IV CSK 371/17
WyrokIzba Cywilna2018-12-08
Skład orzekający: Katarzyna Tyczka-Rote
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd cywilny może czynić własne ustalenia w zakresie okoliczności, które nie dotyczą popełnienia przestępstwa, ale pozostają z nim w związku, i w konsekwencji różnić się od ustaleń sądu karnego, mimo że wyrok skazujący w postępowaniu karnym zawiera ustalenia wykraczające poza stan faktyczny przestępstwa?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że przedstawione przez skarżącego zagadnienie prawne dotyczące mocy wiążącej ustaleń wykraczających poza stan faktyczny przestępstwa, zawartych w prawomocnym wyroku skazującym, dla sądu cywilnego na podstawie art. 11 k.p.c., nie ma cechy nowości. Wskazano, że przepis ten został już należycie wyłożony w licznych orzeczeniach, a skarżący nie przedstawił argumentów uzasadniających zmianę ukształtowanych poglądów.Stan faktyczny
Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił powództwo o zapłatę. Sąd Okręgowy pierwotnie uwzględnił powództwo, uznając umowy przedwstępne za deweloperskie i fakt uiszczenia ceny nabycia lokali. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając powództwo, ponieważ zaprzeczenie przez prezesa zarządu pozwanej spółki odbioru wpłaty znalazło potwierdzenie w innych dowodach, w tym w wyroku karnym. Powód zarzucił naruszenie szeregu przepisów proceduralnych i materialnych, wnosząc o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 7.200 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 371/17 POSTANOWIENIE Dnia 8 lutego 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z powództwa A.W. przeciwko "B." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 grudnia 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 7.200 (siedem tysięcy dwieście) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE Powód A.W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 28 kwietnia 2016 r. Sąd ten - rozpoznając sprawę po raz wtóry, po uchyleniu przez Sąd Najwyższy poprzednio wydanego wyroku oddalającego apelację, zmienił uwzględniający powództwo wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 12 maja 2010 r. w ten sposób, że uchylił w całości nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym i oddalił powództwo w całości oraz orzekł o kosztach postępowania. Uwzględniając powództwo w całości, Sąd Okręgowy wskazał, że zawarte w dniu 2 grudnia 2005 r. przez spółkę B.M z pozwaną B. sp. z.o.o. w S. umowy przedwstępne sprzedaży lokali były umowami deweloperskimi w rozumieniu art. 9 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 1892 ze zm.). Sąd uznał za udowodniony fakt uiszczenia przez S.T. w imieniu kupującej spółki B.M całkowitej ceny nabycia tych lokali wynoszącej 1.621.658 zł w gotówce, w dniu 2 grudnia 2005 r. do rąk prezesa zarządu pozwanej spółki M.Z., którego własnoręczny podpis widniał na przedłożonych przez powoda pokwitowaniach. Sąd Okręgowy uznał także za dopuszczalne dokonanie przez spółkę B.M przelewu wierzytelności wynikających z umów z dnia 2 grudnia 2005 r. na rzecz powoda A.W. na podstawie umów cesji z dnia 20 stycznia 2006 r. Na skutek apelacji strony pozwanej, Sąd Apelacyjny oddalił powództwo w całości. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zaprzeczenie przez M.Z. faktu otrzymania wpłaty ujętej na pokwitowaniu znajdowało potwierdzenie w ustaleniach faktycznych poczynionych na podstawie szeregu dowodów przeprowadzonych w sprawie, w tym wyroku wydanego w postępowaniu karnym. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniósł powód, zaskarżając go w całości. W skardze opartej na obydwu podstawach kasacyjnych zarzucił naruszenie art. 11 k.p.c., art. 382 k.p.c., art. 245 k.p.c., art. 462 § 1 k.c., art. 65 § 1 k.c. w zw. z § 1 umów cesji z dnia 20 stycznia 2006 r., art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 509 § 1 k.c., art. 410 § 2 k.c., art. 58 § 1 k.c. We wnioskach skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
3 W odpowiedzi pozwany wnosił o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, służy ochronie interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, umożliwia także uchylenie orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Nie będąc ogólnie dostępnym środkiem zaskarżenia orzeczeń umożliwiającym rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej, poddawana jest wstępnej ocenie w ramach tzw. przedsądu, ustanowionej w art. 3989 k.p.c., mającej za cel zbadanie, czy spełnia przesłanki przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania. Skarżący uzasadnił potrzebę rozpatrzenia jego skargi wystąpieniem przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zdaniem skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, które ujął w formie pytania: „Czy zawarte w sentencji prawomocnego wyroku skazującego wydanego w postępowaniu karnym ustalenia, wykraczające poza elementy stanu faktycznego przestępstwa mają moc wiążącą dla sądu cywilnego na podstawie art. 11 k.p.c., czy też sąd cywilny może czynić własne ustalenia w zakresie okoliczności, które nie dotyczą popełnienia przestępstwa, mimo że pozostają z nim w związku i w konsekwencji różnić się od tych, których dokonał sąd karny”. Powołanie przesłanki objętej art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymagało przedstawienia dostrzeżonego zagadnienia prawnego w powiązaniu z konkretnymi przepisami prawa, wykazania, że jest ono istotne, nowe, poważne i dotąd nierozwiązane w orzecznictwie sądowym, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia sprawy skarżącego, ale także innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, nie publ; z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, nie publ.; z dnia 26 czerwca 2008 r. nie publ.; z dnia 26 stycznia 2012 r. , I PK 124/11, nie publ.). Wskazany przez skarżącego przepis został już jednak należycie wyłożony, a przedstawione zagadnienie prawne nie ma cechy nowości, ponieważ również było przedmiotem wielu wypowiedzi orzeczniczych, precyzujących zakres
4 związania (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2013 r., I CSK 373/12, OSNC 2013, nr 11, poz. 126; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2015 r., II CSK 683/14, nie publ.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2015 r., I UK 338/14, nie publ.)., a powód nie przedstawił okoliczności ani argumentów uzasadniających zmianę ukształtowanych poglądów. Podkreślić też trzeba, że Sąd Apelacyjny ocenił negatywnie wartość dowodową pokwitowania wpłaty po przeprowadzeniu licznych innych dowodów, a także mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego oraz praktyki obrotu gospodarczego, nie zaś tylko w oparciu o orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym. Szczegółowo wyjaśnił przy tym, dlaczego pozostałe dowody zgromadzone w sprawie świadczyły przeciwko przyjęciu, że spółka B.M zapłaciła na rzecz powoda do rąk reprezentującego pozwaną spółkę M.Z. kwotę 1.621.658 zł tytułem rozliczenia z umów przedwstępnych zawartych w dniu 2 grudnia 2005 r. i uznał, że podważona została moc dowodowa pokwitowania odbioru tej kwoty. Skarżący w przedstawionej argumentacji zmierza do zakwestionowania ustaleń faktycznych i oceny dowodów dokonanej przez Sąd Apelacyjny, co nie może odnieść skutku w postępowaniu kasacyjnym (art. 3983 § 3 k.p.c.). Z przytoczonych względów, wobec niestwierdzenia innych przesłanek przemawiających za przyjęciem skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania, należało odmówić jej przyjęcia na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Na wniosek pozwanego zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną Sąd Najwyższy orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804). jw
Powiązane orzeczenia
- II PK 3/14 2014-05-06Czy sąd, nie dokonując we własnym zakresie oceny dowodów, może przyjąć jako własne ustalenia faktyczne poczynione przez sąd orzekający w innym postępowaniu, które toczyło się między tymi samymi stronami, lecz nie dotyczy…
- I CSK 1406/23 2024-06-20Czy w sytuacji skazania za przestępstwo, sąd cywilny jest związany zakresem szkód przyjętych w postępowaniu karnym i czy może dokonywać odmiennych ustaleń co do faktów nie wchodzących w skład znamion czynu zabronionego o…
- I CSK 884/24 2025-10-31Czy w sytuacji, gdy sąd stwierdzi brak legitymacji powoda do wytoczenia powództwa o ustalenie, wyłącza to jego uprawnienie do żądania zbadania kwestii nieważności uchwał, które mogą wpływać na jego prawa i obowiązki?
- I CSK 14/15 2015-10-14Czy uzasadnienie wyroku wiąże inne sądy w zakresie zawartych w nim ustaleń faktycznych jako objętych domniemaniem prawdziwości wynikającym z faktu, że wyrok sądowy to dokument urzędowy (art. 244 k.p.c.)?
- II CSK 650/13 2014-05-22Czy orzekanie przez sąd na tej samej podstawie faktycznej, ale na innej podstawie prawnej niż wskazana w pozwie, wymaga zawsze uprzedzenia pozwanego o takiej możliwości przed zamknięciem rozprawy?
Powołane przepisy
art. 9art. 11 KPCart. 382 KPCart. 245 KPCart. 462 § 1 KCart. 65 § 1 KCart. 509 § 1 KCart. 410 § 2 KCart. 58 § 1 KCart. 3989 KPCart. 3989 § 1 pkt 1art. 3989 § 1 pkt 1 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy