji majątkowej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że sformułowane przez pozwaną zagadnienie prawne nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego wymagającego rozpoznania skargi kasacyjnej. Wskazano, że czynności kontrolne urzędu skarbowego, nawet jeśli nie zakończyły się wydaniem decyzji, mogą stanowić podstawę do oceny czynności prawnej dłużnika jako fraudacyjnej, jeśli dłużnik wiedział o tych czynnościach i dokonał darowizny, wyłączając majątek zaspokojenia wierzyciela. Ponadto, bliskie stosunki rodzinne mogą uzasadniać domniemanie wiedzy o sytuacji majątkowej dłużnika.
Stan faktyczny
Skarb Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wniósł pozew o uznanie czynności prawnej (darowizny) za bezskuteczną wobec niego jako wierzyciela. Pozwana była siostrą dłużnika. Dłużnik dokonał darowizny na rzecz pozwanej w czasie, gdy wiedział o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej. Sąd Apelacyjny uznał czynność za bezskuteczną. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, domagając się jej przyjęcia do rozpoznania z uwagi na istotne zagadnienie prawne.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 5.400 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CSK 300/18 POSTANOWIENIE Dnia 24 stycznia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Naczelnika […] Urzędu Skarbowego w L. przeciwko I. B. D. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 stycznia 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) zł, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Pozwana wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które sprowadziła do pytania, czy można uznać, że sama wiedza dłużnika o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej w zakresie prawidłowości złożonych zeznań podatkowych bez wydania konkretnych jednoznacznych i prawomocnych decyzji w sprawie ustalenia wysokości tych należności przed dokonaniem darowizny może być traktowana jako jego działanie za świadomością pokrzywdzenia wierzycieli oraz czy samo pozostawanie przez pozwaną w bliskich stosunkach rodzinnych (brat-siostra) z dłużnikiem jest jednoznaczne z wiedzą na temat jego sytuacji majątkowej i zarobkowej. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej, gdy ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala na odniesienie się do niego (por. postanowienia 3 Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Zagadnienie sformułowane przez pozwaną nie ma powyższych cech. Nie odnosi się ono bowiem do charakteru zobowiązań podatkowych ciążących na dłużniku i daty, w jakiej powstały w relacji do daty czynności ocenionej jako fraudacyjna, ale do czynności kontrolnych podjętych przez urząd skarbowy i mających na celu jedynie zbadanie, czy dłużnik właściwie wykonuje obowiązki podatkowe ciążące na nim z mocy ustawy, o których wiedział. Czynności kontrolne podjęte zostały później niż powstały same obowiązki podatkowe, których one dotyczyły, a skoro przystąpienie do nich skłoniło dłużnika do dokonania na rzecz pozwanej darowizny prowadzącej do wyłączenia z jego majątku składników mogących posłużyć do zaspokojenia wierzyciela, to darowizna podlegała ocenie na podstawie art. 527 i 529 k.c. Stosunek bliskości rodzinnej między dłużnikiem a pozwaną oczywiście uzasadniał odwołanie się przez Sądy meriti do domniemania z art. 527 § 3 k.c. Bezpłatne przysporzenie na rzecz pozwanej mające podstawę w czynności dokonanej z dłużnikiem, na mocy art. 528 k.c. upoważniało Sądy do uznania czynności za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela, nawet gdyby pozwana nie wiedziała o jej fraudacyjnym charakterze. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. oraz - co do kosztów postępowania - art. 98 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. poz. 1804 ze zm.), orzeczono jak w postanowieniu. aj

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 527art. 527 § 3 KCart. 528 KCart. 98 KPCart. 39821art. 391 § 1 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy