IV CSK 51/15
WyrokIzba Cywilna2015-07-28
Skład orzekający: Maria Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzut naruszenia prawa do obrony przez sąd drugiej instancji, polegający na dokonaniu innej kwalifikacji prawnej roszczenia bez poinformowania stron, może stanowić podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu nieważności postępowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeśli argumenty skarżącego nie pozwalają na stwierdzenie nieważności postępowania. Zaniechanie inicjatywy procesowej przez stronę, która miała możliwość obrony swoich praw (np. poprzez odniesienie się do zarzutu podniesionego w apelacji), wyklucza przyjęcie naruszenia prawa procesowego przez sąd.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie w sprawie o zapłatę. Pozwani zarzucali nieważność postępowania z powodu naruszenia prawa do obrony, gdyż sąd drugiej instancji zakwalifikował roszczenie powoda na innej podstawie prawnej (art. 410 k.c.) bez wcześniejszego poinformowania stron. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, uznając, że pozwani mieli możliwość obrony swoich praw.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 51/15 POSTANOWIENIE Dnia 28 lipca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa P. B. przeciwko T. K. i K. K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 lipca 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II Ca 947/13, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
2 UZASADNIENIE Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem odwoławczym, którego wymogi określa art. 3984 § 1 i 2 k.p.c. wskazując na jej cechy konstrukcyjne i nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze wniosku o przyjęcie do rozpoznania oraz jego uzasadnienia. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, zaś cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. W wypadku powołania się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. konieczne jest wskazanie przez skarżącego okoliczności uzasadniających twierdzenie o zaistnieniu jednej z podstaw nieważności postępowania określonych w art. 379 pkt 1 - 6 k.p.c. Argumenty powołane we wniosku nie pozwalają na przyjęcie, że zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 379 pkt 5 k.p.c. uzasadniona dokonaniem przez Sąd drugiej instancji innej kwalifikacji prawnej roszczenia powoda na innej podstawie faktycznej, niż przez niego wskazana, bez poinformowania stron o zmianie podstawy prawnej, co w rezultacie pozbawiło powoda możności obrony jego praw. Powód domagał się od pozwanych zwrotu połowy kwoty pieniężnej wchodzącej w skład majątku wspólnego, którą jego żona wręczyła swym rodzicom na zakup mieszkania, które miało być przez nich następnie przekazane powodowi i jego żonie, do czego nie doszło oraz zwrotu nakładów poniesionych na remont tego mieszkania. Zakwalifikowanie przez powoda obu kwot jako nakładów nie stanowiło elementu podstawy faktycznej a element podstawy prawnej. Brak poinformowania przez Sąd drugiej instancji o zamiarze rozważenia roszczenia dotyczącego zwrotu kwoty wręczonej na zakup mieszkania na podstawie art. 410 k.c. nie naruszył prawa do obrony pozwanych, bo w apelacji powód podnosił zarzut naruszenia tego przepisu, a więc obowiązkiem Sądu, jako sądu meriti, było dokonanie analizy stanu faktycznego w oparciu o tę podstawę prawną, a pozwani reprezentowani przez pełnomocnika mieli możliwość odniesienia się w okresie kilkumiesięcznym do tego zarzutu oraz
3 zgłaszania twierdzeń, wniosków i dowodów bez naruszenia art. 381 k.p.c. Zaniechanie inicjatywy procesowej przez stronę w sytuacji gdy miała możliwość obrony swych praw wyklucza przyjęcie naruszenia prawa procesowego przez sąd. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzeczono, bowiem wniosek powoda o ich zasądzenie nie dotyczy etapu przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Powiązane orzeczenia
- I CSK 390/19 2020-08-26Czy naruszenie prawa strony do obrony poprzez niedoprowadzenie jej na rozprawę przed sądem pierwszej instancji, na której przesłuchano stronę przeciwną, może stanowić podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznani…
- V CSK 306/13 2014-03-07Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu sądowym, wynikające z nieodroczenia rozprawy mimo wniosku strony i jej nieobecności, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania i oczywistej…
- III PK 133/19 2020-11-18Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną, jeśli zarzuca ona sądowi drugiej instancji nierozpoznanie zarzutu nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, który mógł mieć istotny wpły…
- I CSK 668/19 2021-01-22Czy w sytuacji, gdy sąd drugiej instancji oddalił apelację, wskazując na dodatkowe argumenty przemawiające za oddaleniem powództwa, a nie tylko na przedawnienie roszczenia, dochodzi do nieważności postępowania z powodu p…
- I CSK 5222/22 2023-07-21Czy naruszenie przepisów postępowania, skutkujące pozbawieniem strony możności obrony jej praw, stanowi podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania?
Powołane przepisy
art. 3984 § 1art. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 3 KPCart. 379 pkt 1art. 379 pkt 5 KPCart. 410 KCart. 381 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026. · PDF źródłowy