IV CSK 552/14
WyrokIzba Cywilna2015-03-19
Skład orzekający: Mirosław Bączyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o zadośćuczynienie, oddalenie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania, a tym samym uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że oddalenie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie stanowi samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania cywilnego. Sąd podkreślił, że sąd nie ma obowiązku ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a decyzja w tym zakresie zależy od analizy sytuacji prawnej i osobistej wnioskodawcy. Ponadto, Sąd uznał, że skarga kasacyjna nie była oczywiście uzasadniona.Stan faktyczny
Powód dochodził zadośćuczynienia od Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego. Sądy obu instancji oddaliły jego roszczenie. Powód złożył skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących dóbr osobistych oraz nieważność postępowania wynikającą z oddalenia jego wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 552/14 POSTANOWIENIE Dnia 19 marca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosław Bączyk w sprawie z powództwa A. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w R. o zadośćuczynienie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 marca 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego; 3. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w [...] radcy prawnemu A. J. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi w postępowaniu kasacyjnym.
2 UZASADNIENIE Powód złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 14 listopada 2013 r., w którym oddalono apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w R. (k. 1318 i n. akt). W wyroku tym oddalono roszczenie powoda skierowane przeciwko Skarbowi Państwa Aresztowi Śledczemu o zadośćuczynienie pieniężne. W skardze kasacyjnej pełnomocnika powoda podnoszono zarzuty naruszenia art. 24 § 1 k.c., art. 448 k.c. oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 października 2006 r. w sprawie spisu wyborców w wyborach do rad gmin (…). Motywując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący podnosił, że nastąpiła nieważność postępowania oraz że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c.). Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie obu wyroków Sądów meriti i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Analizując treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku, treść skargi kasacyjnej i zawartej w niej prawną motywację wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz odpowiedź strony pozwanej na skargę kasacyjną (art. k. 1405 - 1407 akt), Sąd Najwyższy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie o zadośćuczynienie nie zachodzą przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. Nie ma podstaw do akceptacji stanowiska skarżącego, że nastąpiła nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji, której bezzasadnie nie dostrzegł Sąd Apelacyjny. Zdaniem skarżącego, o takiej nieważności świadczy oddalenie kolejnych wniosków powoda o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu, co w konsekwencji miało doprowadzić do pozbawienia go obrony jego praw. Tymczasem Sąd rozpoznający sprawę cywilną w żadnym stadium postępowania nie ma obowiązku ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu (art. 117 § 5
3 k.p.c.). Uwzględnienie wniosku zainteresowanej strony zawsze jest poprzedzone odpowiednią analizą sytuacji prawno - procesowej i osobistej wnioskodawcy, co zostało przekonywająco umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (por. s. 16-17 tego uzasadnienia; k. 1348-1349 akt sprawy). Nie ma też uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że wniesiona skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Pozwany przekonywająco wykazał brak naruszenia dóbr osobistych powoda odbywającego karę pozbawienia wolności (s. 24 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). W tej sytuacji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 98 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c., §§ 6, 13, 16 rozporządzenia MS z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (…) (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Odstąpiono z obciążenia powoda kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- V CSK 587/18 2019-09-27Czy odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu dla strony zwolnionej od kosztów sądowych może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw, a tym samym uz…
- I CSK 379/18 2019-01-22Czy odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, w sytuacji gdy strona nie wykazała nieporadności ani skomplikowania sprawy, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania z powod…
- II CSK 413/15 2016-01-22Czy odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu przez sąd drugiej instancji, w sytuacji gdy skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, może stanowić podstawę do jej przyjęcia do rozpoznania?
- IV CSK 173/17 2017-10-26Czy odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie zwolnionej w całości od kosztów sądowych może pozbawić ją możliwości rzetelnego procesu i stanowić podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu nieważności postęp…
- IV CSK 426/19 2020-01-09Czy odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu cywilnym, w sytuacji gdy strona nie wykazała swojej nieporadności lub skomplikowania sprawy, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania z…
Powołane przepisy
art. 24 § 1 KCart. 448 KCart. 3989 § 1 pkt 3art. 117 § 5art. 3989 § 1 pkt 4 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 98 KPCart. 108 § 1 KPCart. 102 KPC§ 1§ 5 ust. 1§ 1 pkt 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy