IV CSK 4/21

WyrokIzba Cywilna2021-06-28

Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną (powództwo pauliańskie) ciężar dowodu istnienia stanu niewypłacalności dłużnika w chwili orzekania o roszczeniu pauliańskim spoczywa na wierzycielu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 3989 § 1 k.p.c. Wskazał, że w sprawach o powództwo pauliańskie, w których doszło do rozporządzenia przez dłużnika istotnym składnikiem majątku, istnieje potrzeba wykazania, że stan niewypłacalności istniał nie tylko w chwili dokonania rozporządzenia, ale także nadal istnieje w chwili orzekania. Sąd zaznaczył, że w takich przypadkach dochodzi do odwrócenia ciężaru dowodu co do dalszego istnienia stanu wypłacalności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczy dwóch powództw o uznanie czynności prawnych za bezskuteczne, wytoczonych przez wierzycieli przeciwko dłużnikowi. Dłużnik rozporządził istotnym składnikiem swojego majątku. Sąd drugiej instancji wydał wyrok uwzględniający powództwa. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, kwestionując rozkład ciężaru dowodu w zakresie istnienia niewypłacalności dłużnika w chwili orzekania.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz powoda K. S. kwotę 5400 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CSK 4/21 POSTANOWIENIE Dnia 28 czerwca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie połączonych spraw z powództwa K. S. przeciwko T. S. B. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną oraz z powództwa R. G. przeciwko T. S. B. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 czerwca 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej T. S. B. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt I ACa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanej T. S. B. na rzecz powoda K. S. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje 2 potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Niniejsza sprawa dotyczy powództwa pauliańskiego, wytoczonego przez wierzyciela w związku z rozporządzeniem przez dłużnika istotnym składnikiem jego majątku. Między dokonaniem tego rozporządzenia i datą orzekania przez Sąd drugiej instancji upłynął czas, w którym sytuacja majątkowa powoda uległa (albo mogła ulec) zmianie. Istota problemu prawnego występującego w sprawie koncentrowała się wokół pytania o rozkład ciężaru dowodu w wypadku konieczności wykazania, że stan niewypłacalności dłużnika istniał nie tylko w chwili dokonania rozporządzenia, lecz także że istnieje nadal w chwili orzekania o roszczeniu pauliańskim. Kwestia ta nie została poruszona szerzej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego. Równocześnie jednak nie ulega poważniejszej wątpliwości, że w wypadkach tego rodzaju dochodzi do odwrócenia ciężaru dowodu co do dalszego istnienia stanu wypłacalności. Argumentacja sformułowana w tym zakresie w odpowiedzi na skargę kasacyjną pozostaje w pełni przekonująca. Z tych przyczyn w stanie faktycznym i prawnym sprawy trudno wskazać wyraźne racje przemawiające za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. ke

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3989 § 1 KPC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy