IV CSK 370/17

Sygn. akt IV CSK 370/17 POSTANOWIENIE Dnia 8 lutego 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku D. Z. C. i Z. A. C. przy uczestnictwie K. J. C. o stwierdzenie zasiedzenia, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 lutego 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt I Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 2 UZASADNIENIE Wnioskodawcy D. Z. C. i Z. A. C. złożyli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 17 marca 2017 r. oddalającego ich apelację od niekorzystnego dla nich postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 16 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy oddalił ich wniosek o stwierdzenie, że z dniem 17 lutego 2012 r. nabyli przez zasiedzenie własność niezabudowanej działki gruntu położonej we wsi K., gm. P., o pow. 3,9088 ha, oznaczonej nr ew. […]. Sądy obydwu instancji uznały, że nie upłynął trzydziestoletni okres samoistnego posiadania tej działki przez wnioskodawców, wymagany do zasiedzenia nieruchomości, ponieważ z ustaleń wynikało, że wnioskodawcy objęli działkę w posiadanie samoistne najwcześniej po śmierci ojca wnioskodawcy - w 1990 r., a nie w 1982 r. wraz z uzyskaniem praw do innych części gospodarstwa na podstawie umowy o przekazanie tego gospodarstwa następcy w zamian za rentę. Sąd Okręgowy dodatkowo wskazał, że zasiedzenie dotyczyć może jedynie idealnego udziału spadkowego ½ we współwłasności działki. Zwrócił też uwagę na specyfikę oceny przesłanek zasiedzenia w wypadku, kiedy jest ono skierowane przeciwko prawu innego współwłaściciela tej samej nieruchomości i ocenił, że nawet gdyby przyjąć, że wnioskodawcy dowiedli, iż po śmierci ojca wnioskodawcy posiadanie wykonywane było w sposób pozwalający na dostrzeżenie jego wyłączności, związane z pomijaniem praw współspadkobierców, to i tak, z uwagi na zbyt krótki okres posiadania - nie mogło doprowadzić do uwzględnienia wniosku. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną złożyli wnioskodawcy, zaskarżając je w całości. Zarzucili naruszenie art. 172 § 1 k.c. w zw. z art. 336 k.c. poprzez ich błędną wykładnię. Na tej podstawie wnosili o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, służy ochronie interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, umożliwia także uchylenie orzeczeń wydanych 3 w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Nie będąc ogólnie dostępnym środkiem zaskarżenia orzeczeń umożliwiającym rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej, poddawana jest wstępnej ocenie w ramach tzw. przedsądu, ustanowionej w art. 3989 k.p.c., mającej za cel zbadanie, czy spełnia przesłanki przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania. Skarżący uzasadnili potrzebę rozpatrzenia ich skargi wystąpieniem w sprawie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., to znaczy ujawnieniem się istotnego zagadnienia prawnego, które ujęli w formie pytania: „czy współwłaściciel nieruchomości żądający stwierdzenia nabycia prawa własności udziału w nieruchomości w drodze zasiedzenia, w przypadku samoistnego posiadania całości nieruchomości przy jednoczesnym niewykonywaniu uprawnień przez drugiego współwłaściciela, musi wykazać, iż rozszerzył zakres swojego samoistnego posiadania, a jeżeli tak, jak ma się przejawiać owe zamanifestowanie swojej własności?”. Powołanie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymagało od skarżących przedstawienia dostrzeżonego zagadnienia z powołaniem konkretnych przepisów prawa, wykazania, że jest ono istotne, nowe, poważne i dotąd nierozwiązane w orzecznictwie sądowym, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia sprawy skarżącego, ale także innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, nie publ; z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, nie publ.; z dnia 26 czerwca 2008 r. nie publ.; z dnia 26 stycznia 2012 r., I PK 124/11, nie publ.). Przedstawiony przez skarżących problem nie ma takiego charakteru, ponieważ wielokrotnie był przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego i został już należycie wyjaśniony. Z orzeczeń tego Sądu wynika, że możliwość zasiedzenia idealnego udziału we współwłasności nieruchomości jest uzależnione od spełnienia ściśle określonych warunków (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2012 r., II CSK 249/11, nie publ.; z dnia 29 czerwca 2010 r., III CSK 300/09, nie publ.; z dnia 7 stycznia 2009 r., II CSK 405/08, nie publ.; z dnia 20 września 2012 r., IV CSK 117/12, nie publ.) - posiadanie właścicielskie musi dotyczyć całej rzeczy i być wykonywane przez współwłaściciela wyłącznie dla siebie i z wolą odsunięcia 4 od realizacji praw do tej rzeczy innych współwłaścicieli. Konieczne jest, aby współwłaściciel żądający stwierdzenia zasiedzenia idealnego udziału innego współwłaściciela wykazał, że jego samoistne posiadanie wykracza ponad realizację uprawnienia przewidzianego w art. 206 k.c. (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2016 r., I CSK 55/15, nie publ.). Skarżący skupiają się jednak tylko na jednym z wątków argumentacji Sądu Okręgowego, mającym charakter uboczny i pomijają zasadniczą przyczynę oddalenia wniosku, którą stanowiło ustalenie, że objecie działki nr […] w posiadanie przez nich miało miejsce najwcześniej w 1990 r., ponieważ wcześniej posiadał ją i uprawiał ojciec wnioskodawcy. Okres posiadania był więc zbyt krótki aby mogło dojść do nabycia własności z tej przyczyny. Prawidłowość postępowania dowodowego nie była podważana, a ustalone fakty stanowią wiążącą Sąd Najwyższy podstawę rozważań prawnych. Rozstrzygnięcie wskazanego zagadnienia nie miałoby więc wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Z przytoczonych względów, wobec niestwierdzenia innych przesłanek przemawiających za przyjęciem skargi kasacyjnej wnioskodawców do rozpoznania, należało odmówić jej przyjęcia na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. aw jw