IV CSK 551/19

Sygn. akt IV CSK 551/19 POSTANOWIENIE Dnia 15 maja 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa E. P. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń na Życie (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 maja 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt I ACa (...), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 5.400,- (pięć tysięcy czterysta) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Powódka E. P. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 16 kwietnia 2019 r., w części uwzględniającej apelację pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie (...) S.A. z siedzibą w W. poprzez obniżenie kwoty wykupu z 325 919 zł do 121 158,35 zł z tytułu w związku z rozwiązaniem umowy ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył: 2 Ustawodawca, wprowadzając skargę kasacyjną jako nadzwyczajny środek prawny służący od prawomocnych orzeczeń, podkreślił, że jej celem jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Jego rolą nie jest korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. Ocena podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w ramach tzw. przedsądu. Sąd Najwyższy bada, czy wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. czy występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi kasacyjnej i przyjmuje ją do rozpoznania, jeżeli zachodzi przynajmniej jedna z nich. Wniosek o przyjęcie skargi pozwany oparł na przyczynie oznaczonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistej zasadności skargi. Dla skutecznego jej powołania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającej charakter jednoznaczny, widoczny prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Musi być oczywiste, naruszenie prawa, zauważalne bez głębszej, które przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi. Skarżący powinien przywołać przepisy prawa, którym - jego zdaniem - Sąd drugiej instancji uchybił i przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację odnoszącą się do oczywistości ich naruszenia. Przyczyna ta nie może powtarzać ani odwoływać się do uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Kognicja Sądu Najwyższego w tzw. postępowaniu przedsądowym jest bowiem ograniczona i nie może wkraczać w zakres rozpoznania sprawy, zastrzeżonej dla innego składu i etapu merytorycznego badania zasadności powołanych podstaw skargi kasacyjnej. W przedstawionej skardze kasacyjnej powódka wywodzi, jej zdaniem oczywistą zasadność, twierdzeniem o naruszeniu art. 3531 w zw. z art. 58 § 1 i art. 805 § 1 k.c. poprzez brak przyjęcia, że umowa zawarta pomiędzy stronami jest sprzeczna z naturą stosunku ubezpieczenia, którego elementem konstytutywnym 3 jest udzielenie ubezpieczonemu przez ubezpieczyciela ochrony ubezpieczeniowej, art. 829 § 2 k.c. na skutek przyjęcia, że w sprawie nie było konieczne wskazanie sumy ubezpieczenia wyrażonej w postaci konkretnej kwoty oraz art. 5 ust. 1, ust. 3 pkt 2 i ust. 4 w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym w zw. z art. 76 Konstytucji RP poprzez ustalenie, że na tle jako konsumentka nie została wprowadzona w błąd przez przedsiębiorcę wobec możliwości zapoznania się z treścią umowy oraz potwierdzenia podpisanym oświadczeniem zaznajomienia się z warunkami umowy i związanym z nią ryzykiem. Powódka zarzuca także rażące naruszenie art. 378 § 1 w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., ponieważ Sąd odwoławczy poczynił odmienne ustalenia faktyczne niż Sąd pierwszej instancji. Po pierwsze podkreślić należy, że w znaczącej części motywacja wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wprost odwołuje się do kolejnych oznaczonych numeracją zarzutów podniesionych w ramach podstaw kasacyjnych i dosłownie powiela ich uzasadnienie. Taki sposób argumentacji jest niedopuszczalny, gdyż w istocie wymusza przedwczesną ocenę podstaw skargi przez Sąd Najwyższy w składzie jednoosobowym, którego kognicja tego nie obejmuje. Po drugie - twierdzenia o oczywistej zasadności skargi tylko pozornie dotyczą wadliwej wykładni wskazanych przepisów prawa. W istocie zaś opierają się na kwestionowaniu ustaleń i ocen stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji, w tym treści umowy w części dotyczącej dostatecznie precyzyjnego sformułowania zakresu ryzyka i sposobu obliczenia minimalnej sumy ubezpieczenia. Należą do nich także oznaczenie wzorca konsumenta uwzględniającego szczególne cechy powódki (kwalifikacje osobiste i zawodowe, wieloletnie doświadczenie w operacjach na rynku finansowym) oraz stwierdzenie, że mogła ona poznać i samodzielnie oszacować zarówno ryzyko jak i korzyści, zwłaszcza wynikające z zawarcia umowy długoterminowej (15 lat). Powódka uiszczała raty składek przez okres czterech lat. Okoliczności te, jak trafnie wskazał Sąd, wskazują na świadomość powódki, fakt i wolę wykonywania umowy dla osiągnięcia tezauryzacyjnego celu. Kwestionowanie ustaleń i dowodów, na których je oparto, polemika także o charakterze pośrednim są w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.). Po trzecie - w postępowaniu 4 kasacyjnym nie jest możliwe poszerzanie przedmiotowego zakresu rozpoznania. Do tego zmierza skarżąca wnioskując o poddanie kontroli umowy w zakresie wykraczającym poza reformatoryjne rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego. Po czwarte - brak podstaw do przyjęcia oczywistego naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji postanowień umowy jako klauzul niedozwolonych. Przypomnieć należy, że Sąd drugiej instancji szeroko odniósł się do kwestii abuzywności, a podzielając pogląd o nieważności umowy jedynie w części dotyczącej wartości wykupu w wyniku określenia nieprawidłowej wysokości opłaty likwidacyjnej dokonał prawidłowej wykładni przepisów i brak podstaw do ich zastosowania co do innych postanowień umowy. Oznacza to, że nie zostało wykazane oczywiste naruszenie prawa w zakresie uwzględniającym apelację strony pozwanej. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. jw