IV CSK 427/13

Sygn. akt IV CSK 427/13 POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka w sprawie z powództwa J. O. i M. C. O. przeciwko Z. M. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 stycznia 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt I ACa […], I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; II. przyznaje adw. J. D. ze Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego w […]) kwotę 1800 (tysiąc osiemset) zł, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej w postępowaniu kasacyjnym 2 UZASADNIENIE Od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 28 marca 2013 r., wydanego w sprawie o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, pozwana Z. M. wniosła skargą kasacyjną opartą na obu podstawach przewidzianych w art. 3983 § 1 k.p.c., wnosząc o przyjęcie skargi do rozpoznania „celem rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy następujących istotnych zagadnień prawnych: 1. Czy w świetle prawa do sądu, zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji RP oraz zasady bezpośredniości dowodów, dopuszczenie poza rozprawą dowodu z akt karnych - nieprawomocnego wyroku karnego, celem ustalenia i wywiedzenia z tego dowodu istotnych w sprawie okoliczności - nie stanowi naruszenia, skutkującego pozbawieniem strony możliwości obrony prawa do rzetelnego procesu i sprawiedliwości proceduralnej. 2. Czy dokonanie przez Sąd Apelacyjny ustaleń ponad ustalenia dokonane przez Sąd I instancji - niekorzystnych dla strony która jako jedyna wniosła apelację, nie stanowi naruszenia zasady reformationis in peius, w sytuacji gdy z tych ustaleń Sąd wywodzi niekorzystne dla skarżącej strony skutki w postaci nieuwzględnienia zarzutów apelacyjnych. 3. Czy osoba trzecia uzyskuje „korzyść majątkową” w rozumieniu art. 527 k.c. także wtedy, gdy płaci za rzecz nabytą od dłużnika cenę odpowiadającą wartości rynkowej tej rzeczy. (…)”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może zostać osiągnięty jedynie przez powołanie i właściwe uzasadnienie istnienia wymienionych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania następuje 3 w wyniku oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają przyczynom kasacyjnym wymienionym w art. 3989 § 1 k.p.c. Pozwana uzasadniła wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania koniecznością rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych, a zatem powołując się na przyczynę przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Wykazanie jej wiąże się z koniecznością precyzyjnego sformułowania konkretnego problemu prawnego, który miał w sprawie wystąpić, zaprezentowania różnych możliwych sposobów jego rozwiązania oraz przedstawienia argumentów przemawiających na rzecz każdego z nich, wyjaśnienia na czym polegają poważne wątpliwości związane z wyborem danego rozwiązania, przekonania o „istotności” przedstawionego problemu oraz o jego uniwersalnym charakterze, a zatem o tym, że jego rozwiązanie będzie służyło rozstrzyganiu innych podobnych spraw (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11 i z dnia 23 grudnia 2008 r., IV CSK 454/08, niepubl.). Uzasadnienie wniosku nie spełnia tych wymagań. Pozwana nie przedstawiła istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Dwa pierwsze pytania stanowią jedynie wyraz wątpliwości skarżącej odnośnie do prawidłowości postępowania Sądu drugiej instancji oraz trafności jego rozstrzygnięcia. W istocie są to pytania o zasadność podniesionych w skardze zarzutów, a odpowiedź na nie byłaby równoznaczna z ich rozpoznaniem. Pytania te zostały pozostawione bez dalszej argumentacji prawnej, która miałaby wskazywać, że w sprawie pojawił się abstrakcyjny, istotny problem prawny, który mógłby budzić poważne wątpliwości bądź wywołał w orzecznictwie rozbieżności. Co do ostatniego pytania skarżąca również nie wykazała, że kwestia, do której się ono odnosi, stanowi takie zagadnienie. W skardze brak wymaganej argumentacji prawnej, która służyłaby temu celowi. Kilka ogólnych uwag dotyczących potrzeby dokonania wykładni pojęcia „korzyści majątkowe” użytego w art. 527 k.c., poczynionych w ramach uzasadnienie podstaw, nie pozwala na stwierdzenie, że skarżąca uzasadniła skutecznie twierdzenie o wystąpieniu zagadnienia, które miałoby dotyczyć tej kwestii. Należy dodać, że ze względu na ustalony przez Sąd 4 drugiej instancji stan faktyczny sprawy, którym Sąd Najwyższy jest na podstawie art. 39813 § 2 k.p.c. związany, w ogóle nie można mówić o wystąpieniu tego „zagadnienia” w sprawie, a odniesienie się do niego byłoby pozbawione podstaw. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwana na podstawie umowy sprzedaży, której uznania za bezskuteczną domagali się powodowie, nabyła lokal mieszkalny za połowę jego ceny rynkowej. Skarżąca, stawiając pytanie o rozumienie pojęcia „korzyści majątkowej” użytego w art. 527 k.c., odnosiła się natomiast do sytuacji, w której sprzedaż miała nastąpić za cenę rynkową. Skarżąca wadliwie w końcowej części skargi powołała się na tę samą kwestię prawną w celu przekonania o istnieniu potrzeby dokonania wykładni przepisu, na tle którego zagadnienie - jej zdaniem - powstało, mającej stanowić przyczynę przyjęcia skargi do rozpoznania. Występowanie istotnego zagadnienia prawnego i istnienie potrzeby wykładni przepisu prawa nie stanowią przyczyn tożsamych, na które można się dowolnie zamiennie powołać. Niezależnie jednak od tego, o którą z tych przyczyn skarżącemu ostatecznie mogło chodzić, ograniczenie się do przedstawienia tej kwestii oraz odniesienie się w jej ramach do nieustalonego w sprawie stanu faktycznego w każdym przypadku oznaczało ich niewykazanie. Wobec niestwierdzenia przyczyn przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia jej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie § 19 i 20 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 461). aw es 5