IV CSK 58/17

Sygn. akt IV CSK 58/17 POSTANOWIENIE Dnia 4 września 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. przeciwko Gminie Miasta G. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 września 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE 2 Pozwana - Gmina Miasto G. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 27 września 2016 r., w sprawie z powództwa P. sp. z o.o. z siedzibą w P. o zapłatę, którym oddalono apelację od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 11 grudnia 2015 r. Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył: Celem skargi kasacyjnej jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Jego rola nie polega zatem na korygowaniu ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. W ramach tzw. przedsądu Sąd Najwyższy bada, czy wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. czy występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przyczynami tymi jest związany, za wyjątkiem nieważności postępowania która, w wypadku pominięcia w skardze, jest uwzględniana z urzędu. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania z uzasadnieniem jest oddzielną jednostką redakcyjną skargi kasacyjnej, przewidzianą w art. 3984 § 2 k.p.c. Nie wystarcza odwołanie się do motywów podstaw skargi kasacyjnej, nawet jeżeli wskazują tożsame argumenty (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK 10/16 - nie publ.). Ograniczenie kognicji Sądu Najwyższego na etapie tzw. przedsądu wynika stąd, że postanowienie w przedmiocie przyjęcia skargi do rozpoznania zapada podczas innego posiedzenia i w innym składzie sądu jak merytoryczne rozpoznawanie skargi kasacyjnej (art. 39810 zd. 2 k.p.c.). Skarżący wskazał, że zgłasza wniosek w oparciu „o przesłanki uregulowane w przepisie art. 3980 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.”, co wydaje się być omyłką, bowiem tak 3 oznaczonego przepisu w kodeksie brak. Uznając ją za oczywistą Sąd Najwyższy przyjął, że w istocie podstawą wniosku jest art. 3989 § 1 k.p.c. Z góry stwierdzić przy tym należy, że ogólnikowe stwierdzenie, że „W stanie sprawy podniesione wyżej naruszenie przez sąd II instancji wskazanych przepisów prawa materialnego i procesowego oraz wykazanej w skardze braku legitymacji czynnej po stronie powodowej stanowi przesłanki do ustalenia, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona” rażąco nie spełnia wskazanych wymogów. Z tych względów nie poddaje się ocenie w aspekcie istnienia przyczyny kasacyjnej oznaczonej w pkt 4 cyt. przepisu i zostaje pominięte. Skarżąca podniosła ponadto, że w sprawie zachodzi istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, odwołanie się do takiej przyczyny w zasadzie powinno odpowiadać wymaganiom odnoszącym się do zagadnienia prawnego przedstawianego na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przez sąd drugiej instancji, w razie powstania poważnych wątpliwości, których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (por. m.in. nie publikowane postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13, z dnia 14 września 2012 r., I UK 218/12, z dnia 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, z dnia 24 października 2012 r., I PK 129/12). Wątpliwości muszą pozostawać w związku z rozstrzygnięciem sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2014 r., III CZP 79/14, BSN 2014, nr 11, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2013 r., III CZP 71/13, nie publ.). Należy je jednak postawić w sposób tak ogólny i abstrakcyjny, aby mogło być ocenione w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, wyłącznie w zakresie wątpliwości prawnych (por. m.in. nie publikowane postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2012 r., III CZP 14/12, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14 z dnia 10 lipca 2014 r., II PK 257/13). Skarżący powinien przedstawić własne stanowisko co do jego rozstrzygnięcia oraz przyczyn wadliwości zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 54/12). Podkreślenia wymaga, że zagadnienie prawne nie może zostać uznane za istotne jeżeli Sąd Najwyższy już zajął co do niego stanowisko, lub nie wykazano że zaszły okoliczności uzasadniające jego zmianę lub 4 modyfikację (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP 2003, nr 13, poz. 5). Skarżąca twierdzi, że judykatura nie rozstrzygnęła zagadnienia zasad kwalifikowania robót budowlanych, których zakres zmienia się w związku ze zmianą pierwotnego projektu wykonawczego w toku procesu inwestycyjnego i związanej z tym zagadnieniem możliwej podstawy prawnej wykonywania przedmiotowych robót budowlanych z uwzględnieniem rodzaju umówionego przez strony w umowie podstawowej wynagrodzenia (kosztorysowego czy ryczałtowego) oraz z możliwością podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego poza przesłankami określonymi w art. 632 § 2 k.c. i bez ich określania. Tak oznaczony problem jest sformułowany zbyt ogólnie, w szczególności pomija istotne przesłanki determinujące kwalifikację prawną. Zwrócić ponadto należy uwagę, że zagadnienie poszerzenia zakresu przedmiotowego robót budowlanych, zakresu i podstawy zapłaty za tzw. roboty dodatkowe lub roboty konieczne w odniesieniu do inwestycji objętych reżimem prawa zamówień publicznych występuje często i było przedmiotem wielu judykatów, które skarżąca pominęła. Uznano, że udzielenie jednej uogólniającej wypowiedzi co do tej kwestii nie jest możliwe z uwagi na złożone, nie pokrywające się stany faktyczne i prawne. Przyjęto z jednej strony, że dopuszczalne jest stosowanie art. 629 i art. 632 § 2 k.c. do umowy o roboty budowlane w drodze analogii w sposób zdecydowany (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2009 r. III CZP 41/09, OSNC 2010, nr 3, poz. 33, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2017 r., IV CSK 109/16, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2013 r., IV CSK 354/12, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2011 r., II CSK 414/2010). Z drugiej wskazano, że jeżeli wykonawca wykonał konieczne roboty nieprzewidziane wprost w umowie, to należy mu się zapłata, choćby nie została zawarta dodatkowa umowa na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2006 r., II CSK 327/06, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2007 r., I CSK 458/06, wyroki Sądu Najwyższego z dnia7 listopada 2007 r. II CSK 344/07 i II CSK 347/07, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 2013 r., V CSK 362/12, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2015 r., III CSK 5 23/15, G. Prawna 2015, nr 243, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2016 r., II CSK 197/15, Glosa 2017, nr 2). W istocie niemal ten sam problem został oznaczony jako kolejna przyczyna kasacyjna z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Zdaniem skarżącej wykładni wymaga bowiem, czy do wykonywania takich innych robót ma zastosowanie art. 67 prawa zamówień publicznych w zw. z art. 647 k.c. (konieczność zawarcia umowy dodatkowej) czy art. 647 k.c. (kontynuacja dotychczasowej umowy) czy powstaje stan bezumowny wobec rygorów przewidzianych w prawie zamówień publicznych. Formułując go skarżąca kolejny raz nie dopełniła wymogu uzasadnienia wskazanej przyczyny. Judykatura zgodnie przyjmuje, że niezależnie od oznaczenia przepisów mających być przedmiotem wykładni konieczne jest przedstawienie związanych z nią wątpliwości, argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawieniu własnej propozycji interpretacyjnej. W przypadku powoływania się na rozbieżności w orzecznictwie należy również, choćby przykładowo, wskazać orzeczenia, w których ten sam przepis prawa byłby odmiennie wykładany (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15; z dnia 27 listopada 2015 r., IV CSK 330/15 - nie publ), przy czym nie chodzi tu o rozbieżności w wykładni pomiędzy sądem pierwszej i drugiej instancji, które orzekały w danej sprawie (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2014 r., IV CSK 505/13, nie publ.). Ponadto przedstawiony problem ma charakter kazuistyczny i został odniesiony jedynie do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. jw